Cihazın ekranı sayıdan başka ne söyler?

Ekrandaki sayı birkaç saniye sonra söner, ama ekran yalnız o sayı için tasarlanmadı. Kenarda küçük simgeler durur, sayının altında bir tarih ve saat satırı görünür, yeni bir şerit kutusu açıldığında kimi cihaz ortaya kısa bir kod getirip onay bekler. Kenardaki simgelerin bir bölümü cihazın kendi durumunu bildirir: pil düzeyi, bellek görünümü, ayar kipi. Ölçümün koşuluna bakanlar ise sonucun yerine geçer; sayı gelmediğinde ekranda kalan işaret odur.

Cihazların çoğu bir sıcaklık algılayıcısı taşır ve uç sıcaklıklarda sonuç yerine hata bildirir. Uyarı yalnız algılayıcı taşıyan cihazda çıkar; ekranın sessiz kalması sıcaklığın ölçülüp bant içinde bulunduğu anlamına gelmiyor. Serin bir ortamda yapılan ölçümde cihazlar sonucu yine verdi, sapma markadan markaya değişti ve iki yöne birden çıktı. Isının şeride yaptığı yıpranma başka bir mekanizma; “Test şeritleri neden bozulur?” yazısı bu kaymayı kutunun tarafından ölçüyor.

İkinci işaret yeni bir kutuyla gelir. Bazı cihazlar kutunun üstüne basılı kısa bir kodu ister; o kod, şeridin geldiği üretim partisinin duyarlılığını cihaza tanıtır. Cihaz girilen kodun eldeki kutuya ait olup olmadığını sınayamaz, çünkü yanlış bir kod da geçerli bir koddur. Kodlamayı inceleyen çalışmalar, kod isteyen cihazların yaygın olduğu dönemde tipik bir endokrinoloji polikliniğinde hastaların yaklaşık altıda birini cihazını yanlış kodlamış bulmuştu.

Kodun sonuca ne yaptığı ayrıca ölçüldü. Bir öğün yükü sırasında aynı kişilerden hem laboratuvara hem beş ayrı cihaza bakıldı ve cihazların bir bölümü bilerek yanlış kodlanmıştı. Doğru kodlananların en uç örneğinde ortanca sapma yukarı yönde neredeyse sıfır kaldı, aşağı yönde yüzde onu biraz aştı. Yanlış kodlananların en uç örneğinde sapma iki yöne birden açıldı: yukarı yönde %29, aşağı yönde %37.

Üçüncüsü tarih ve saat satırı. Cihaz her sonucu kendi saatine göre damgalar; o saati ise kuran kişi belirler. Yeni alınan bir ölçümün damgası o anki saatle tutmuyorsa, bellekteki bütün satırlar aynı kaymayı taşıyor. Belleğin listesiyle deftere geçen satırlar da aynı belge değil; ikisinin nerede ayrıştığı “Kan şekeri kaydı ne zaman yanıltır?” yazısının sorusu.

Ekranın söylediği ile sustuğu arasındaki fark buradan çıkıyor. Cihaz kendi algılayabildiği koşulu ilan eder, algılayamadığını sormakla yetinir ve verilen cevabı sınamaz. Kod satırının bu kadar sessiz kalmasının sebebi de bu: girilen kod ekranda tam olması gerektiği gibi görünür.

Ekranda onay bekleyen o kısa kodun adı kalibrasyon kodu; kutunun üstünde ve kılavuzda cihaz kodu diye de geçer. Her cihaz onu ekrandan sormaz. Kimisinde ayar kutudan çıkan bir çip ya da kod şeridiyle verilir; yeni cihazların bir bölümü parti ayarını şeridin kendisinden okur. Kod istemeyen cihazların uygulamada daha isabetli bulunmasının sebebi o eksilen adım. Sessiz bir ekranın ardında da bir parti ayarı bulunur; adı yine kalibrasyon kodu, değişen tek şey cihaza hangi yoldan girdiği.