Şeker düzeldikten sonra neden hemen toparlanılmaz?

Olay bittikten sonraki saatlerin de bir kaydı var. Kaynaklar düşüşü iki aralığa bölüyor: düşüşün sürdüğü saatler, bir de sayı döndükten sonraki saatler. İkinci aralık ilkinden ayrı ölçülüyor ve ayrı sonuçlar veriyor. Kahvaltı vaktinde yaşanan bir düşüşün izi öğleden sonraya sarkıyor; sarkan şey sayının kendisi değil, bedenin o sayıya verdiği karşılık.

İlk ölçüm insülinin iş görmesine bakıyor. Sağlıklı gönüllülerde sabah denetimli bir düşüş oluşturuldu; öğleden sonra aynı insülin düzeyi altında bedenin kaldırdığı glukoz ölçüldü ve sabahında düşüş yaşanmış günde gereken glukoz yarıya indi: aynı insülin yarısı kadar iş gördü. Ölçüm penceresi olayın başlangıcından yaklaşık dokuz saat sonrasına uzanıyordu ve fark orada sürüyordu. Bu tabloya hipoglisemi sonrası insülin direnci adı veriliyor. Direncin bir bölümü karşı-düzenlemenin yan ürünü: salınan hormonlar yağ dokusunu çözüyor, kana geçen yağ asitleri insülinin işini zorlaştırıyor. Çalışmanın tahminine göre bu payın büyüklüğü yaklaşık %39. Dışarıdan görünen yanı sayıda: o saatlerde aynı insülin altında sayı olağan günkü kadar kolay inmiyor.

İkinci ölçüm bir sonraki düşüşle ilgili. Diyabeti olmayan dokuz gönüllüde art arda iki sabah denetimli düşüş oluşturuldu; aradaki öğleden sonra bir kolda düşük, öbür kolda olağan geçti. Araya bir düşüş girdiğinde ertesi sabahki adrenalin, glukagon ve kortizol yanıtları daha küçük çıktı. Belirtilerin şiddeti de aynı yönde geriledi — hem titreme ve terleme gibi bedensel olanlar, hem dikkat dağılması ve sersemlik gibi beyin tarafındakiler. Tek bir olay, bir sonrakinin alarmını kısıyor. Aynı kısılmanın yıllar içinde nereye vardığını “Uyarı belirtisi neden hiç gelmez?” başlıklı yazı izliyor.

Üçüncü ölçüm başka bir soruya bakıyor: aynı günlerde bilişin ve ruh hâlinin nerede durduğuna. Ağır düşüş yaşamış, insülin kullanan yirmi erişkin ile ağır düşüş yaşamamış yirmi eşleştirilmiş kişi aynı testlerden üç kez geçti. Testlerin çoğunda akut düşüşten kalan bir iz bulunmadı. Ölçeklerden biri kişinin kendi enerji düzeyini soruyor: yorgunluk ile canlılık arasındaki yeri. Ağır düşüş yaşamış grupta bu düzey günler içinde toparlanma eğilimi gösterdi, karşılaştırma grubunda göstermedi. Aynı grupta depresyon ve kaygı ölçümleri izlem boyunca yüksek seyretti, dikkat hızını ölçen testlerde performans düşük kaldı. Çalışma bunu tek bir olayın izi saymıyor; kaynağını daha önce tekrarlanmış ağır düşüşlerde arıyor. Aynı pencerenin tek bir işin içinde nasıl göründüğüne gelince: “Araç kullanırken şeker düşüşü neyi bozar?” yazısı bunu bir işin üstünden ölçüyor.

Üç ölçüm üç ayrı zaman ölçeğine bakıyor: aynı günün öğleden sonrası, ertesi sabah, bir de olayı izleyen ay. İlk ikisi metabolik yanı saatler ölçeğinde tutuyor. Üçüncüsü bilişin ve ruh hâlinin gidişini günler ölçeğinde izliyor. Bugün elde ölçülmüş iki şey var: pencerenin saatlerle yazılı genişliği, bir de günlerle yazılı toparlanma çizgisi.