Co zmienia palenie w cukrzycy?

Gdy dym papierosowy przechodzi do krwi, pierwszą powierzchnią, jaką spotyka, jest wewnętrzna wyściółka naczyń. Dym psuje pracę tej wyściółki, zwiększa skłonność do krzepnięcia i obniża zdolność krwi do niesienia tlenu. Cukrzyca zużywa tę samą wyściółkę; dwa działania nakładają się na siebie. Budowę tej wyściółki i to, jak się zużywa, opisuje tekst o sercu.

Drugi punkt wchodzi na stół rzadziej. U osób palących insulinooporność mierzy się jako wyraźniejszą niż u niepalących; skłonność tłuszczu do zbierania się w środku tułowia pracuje w tę samą stronę. Czyli dym nie zatrzymuje się po stronie naczyń, tylko utrudnia też budowanie równowagi cukru.

Liczba pokazująca kierunek idzie z wielkiego przeglądu. Gdy zebrano razem osiemdziesiąt dziewięć badań obserwacyjnych, zobaczono, że u osoby z cukrzycą palenie podnosi ryzyko zgonu i zdarzenia naczyniowego mniej więcej o połowę. Obraz po stronie małych naczyń nie jest za to aż tak jednolity; najbardziej spójne znaleziska zbierają się przy zajęciu nerki i nerwu, w dodatku zwłaszcza w cukrzycy typu 1.

Zapłatę za rzucenie trzeba podać taką, jaka jest. Wzrost wagi jest w pierwszym roku częsty, a ruchliwość równowagi cukru potrafi trwać kilka lat. Tej ruchliwości się nie czuje; widocznymi czynią ją pomiary prowadzone w okresie rzucania. Mimo to w tym samym przeglądzie ryzyko zgonu u osób, które rzuciły, wyszło wyraźnie poniżej ryzyka tych, którzy palili dalej. Do poziomu osób nigdy niepalących nie schodzi całkiem; ale większa część drogi i tak się zamyka.

W tę samą stronę patrzy też podsumowanie przygotowane przez Światową Organizację Zdrowia we współpracy z Międzynarodową Federacją Diabetologiczną. Mimo krótkoterminowego wzrostu wagi rzucenie ciągnie w dłuższym okresie ryzyko cukrzycy typu 2 w dół, a zysk rośnie w miarę wydłużania się czasu bez papierosa.

W codziennym życiu różnica wychodzi najpierw w drobiazgach. Czas, w jakim oddech się zbiera po wejściu po schodach, rozgrzewanie się stóp na wieczornym spacerze, barwa opuszek w chłodne dni. Małe pęknięcie na stopie zamykające się z opóźnieniem też jest znakiem tego samego krążenia. Nie są to pomiary, ale ślady odczytywane w codziennym życiu.

Oskarżanie nie ma tu nic do roboty. Uzależnienie od nikotyny nie jest sprawą woli, tylko obwodów nagrody w mózgu; rzucanie rozkłada się na kilka podejść, a ponowna próba jest zwykłą częścią tej drogi. Rzecz do zrozumienia jest prosta: w cukrzycy cenę palenia płaci się nie tylko w płucach, ale w całej sieci naczyń.