Bakımın işleri evde nasıl bölünür?
· 2 dk

Bakımın işleri evde bilmek, yapmak ve karar vermek diye üçe bölünür; bu üçü aynı kişide durmak zorunda değildir. Bilgi kopyalanabilir, hareket bedenin bulunduğu yerde kalır, karar tek bir adreste durur. Devir de kopar; koptuğu yer çoğu kez gün içinde kimsenin yazmadığı bir saattir.
Öğleden sonrası başka bir elde geçen bir evde hareket bir yerde durur, bilgi başka bir yerde. O saatlerde hareketi yapan kişi neye bakıldığını bilmiyor olabilir; bilen kişi ise orada değildir. Kararın hangisinde durduğu ikisine de sorulmamıştır. Üç iş böyle ayrışır ve her biri başka bir kurala uyar.
| İş | Kimde durabilir | Devir nerede kopar |
|---|---|---|
| Bilmek | Aynı anda birkaç kişide | Bilen kişi o saatte yanında değilken |
| Yapmak | Yalnız o an yanında olanda | Yapan kişi neye baktığını bilmiyorken |
| Karar vermek | Tek bir yerde | Karar iki tarafta birden ya da hiçbirinde durmuyorken |
Bilmek çoğaltılabilir bir iştir ve bu onu ötekilerden ayırır. Bir kişiye anlatılan şey ikinciye de anlatılır, ilkinden eksilmez; kendiliğinden de çoğalmaz. Sabah birinin çantaya koyduğu yedek kutu, varlığını bilmeyen bir elde gün boyu kapalı kalır. Tanınmayan bir kutu, elin altında dursa bile kayda satır üretmez.
Yapmak yer değiştirmez, bedenin bulunduğu yere bağlı kalır. Günün bir bölümü başka bir elde geçtiği saatlerde hareket de o eldedir. Gündüzü paylaşan kardeş, hafta sonu kalınan ev, akşam saatlerini üstlenen eş — o saatlerin satırları bu ellerden geçer. Kayıtta bazı satırlar hareketi taşır ama dayanağını taşımaz: satır var, satırın neye bakılarak yazıldığı yok.
Karar katmanı en dar olanı. İki taraf da kararı ötekinde sandığında işi kimse yapmaz; ikisi de kendinde sandığında iki kişi birden yapar. Ergenlerle ebeveynlerinin birlikte incelendiği bir çalışmada, aynı işin sorumluluğunu iki tarafın da üstlendiği ailelerde ebeveyn tarafındaki sıkıntı yüksek çıktı. Aynı işi iki elin birden üstlenmesi, kayıtta çift satır olarak görünür.
İşlerin nasıl bölündüğü tek başına yetmiyor. Küçük çocukların bakımı üzerine bir derlemede, annelerin kendi bildirdiği paylar hem insülin uygulamalarında hem ölçümlerde üçte ikinin üstünde çıkmış. Aynı derleme, yakınların bakımı üstlenmeye isteksiz kalmasıyla eski destek çevresinin daraldığını da aktarıyor. Yük bir elde birikirken bilgi de o elde kalıyor ve devir zorlaşıyor.
Bu üç işin kimde durduğu akşam kaydında görünür. Mutfakta duran defter, telefondaki liste, buzdolabına iliştirilen kâğıt — hangi saatin hangi elde geçtiği bu yüzeylerde okunur ya da okunmaz. Öğleden sonranın iki saati boş duruyorsa, orada bir anlaşmazlık değil bir eksik satır vardır. Aynı kaydı iki elin tutmasının satırlara ne yaptığını ayrı bir yazı anlatıyor. Devir tam orada kopar ve ertesi sabah o iki saat kimsenin hafızasından geri gelmez.
Kaynaklar
- Markowitz JT, Garvey KC, Laffel LMB. Developmental changes in the roles of patients and families in type 1 diabetes management. Curr Diabetes Rev. 2015;11(4):231-238.
- Urquhart Law G, Walsh J, Queralt V, Nouwen A. Adolescent and parent diabetes distress in type 1 diabetes: the role of self-efficacy, perceived consequences, family responsibility and adolescent-parent discrepancies. J Psychosom Res. 2013;74(4):334-339.
- de Wit M, Gajewska KA, Goethals ER, McDarby V, Zhao X, Hapunda G, Delamater AM, DiMeglio LA. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2022: Psychological care of children, adolescents and young adults with diabetes. Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1373-1389.
- Streisand R, Monaghan M. Young children with type 1 diabetes: challenges, research, and future directions. Curr Diab Rep. 2014;14(9):520.