Çocukta insülin ihtiyacı neden zamanla artar?

Bir yılda uzayan boy, kalınlaşan kas ve yukarı giden kilo aynı yöne çekiyor. Büyüyen dokunun her parçası insüline bağlı çalışıyor. Pediyatrik kılavuzlar günlük ihtiyacı kiloya oranlayarak tarif ediyor; oran yerinde dursa bile toplam yukarı gider. Ayakkabı numarası değişirken defterdeki toplam da değişiyor.

Bu eğrinin üstünde ikinci bir katman duruyor. Kalan beta hücreleri bir süre daha çalışıyor ve dışarıdan gereken miktarı aşağı çekiyor; bu aralığa balayı dönemi deniyor. Yeni tanı almış geniş bir çocuk grubunda aralık üçüncü ayda katılımcıların yüzde altmış birinde sürüyordu, altıncı ayda yüzde kırk dörde indi, birinci yılın sonunda yüzde on sekizde kaldı. Katkının büyüklüğü çocuktan çocuğa değişiyor.

Balayı dönemi boyunca kayıt sakin görünüyor. Değerler hedef aralıkta daha uzun kalıyor, öğün sonrası tepe daha alçak çıkıyor, gün içindeki dalgalanma dar duruyor. Bu tablo sonradan bir başlangıç düzeyi gibi duruyor ve gelen aylar ona göre yorum buluyor. Oysa o aylardaki düşük ihtiyacı kuran şey kalan hücrelerin geçici katkısı.

Aralığın kapanma sebebi insülin üreten hücrelerin azalmayı sürdürmesi. Yoğun tedavi bu inişi yavaşlatıyor. Ergenleri de kapsayan uzun süreli randomize bir çalışma iki tedavi yoğunluğunu karşılaştırdı. Hastalığın ilk yıllarında kendi salgısı süren katılımcılar arasında yoğun tedavi kolundakiler bu salgıyı daha uzun korudu; sönme riski o kolda belirgin biçimde düşük çıktı. Kalan salgı bir günde bitmiyor, azalması yıllara yayılıyor. Eğri yine de tek yöne bakıyor.

Üçüncü katman hormonlardan geliyor. Büyüme hormonu salımının yüksek olduğu dönemlerde insülinin dokudaki karşılığı zayıflıyor, aynı yıllar büyümenin hızlandığı yıllar; direncin en belirgin olduğu evreyi ayrı bir yazı ele alıyor. Üç katman aynı anda çalışıyor ve kayda tek bir çizgi olarak düşüyor.

Toplamın büyümesi tek başına bir şey anlatmıyor. İki farklı yıldaki toplamı yan yana koymak, iki farklı bedenin ihtiyacını karşılaştırmak demek. Aradaki farkın ne kadarı büyümeden, ne kadarı kalan hücrelerin çekilmesinden geliyor — bunu tek bir sayı ayırmıyor.

Defterde bu üç katman ayrı ayrı görünmüyor; görünen şey aylar içinde yukarı giden bir toplam. Yükselen toplamı geçen yılın bedeni değil bugünkü beden karşılıyor. Balayı döneminin kapanışı da bu seyrin beklenen bir parçası; aylara yayılan bir gerileme takvimde tek bir güne düşmüyor.