Jakie są rodzaje insuliny?
· 2 min

Rodzaje insuliny odróżnia od siebie kształt krzywej, jaką działanie rysuje w ciele w czasie. To, kiedy działanie się zaczyna, kiedy dochodzi do najmocniejszego punktu i jak długo trwa, wyznacza rodzinę danej insuliny. Porównanie robione bez tych trzech miar wisi w powietrzu.
Postać odróżniającą insuliny opisują trzy miary: jak szybko zaczyna się działanie, jak wyraźna jest chwila największej mocy i na jak szeroki czas rozkłada się w sumie. Gdy te trzy zejdą się razem, wychodzi krzywa. Krzywe dwóch osobnych rodzin wypadają daleko od siebie; stąd bierze się rozdział.
Źródłem różnicy jest sama cząsteczka. Insulina nie stoi w fiolce sama, tylko zbiera się wokół cynku w skupiska po sześć. Po przejściu pod skórę, żeby wejść do krwi, to skupisko musi się najpierw rozdzielić na pojedyncze cząsteczki. Im szybszy rozpad, tym wcześniej zaczyna się działanie. W analogach szybko działających kilka cegiełek cząsteczki jest zmienionych, więc skupisko trzyma się luźniej i szybko się rozsypuje.
W insulinach długo działających cel jest odwrotny. Część z nich stoi w fiolce przezroczysta, ale po przejściu pod skórę zostawia drobny osad i rozpuszcza się z niego po trochu. Część czepia się białka nośnikowego we krwi i ociąga się w krążeniu. W insulinie o pośrednim działaniu tę samą pracę spowalniania wykonuje białko zwane protaminą. W efekcie wychodzi krzywa spłaszczona na szczycie, długa i niska.
Postawienie rodzin obok siebie wyostrza obraz.
| Rodzina | Początek działania | Szczyt | Czas rozłożenia | Pełniona rola |
|---|---|---|---|---|
| Analog szybko działający | Bardzo wcześnie | Wyraźny i wczesny | Wąski | Insulina do posiłku |
| Krótko działająca insulina ludzka | Z opóźnieniem | Wyraźny, później | Średni | Insulina do posiłku |
| Pośrednio działająca, z protaminą | Powolny | Szeroki i w środku | Ponad pół doby | Insulina podstawowa |
| Analog długo działający | Powolny | Niemal płaski | Rozłożony na dobę | Insulina podstawowa |
| Mieszanka | Dwie krzywe na sobie | Wczesny szczyt | Szeroki | Obie naraz |
Pięć rodzin z tabeli obejmuje postacie podawane pod skórę. Postaci proszkowej wciąganej do płuc nie czyta się tymi samymi miarami; jej droga prowadzi nie przez skórę, tylko przez płuco.
Role z tabeli zbierają się w dwóch tytułach: insulina podstawowa i insulina do posiłku. Właściwe pytanie brzmi tak: czemu tych dwóch ról nie pokrywa jedna krzywa? Własne wydzielanie ciała też ma dwie warstwy. Niskie tło idzie przez cały dzień i nie urywa się nawet we śnie; a po jedzeniu przychodzi fala szybko rosnąca i schodząca. Insuliny o różnych szybkościach są po to, by móc naśladować te dwie warstwy osobno.
Nazwa rodziny jest mimo to zgrubną klasą. Część analogów długo działających trzyma niemal prostą linię, a część rozkłada się na obszar szeroki na tyle, by spokojnie przekroczyć dobę. Wśród szybko działających też są małe różnice szybkości. Dwa produkty wpisane do tego samego wiersza nie pokrywają się co do joty.
Wygląd też daje zgrubną wskazówkę. Płyn we wstrzykiwaczu albo w fiolce jest mętny w insulinach o pośrednim działaniu i w większości mieszanek; w większości szybko i długo działających przezroczysty. Mimo to ten sam produkt nie rysuje u każdego tej samej krzywej. Szybkość wchłaniania wyraźnie zmienia się z człowieka na człowieka, a różnica ta rzuca się w oczy najbardziej przy insulinie ludzkiej.
Źródła
- Donnor T, Sarkar S. Insulin — Pharmacology, Therapeutic Regimens and Principles of Intensive Insulin Therapy. Endotext. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; updated 15 February 2023.
- Hirsch IB, Juneja R, Beals JM, Antalis CJ, Wright EE. The Evolution of Insulin and How it Informs Therapy and Treatment Choices. Endocrine Reviews. 2020;41(5):733–755. doi:10.1210/endrev/bnaa015
- Thota S, Akbar A. Insulin. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; updated 10 July 2023.
- American Diabetes Association Professional Practice Committee. 9. Pharmacologic Approaches to Glycemic Treatment: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S183–S215. doi:10.2337/dc26-S009
- Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD). Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu-2026. 17. Baskı. TEMD; 2026. ISBN 978-625-99759-8-6