Ara öğün şart mı?

Eski kural boşuna doğmadı. Yıllar önce yaygın olan insülin türleri uzun ve dalgalı bir etki gösteriyordu. Etkinin tepe yaptığı saatlere hiçbir öğün denk gelmediğinde gün beklenmedik bir yöne sapıyordu. Bu boşluğun neden sorun ürettiğini, öğün atlamayı anlatan ayrı bir yazı açıklıyor. Ara öğün o dönemde bu boşluğu kapatan hazır bir tedbirdi. Araçlar değişti, tedbirin gerekçesi de değişti.

Bugünkü tablo çok daha ayrışık. Ara öğünün bir işe yarayıp yaramadığı, kişinin hangi tedaviyi kullandığına bağlı. Tedaviye göre kurulan bu ayrım karbonhidrat sayımını anlatan yazının konusu. Ara öğün açısından tek soru şu: bu öğün planın içinde mi duruyor, yoksa günün üstüne mi ekleniyor? Aynı iki dilim ekmek bir planda önceden hesaplanmış bir kalem, başka bir planda fazladan bir yük.

Ek öğün ek karbonhidrat demek. Gün içinde kaç kez yendiğini karşılaştıran çalışmalar var ve hepsi aynı yöne bakmıyor. Aynı enerjiyi iki büyük öğüne bölen grupla altı küçük öğüne bölen grubu kıyaslayan küçük bir çalışmada, az öğünlü düzende kilo kaybı daha belirgin çıktı. Gözlemsel derlemeler ise yeme sıklığı ile vücut ağırlığı arasında tutarlı bir bağ bulamadı. Bu iki sonuç birbirini çürütmüyor; ikisi de günün toplamının öğün sayısından daha belirleyici olduğuna işaret ediyor. Mesele sayı değil, toplam.

Alışkanlıkla ihtiyaç da sık karışıyor. İş masasının çekmecesinde duran bir avuç kuruyemişin sebebi akşamüstü açlığıysa cevap başka, iki öğün arasında değerin aşağı inme eğilimiyse cevap apayrı. Birincisi bir tercih, ikincisi tedaviyle ilgili bir işaret. İkisi aynı şey değil.

Market rafındaki paketli atıştırmalıklar bu ayrımı iyice bulanıklaştırıyor. Üzerinde küçük porsiyon yazan bir paket, akşam kanepede tek oturuşta bitiveriyor. Ara öğün de bir öğündür ve adı küçüldüğü için içeriği küçülmüyor.

Kısa cevap şu: şart değil, bağlı olduğu şey tedavinin kendisi. Neye bağlı olduğunu tedavi planını bilen ekip netleştirir.