Czy zioła na cukier naprawdę działają?
· 2 min

Dla ziół, o których mówi się, że obniżają cukier, nie ma jasnej odpowiedzi, bo prace nie trzymają się razem. Z przeglądów o cynamonie, chromie, kozieradce i berberynie jedne donoszą o małej poprawie, inne nie znajdują różnicy. Nadzór nad nimi nie jest ten sam co nad lekami.
Obraz dowodów jest rozsypany. Przeglądy o cynamonie nie trzymają się nawzajem. Dawny przegląd systematyczny zbierający około dziesięciu prac nie znalazł istotnej różnicy w miarach cukru; nowszy, zbierający więcej prac, doniósł o małej poprawie. Wyniki dla chromu rzucały się z pracy na pracę. Dla berberyny i kozieradki są przeglądy donoszące o działaniu, ale z małą liczbą uczestników i ograniczone do kilku tygodni. Kłopot zbiera się za każdym razem w tym samym miejscu: małe grupy, krótki czas, niepodobne do siebie produkty.
Jest tego jeszcze jeden powód. Nazwa rośliny nie jest standardem. Wyciąg użyty w jednej próbie wyciąga się z określonej części rośliny określoną metodą; proszek na sklepowej półce jest wytworem innej obróbki. Pora zbioru, suszenie i mielenie też ruszają to, co jest w środku. Dlatego dobry wynik jednej próby nie przenosi się na inne pudełko noszące tę samą nazwę. Patrzeć na nazwę i spodziewać się tego samego wyniku prowadzi tu na manowce.
- Interakcja: część ziół brana razem z lekiem obniżającym cukier powiększa łączne działanie; szczegół tej zależności otwiera osobny tekst o tym, jak leki wpływają na siebie nawzajem. Spadek daje o sobie znać potami, drżeniem, kołataniem, nagłym głodem i rozproszeniem uwagi; jeśli ten obraz zgęstniał po dołożeniu nowego produktu, przyczyną może być właśnie ten produkt.
- Nadzór: suplementy w wielu krajach nie są nadzorowane jak leki; przed wejściem na półkę nie żąda się od nich dowodu działania ani bezpieczeństwa, a skład i czystość rusza się z partii na partię. Przegląd zbierający produkty ziołowe sprzedawane jako obniżające cukier znalazł w przeważającej części pudełek substancję leczniczą niewypisaną na etykiecie. Najczęściej wychodząca należała do grupy pochodnych sulfonylomocznika, a obok niej stał dawny lek na cukier wycofany z rynku z powodu bezpieczeństwa. U dwóch trzecich osób używających tych produktów zobaczono szkodę, a najczęstszą jej postacią był spadek cukru.
- Odkładanie: produkt uważany za działający potrafi zająć miejsce właściwego leczenia. Ponieważ w tamtym okresie nie robi się żadnych pomiarów, rosnące wartości nie wchodzą do zapisu; sprawa staje się widoczna dopiero przy następnym badaniu.
Uzupełnienie witaminy albo minerału, którego niedobór wykazano, jest całkiem inną sprawą. Najbardziej znanym przykładem jest metformina: przy długim stosowaniu wiąże się ją ze spadkiem poziomu witaminy B12, a wytyczne wysuwają w tej grupie okresowe mierzenie tego poziomu. Zamknięcie stwierdzonego braku to nie ta sama praca co stanie przed półką i wybieranie produktu w nadziei na obniżenie cukru.
Dowód i nadzór brakują w tę samą stronę. Dowodu żądanego od leku nie żąda się od produktu ziołowego niosącego to samo twierdzenie; zdanie na pudełku bierze się nie z pracy badawczej, tylko z decyzji marketingowej. A jedyną miarą, jaką widzi biorący pudełko do ręki, jest właśnie to zdanie.
Źródła
- Leach MJ, Kumar S. Cinnamon for diabetes mellitus. Cochrane Database Syst Rev. 2012;2012(9):CD007170.
- McKennon SA. Non-Pharmaceutical Intervention Options For Type 2 Diabetes: Complementary and Integrative Health Approaches. In: Endotext. MDText.com; 2024. Bookshelf ID NBK279062.
- Ching CK, Lam YH, Chan AYW, Mak TWL. Adulteration of herbal antidiabetic products with undeclared pharmaceuticals: a case series in Hong Kong. Br J Clin Pharmacol. 2012;73(5):795-800.
- American Diabetes Association Professional Practice Committee. 9. Pharmacologic Approaches to Glycemic Treatment: Standards of Care in Diabetes-2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S183-S215. PMCID: PMC12690185.