Diyabet cilde ne yapar?

Terin ayarını otonom sinirler yapıyor, yüzeyin gerginliğini ve kalınlığını kolajen belirliyor, mikrobun içeri girmesini engelleyen ilk sınırı da derinin kendisi kuruyor. Diyabette bu üç iş birden ve aynı yönde zayıflıyor. Deri bulgusu bu yüzden seyrek değil. Ne kadar sık olduğu ise ölçen topluluğa göre büyük ölçüde oynuyor. Bir derleme diyabetle yaşayan her üç kişiden birinde deri bulgusu bildiriyor; başka bölgelerde yapılmış çalışmaları yan yana koyan bir başkasında oran yarının üstüne çıkıyor.

İlk yol ter tarafında işliyor ve kuruluk bu yolun ilk işareti. Tip 1 diyabette kuruluk, en erken ve en sık görülen deri bulguları arasında sayılıyor. Ter bezlerine giden otonom lifler köreldiğinde yüzey kendi nemini üretemiyor; boynuzsu tabakanın su tutma gücü ve yağ bezlerinin etkinliği birlikte azalıyor. Deri önce mat ve pürüzlü hâle geliyor, sonra ince çatlaklar açılıyor. Kaşıntı bu zeminde yürüyor. Bir derleme kaşıntıyı ter işlevindeki bozuklukla ilişkilendiriyor ve diyabetle yaşayan kişilerin yarısına kadarında görüldüğünü bildiriyor; aynı yakınmayı tek bir hasta topluluğunda sayan başka bir derlemede oran bunun çok altında kalıyor. Akşam soyunurken görülen ince beyaz pullanma ve banyodan sonra artan gerginlik bu tablonun gündelik yüzü.

İkinci yol kolajende işliyor. Uzun süre yüksek kalan glukoz proteinlere bağlanıyor ve ileri glikasyon ürünleri oluşuyor; bunlar oksidatif yükü ve iltihap yanıtını yukarı çekiyor. Şeker bağlandıkça kolajen esnekliğini ve çözünürlüğünü yitiriyor, yerini sertlik alıyor. Bu sertliğin deride tanınabilir bir yerleşimi var. Kalınlaşma en çok sırtta, omuzlarda, ensede ve yüzde oturuyor; el ile ayağı büyük ölçüde atlıyor. Tutulan bölgede deri sınırı belirsiz biçimde yayılıyor, kızarık görünüyor ve elin altında kalın, sert bir tabaka gibi kalıyor.

Üçüncü yol savunmada açılıyor ve deriyi bir sınır olmaktan çıkarıyor. Yüzeyde en sık yerleşen etken mantar. Yerleşme rastgele dağılmıyor, nemin en uzun kaldığı yerleri seçiyor: genital bölgeyi ve derinin birbirine değdiği kıvrımları, yani koltuk altını, kasığı, göğüs altını. Oralarda görünen şey nemli ve kızarık bir alan ile o alanda süren kaşıntı; genital bölgede buna akıntı ekleniyor. Yinelemenin dışarıdan görünen hâli de aynı noktanın kapanıp haftalar sonra yeniden açılması. Bakteri tarafında en sık karşılaşılan etken stafilokok; deride çıban ve apse biçiminde çıkıyor. Savunma basamaklarının neden yavaşladığını bu sayfa kurmuyor; o mekanizmayı, enfeksiyonların diyabette neden daha sık görüldüğünü soran yazı kuruyor.

Bu sayfanın kapsamadığı iki yer var ve ikisi de bilerek dışarıda. Bu sayfa ayak derisine girmiyor; orası ayak yazılarının alanı, çünkü ayakta kuruluk ve çatlak bir yara zincirinin ilk halkası. Tedavinin kendi yolundan gelen izler de burada değil; onları diyabet ilaçlarının yan etkilerini konu alan yazı topluyor. Bu sayfanın konusu bilekten yukarısındaki deri ve o derinin kendi zemini.