Öğün atlamak kan şekerini nasıl etkiler?

Vücut, iki öğün arasındaki boşluğu kendi kaynaklarıyla doldurur. Kan şekeri gerilemeye başlayınca pankreas glukagon salgılar ve bu hormon karaciğere haber götürür. Karaciğer deposundaki glikojeni parçalar, ortaya çıkan glukozu kana verir. Açlık uzadıkça ikinci bir yol devreye girer ve karaciğer, elindeki başka hammaddelerden yeni glukoz üretmeye başlar. İlk gün boyunca kan şekerini ayakta tutan asıl organ karaciğerdir.

Bu yüzden öğün atlayan biri, beklediği manzarayı ölçüm ekranında görmeyebilir. Değer bazen yerinde durur, bazen yukarı doğru kayar. Karaciğerin salımını dengeleyecek kadar insülin devrede değilse aradaki fark büyür. Tip 2 diyabette bu denge zaten zayıf.

Etkinin sonraki öğünlere taşınabildiğini gösteren çalışmalar var. Tip 2 diyabetli yetişkinlerle yürütülen küçük bir denemede aynı kişiler iki ayrı günü yaşadı: birinde sabah öğünü vardı, diğerinde yoktu. O öğünü boş geçen günde hem öğleden hem akşamdan sonraki yükselişler daha yüksek çıktı. İnsülin yanıtı gecikti, bağırsak hormonu GLP-1 daha az açığa çıktı. Denemede o boşluğun izi akşam sofrasına kadar sürdü.

Boşluk yalnız hormonları değil, davranışı da değiştirir. Uzun açlıktan sonra tabağa daha fazla şey gider ve yemek daha hızlı biter. Çabuk yenen bir tabağın eğriyi neden dikleştirdiğini ayrı bir yazı ele alıyor. Buradaki fark, aynı etkinin tek günde iki öğüne birden binmesi.

Tabloyu asıl belirleyen şey kişinin tedavisidir. Öğün insülini kullanan biri için öğün ile doz birbirine bağlı çalışır; insülin devrededir ama karbonhidrat gelmez. Böyle bir günde değerin aşağı kayma ihtimali artar. Benzer durum, pankreası uyaran bazı hap gruplarında da ortaya çıkar. Yalnız beslenmeyle ya da bu etkiyi taşımayan ilaçlarla izlenen birinde seyir çok daha sakin.

Öğün atlamak çoğu zaman planlı bir karar değil. Geciken bir otobüs, uzayan bir toplantı, iş masasında biten bir öğle arası; gün öğünsüz ilerliyor. Dolapta hazır bekleyen küçük bir şey ile öğleye kadar boş kalan bir mide, birbirinden çok farklı iki tablo üretir. Öğün düzeninde bir değişiklik akla geldiğinde doktorunuza sorun.