Tip 1 diyabetin yanında hangi hastalıklar sık görülür?

Komplikasyon ile eşlikçi aynı sözcük değil. Komplikasyon, yıllarca yüksek seyreden glukozun damar tarafında biriktirdiği hasardır; göz, böbrek ve sinirler o listenin adresleridir. Eşlikçi ise şekerin ürettiği bir sonuç değil, aynı bağışıklık kusurunun ikinci bir dokuda açtığı ayrı bir hastalıktır. Fark yalnız sözcükte kalmıyor: biri şekerin yıllarına bağlı, öteki tanının ilk haftasında da kayda geçiyor.

Bu kardeşliğin genetik bir zemini var. Altı kıtadan yirmi dört çalışmayı tarayan bir kapsam derlemesi, tip 1 diyabet ile çölyak hastalığının aynı doku uyum haplotipini paylaştığını yazıyor. Derleme iki mekanizma daha sayıyor: bağışıklık hücreleri bedenin kendi antijenlerini T hücrelerine sunduğunda otoimmün yanıt tetikleniyor, baskılama ile etkinleştirme arasındaki düzenleyici ayar da bozuluyor. Böbreküstü yetmezliği derlemede kendi başlığıyla geçiyor, ama çoğu kez çoğul bez sendromlarıyla birlikte anılıyor; bu ad, birden çok hormon bezinin aynı kişide sırayla tutulduğu tabloları topluyor. Bağışıklığın pankreastaki işini “Tip 1 diyabet nedir, neden ortaya çıkar?” yazısı baştan alıyor.

Bildirilen sıklıklar çalışmadan çalışmaya geniş bir bantta oynuyor. Derlemeye giren çalışmaların çoğu kesitsel. Bandı açan etkenleri derlemenin kendisi sayıyor: yaş, tanı ölçütü, çalışmanın yürütüldüğü bölge ve çalışma kurgusu. Kısıtlar bölümü tanı protokollerindeki farkı da anıyor. En sık bildirilen eşlikçi tiroit otoimmünitesi; bildirimlerin bandı aşağıdaki tabloda. Aynı genişlik çölyak tarafında da var.

Aynı liste tip 2 diyabette de geçerli mi?

Kardeşlik tablosu bağışıklık kökenli sürecin tablosu. Direnç kökenli diyabette mekanizma başka bir yerden geliyor ve izlenen başlıklar damar yüküyle ilgili ölçüler; o başlıkları “Şekerden başka neye bakılır?” yazısı tek tek sayıyor.

Bu hastalıkların hepsi tip 1 diyabetle birlikte mi gelir?

Hayır, hiçbiri zorunlu bir eşlik sayılmıyor. Derlemenin bildirdiği oranlar dört başlıkta da tanı almış kişilerin bir bölümünü kapsıyor; geri kalanda ikinci bir hastalık kayda geçmiyor.

Kaynak bu noktada kendi içindeki çelişkiyi saklamıyor. Belirtisi olmayan kişilerde çölyak taramasını değerlendiren bir kanıt incelemesi, taramanın yararını destekleyen kanıt bulamadığını bildiriyor; derleme birkaç satır sonra, pek çok uzmanlık derneğinin çocuklarda çölyak taramasını önerdiğini yazıyor. Tiroit tarafında tereddüt yok: derleme, en sık eşlikçi olmasını taramanın gerekçesi sayıyor. Bu iki cümle aynı metinde yan yana geçiyor ve derleme aradaki boşluğu kapatmıyor.