Ağır bir olaydan sonra korku neden kalır?

Ağır bir düşme yaşayan kişi o dakikaları sonradan tekrar oynatır: nerede olduğunu, kimin yardıma geldiğini, kendi elinin nasıl işlemediğini. Hipoglisemi korkusu başlığı altında yürütülen bir taramada, tip 1 diyabetle yaşayan yetişkinlerin yaklaşık üçte biri yüksek korku bandında çıktı. Ağır düşme geçirmiş olanlarda ve uyarı belirtilerini yitirmiş olanlarda bu daha sıktı.

Korku tek parça değil. Anket yanıtları çözümlendiğinde birbirinden ayrılan dört boyut çıktı: yanında biri bulunsun diye kurulan güvence düzeni, yürüyüşten ya da tek başına yapılan işten uzak durma, şekeri bilerek yukarıda tutma ve düpedüz endişe. Bu boyutlar aynı kişide aynı ölçüde yükselmiyor.

Uyarısı köreldikçe güvence arayışı, hareket kısıtlaması ve endişe birlikte yükseliyor. Şekeri yukarıda tutma davranışı ise onlarla birlikte artmıyor; diğerlerinden ayrılan tek boyut bu. Aynı çalışmanın küme çözümlemesi farkın nereden geldiğini gösteriyor: şekeri yukarıda tutmak, uyarısı yerinde olup korkusu yüksek olan kümede öne çıkıyor. Uyarısını yitirmiş olup korkusu düşük çıkan bir küme daha var ve onları ayıran şey, ağır düşmeden kaçınmanın kendi ellerinde olmadığı yönündeki inanç.

Kaçınmanın elde olmadığı yönündeki bu inanç, üzerine program geliştirilmiş bir başlık. Ağır düşmeleri tekrarlayan ve uyarısını yitirmiş yetişkinlerle yürütülen bir denemede, oturumlarla yürüyen ve sağlık ekibi üzerinden ulaşılan iki eğitsel yaklaşım karşılaştırıldı. Bunlardan biri düşük şekerin belirtilerini yeniden tanımayı çalıştırıyor, diğeri doğrudan bu düşünce kalıplarını hedefliyor. İzlem boyunca ağır düşme sayısı her iki grupta da geriledi ve bu bakımdan aralarında fark çıkmadı. Düşünce kalıplarını hedefleyen program depresyon, kaygı ve diyabet distresi ölçümlerinde diğerinin önüne geçti.

Geriye gecenin neden ayrı durduğu kalıyor. Ayrımı yapan, uyanık geçen saatlerin sayısı değil, uykuya bırakma kararı: uyanıkken kişinin kendi belirtileri bir uyarı katmanı olarak iş görür, uykuda o katman devreden çıkar. Uyku laboratuvarında yapılan ölçüm bunu gösteriyor. Tip 1 diyabetli yetişkinlerde şeker düşerken devreye giren uyarı hormonu yanıtı uykuda zayıfladı ve aynı düşüş sırasında diyabeti olmayan katılımcılar uyanırken, diyabetli katılımcıların çoğu uyumaya devam etti.