Czym jest glukagon i kiedy jest potrzebny?

Ciało ma własny hormon przeciw spadkowi i nazywa się glukagon. Gdy cukier we krwi zaczyna schodzić, komórki alfa trzustki wydzielają glukagon; hormon idzie do wątroby i każe zamienić zmagazynowany glikogen w glukozę. Wątroba na tym nie kończy, bo bierze się też za wytwarzanie nowej glukozy od zera. Jeśli insulina jest hormonem wstawiającym cukier do komórek, glukagon jest tym, który wyciąga go z magazynu i oddaje do krążenia.

Glukagon w postaci leku powtarza z zewnątrz pracę, którą ciało robi samo. Potrzebna sytuacja jest wąska i jasna: człowieka nie da się obudzić, nie odpowiada na pytania albo nie przełyka. W takiej chwili cukier włożony do ust nie zadziała; skoro odruch połykania nie pracuje, rodzi się ryzyko zachłyśnięcia. Glukagon nie potrzebuje połykania, bo wchłania się nie z żołądka, tylko z mięśnia i spod skóry albo z cienkiej błony w nosie.

Dziś rozpowszechnione są dwie postacie. Jedna idzie drogą zastrzyku. Dawniej w pudełku proszek i płyn stały osobno, a podający musiał je zmieszać; w popłochu ten krok często się psuł. Gotowe wstrzykiwacze i wcześniej napełnione strzykawki usunęły ten krok mieszania całkiem. Druga to proszek wdmuchiwany do nosa; człowiek nie musi wciągać powietrza, bo proszek przechodzi przez błonę nosa sam. Standardy opieki ADA wysuwają postacie gotowe na czoło z powodu łatwości użycia.

Główną sprawą jest to, kto ma wiedzieć. Definicja ciężkiego spadku brzmi zresztą tak: człowiek nie podnosi się sam, potrzebna jest cudza ręka. Dlatego ADA mówi, by glukagon przepisywać każdemu na insulinie albo z wysokim ryzykiem spadku, a bliskim pokazywać miejsce pudełka i sposób użycia. Domownicy, współlokator, sąsiad przy biurku w pracy, dyżurny w szkole, osoba obok w podróży. Jeśli pudełka leżącego w torbie nikt nie zna, jest tak, jakby go tam nie było.

Pierwszą granicą glukagonu jest sam magazyn. Gdy glikogenu w wątrobie ubywa, działanie słabnie; przynosi ten stan długi post, alkohol i choroba wątroby. Co więc pokazuje, że magazyn nie wystarczył? Spodziewane jest, że w ciągu piętnastu minut od podania oczy się otworzą, wróci głos, a spojrzenie się pozbiera. Jeśli tego nie ma, obraz nie zamknął się glukagonem; źródła opisują ten punkt jako chwilę, w której pomocy medycznej żąda się bez zwłoki.

Drugą granicą jest czas. Cukier we krwi rośnie przez pewien odstęp, a potem zaczyna znów schodzić. Znakiem tego jest powrót potów, drżenia i rozkojarzenia po tym, jak człowiek doszedł do siebie. Źródła mówią na to o powrocie do węglowodanu, gdy człowiek stanie się zdolny do przełykania. Nudności i wymioty są częstym działaniem niepożądanym; dlatego materiały szkoleniowe opisują ułożenie człowieka na boku.

Czy glukagon może zastosować sam człowiek?

Przy lekkim spadku nie ma potrzeby; przy ciężkim człowiek i tak nie zrobi nic sam. Taka jest definicja. Dlatego główną sprawą jest to, by pudełko znali ci obok.

Czy jest postać bez igły?

Tak, jest postać proszku wdmuchiwanego do nosa. Proszek wchłania się z wilgotnej błony w nosie bez potrzeby wciągania powietrza. Źródła tłumaczą tę postać tym, że łatwiej zastosuje ją ktoś nieprzeszkolony.

Czy glukagon pomaga przy każdym spadku?

Jego działanie zależy od magazynu w wątrobie. Przy długim poście i po alkoholu magazyn maleje, a otrzymana odpowiedź zostaje słaba. Nie ma nic, co by to mierzyło; wskaźnikiem jest sam człowiek. Jeśli się nie budzi, odpowiedź nie przyszła i sprawa nie skończyła się na glukagonie.