ForMyGluco
Blog← Ana sayfa

Bakımı başkası yürütürken

Tanı başkasına konunca ne hissedilir?

· 2 dk

Koyu arduvaz bir duvarda deri askıyla asılı yuvarlak bir ayna; karede hiç görünmeyen bir pencerenin beyaz jaluzilerini yansıtıyor, sağında üç küçük duvar ışığı yanıyor.

Tanı başkasına konunca hissedilenler tanıdık kalır: şaşkınlık, inkâr, öfke, suçluluk, rahatlama. Bu kez haberi alan kişi ile hastalığı taşıyan kişi ayrı kişiler ve liste yanında sürekli bir bakım işiyle geliyor. Suçluluk da bu yüzden listede daha yukarı çıkıyor.

Tanıdan sonraki ilk haftalar başlığı bu duyguların ortak tarifini zaten veriyor. Ayrılma şurada başlıyor: haberi alan kişi eve dönerken kendi bedeninde bir değişiklik taşımıyor, eve taşıdığı şey ertesi sabahtan başlayacak bir iş listesi. Buzdolabına asılan kâğıt, eşin çantasına konan yedek, yaşlanan annenin mutfağına bırakılan kutu.

Bu yükün ölçüldüğü yer şimdilik tek bir rol: yeni tanı almış çocukların anne ve babaları. Elli iki çocuğun ailesinin bir yıl izlendiği bir çalışmada, annelerin beşte birinden fazlası tanıdan altı hafta sonra travma sonrası stres bozukluğu ölçütlerini karşıladı. Altıncı ayda oran altıda bire indi. On ikinci ayda yeniden beşte bire çıktı. Babalarda oran her ölçümde daha düşüktü ve son ölçümde onda birin altına düştü. Eşine ya da yaşlanan ebeveynine bakan okur için sayılmış bir karşılık yok.

Kılavuz da bu tabloyu tanıyı izleyen aylarda sık sayıyor: ebeveynde çökkünlük ve kaygı belirtileri, yeni sorumluluklara bağlı travma sonrası stres belirtileri. Çocuğunda diyabet olan ebeveynlerde sıkıntı düzeyi, olmayanlara göre yüksek çıkıyor. Her beş ebeveynden birine yakını tanıdan dört yıl sonra bile sıkıntı bildiriyor. Sıkıntı aylar sonra da yerinde duruyorsa ve günün bakım işlerini yürütmeyi zorlaştırıyorsa tablo başka bir başlığa geçmiş olur; diyabet distresi terimini ayrı bir yazı açıyor.

Suçluluk bu okurda iki yerden besleniyor. Elli dört ebeveynle yapılan derinlemesine görüşmelerde tanıya giden iki yol tarif edildi: belirtilerin erken tanındığı yol ve geciken yol. Geciken yolu anlatan ebeveynlerde çözülmemiş bir suçluluk belirgindi, özellikle çocuk ketoasidoz tablosuyla hastaneye gitmişse. İkinci kaynak bugünde duruyor: ölçüm beklenmedik çıktığı bir akşamda ilk sorgulanan şey sabah verilen karar oluyor. Ebeveynler için geliştirilen bir öz şefkat ölçeğinde, tek bir zaman noktasında, kendine şefkatle yaklaşmanın yüksek olduğu yerde diyabete bağlı sıkıntı belirgin biçimde düşük çıktı.

Kaynaklar

  1. Landolt MA, Vollrath ME, Laimbacher J, Gnehm HE, Sennhauser FH. Prospective study of posttraumatic stress disorder in parents of children with newly diagnosed type 1 diabetes. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2005;44(7):682-689.
  2. Rankin D, Harden J, Waugh N, Noyes K, Barnard KD, Stephen J, ve ark. Pathways to diagnosis: a qualitative study of the experiences and emotional reactions of parents of children diagnosed with type 1 diabetes. Pediatr Diabetes. 2014;15(8):591-598.
  3. de Wit M, Gajewska KA, Goethals ER, McDarby V, Zhao X, Hapunda G, Delamater AM, DiMeglio LA. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2022: Psychological care of children, adolescents and young adults with diabetes. Pediatr Diabetes. 2022;23(8):1373-1389.
  4. Tanenbaum ML, Adams RN, Wong JJ, Hood KK. Diabetes-specific self-compassion: a new measure for parents of youth with type 1 diabetes. J Pediatr Psychol. 2020;45(5):488-497.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teşhis, tedavi ya da doz önerisi değildir. Tedavinizle ilgili kararları her zaman doktorunuzla birlikte alın.

Kendi kaydınızı tutmaya başlayın

ForMyGluco ölçümlerinizi, ilaçlarınızı ve randevularınızı tek yerde tutar; doktorunuza götürebileceğiniz PDF raporu tek dokunuşla hazırlar.

App Store'da görüntüle →

Blogun tamamı