Tedavi değişince eski kayıtlar kıyaslanabilir mi?

Bir defterde satırlar aynı biçimde akmayı sürdürür. Aynı sütunlar, aynı saatler, aynı el yazısı. Sayfanın bir yerinde ise iki veri kümesi birbirine değer: öncesi eski düzende toplandı, sonrası yenisinde. Kâğıtta bunu gösteren bir işaret yok; bölünme yalnız tarihi bilen kişiye görünür.

Kaydı okumanın ölçütü şu: iki satır ancak aynı soruya cevap veriyorsa yan yana konur. Aynı soruya cevap veren iki satırın saati birbirine denk düşer, öğün içindeki yeri aynıdır ve iki gün de olağan geçmiştir. Tedavi değişikliği bu listeye dördüncü bir boyut ekliyor ve o boyut satırın kendisinde yazılı değil. İki satır arasındaki farkın kaynağı günün akışı değil, düzenin kendisi.

Kâğıdın penceresiyle defterin penceresi aynı uzunlukta değil. Alyuvarın taşıdığı kaydın neden aylara yayıldığı, üç aylık aralığı kuran yazının işi; buradaki pencere defterin. Defter eşzamanlı yazılır: bir satır yazıldığı günün düzenini taşır ve sonradan yeniden hesaplanmaz.

Kâğıt tarafında durum başka. Tedavi değiştikten hemen sonra alınan bir HbA1c sonucu iki düzenin karışımını taşır ve karışımın oranı tarihe göre kayar. Kâğıt tek bir sayı gösterir, o sayının içinde iki dönem vardır. Defterde ise aynı iki dönem tarih sırasına göre birbirinden ayrı kalır.

Sürekli ölçüm tarafında pencerenin uzunluğu yazılı bir ölçüt. Uluslararası uzlaşı metni iki haftalık bir dönem ve o dönemin en az onda yedisinde toplanmış veri istiyor. Ölçüt, kısa pencerenin kendinden çok daha uzun bir dönemin yerine okunabilmesi için konmuş; veri yeterli olduğunda o pencerenin ortalaması ve aralık içinde geçen süresi, aylara yayılan bir dönemin aynı ölçüleriyle birlikte hareket ediyor. Metin, tedavi değişikliğinden sonra pencerenin yeniden başlaması konusunda bir şey yazmıyor.

Sensör tarafında kıyası kolaylaştıran bir standart da var: raporun bölümleri, eksenleri ve sırası sabit tutulur, böylece iki ayrı dönemin çıktısı aynı yerlerden okunur. Raporun bölümlerinin tek tek ne söylediği, sensör raporunu okuma yazısında gösteriliyor. Bu sayfanın sorusu daha dar, iki dönemin sayfası birbirine oturuyor mu.

Kılavuz metninde bunun bir karşılığı var. Bakım standartları glisemik durumun yılda en az iki kez değerlendirilmesini yazıyor; tedavisi yakın zamanda değişmiş kişilerde değerlendirmenin sıklaştığını, üç aylık bir aralığı örnek göstererek aynı cümlede belirtiyor. Hedeflere ulaşılamaması, sık ya da ağır iniş çıkışlar ve sağlık durumundaki değişiklikler de o cümlede sayılıyor.

Kıyasın kendi sorusu bu noktada ortaya çıkıyor. Bir dönemin yeterliliği o dönemin kendi verisiyle ölçülüyor; iki dönem yan yana konduğunda aynı soru iki kez soruluyor ve birinin cevabı ötekinin yerini tutmuyor. Defterde bu iki dönemi ayıran şey tarih sırası, kâğıtta ise sınırın nereye düştüğünü gösteren bir satır yok.