Diyabet geçer mi, kalıcı bir hastalık mı?

Tip 1 diyabette insülin üreten beta hücreleri bağışıklık tepkisiyle kalıcı olarak azalır; kaybedilen hücreler geri gelmez. Tanıdan sonraki aylarda gereken insülin bir süre gerileyebilir; aylarla ölçülen bu aralığa balayı dönemi denir. Tip 2 diyabette tablo daha esnek: insülin direnci gerilediğinde şeker değerleri ilaç olmadan hedef aralıkta kalabilir.

Uluslararası uzlaşı raporundaki ölçüt şöyle: diyabet ilaçları bırakıldıktan en az üç ay sonra bakılan HbA1c değeri tanı eşiğinin altında kalıyorsa tablo remisyon sayılır. Sözcük özenle seçilmiş. Remisyon, tablonun geri dönebileceğini baştan kabul eden bir tarif; tam iyileşme anlamına gelmez. Prediyabet için bu sözcük kullanılmaz; oradaki dönüşü ayrı bir yazı ele alıyor.

Tip 2 diyabette remisyonu sürükleyen şey kalıcı kilo kaybı. Yoğun beslenme desteğiyle yürütülen randomize bir çalışmada, iki yılın sonunda katılımcıların üçte birinden fazlası remisyondaydı. Kiloyu geri almayanlarda remisyon daha sık sürdü.

Aynı katılımcıların uzun izlemi başka bir şey gösterdi. Beşinci yıla gelindiğinde remisyonda kalanların oranı belirgin biçimde düşmüştü. Kahvaltıdan akşam yemeğine kadar süren düzen gevşeyince kilo geri geldi, şeker de onunla döndü. Kayıtlarda öne çıkan etkenler şunlar:

• Tanıdan bu yana kısa süre geçmiş olması
• Belirgin ve yıllarca korunan kilo kaybı
• Beta hücrelerinin bir bölümünün hâlâ insülin salgılaması

Yıllık kontrollerin gerekçesi burada. Remisyon dönemi de izlenen bir dönem: göz dibinde retinopati taraması, böbrekte nefropati takibi, tansiyon ve kan yağları takvimde kalır. Mutfaktaki düzen iyi giderken de bu randevular duruyor. Kazanç somut. Hedef aralıkta geçen yıllar, böbrek ve kalp damar sorunlarının daha seyrek görüldüğü yıllar oluyor.

Kilo verince diyabet tamamen geçer mi?

Kayıtlarda görülen şey tam iyileşme değil, remisyon. Kilo kaybı korunduğu yıllarda şeker hedef aralıkta kalıyor; kilo geri geldiğinde değerler de yükseliyor.

İlaçsız geçer mi?

Remisyon tanımının içinde ilaçların bırakılmış olması var; ilaçsız seyir bu tanımın parçası. Bu bırakma ölçümle ve takiple yürüyen bir süreç.

Kayıtların gösterdiği tablo kısaca şu: diyabet tanısı dosyada kalıyor, şeker değerleri ise değiştirilebilir bir başlık. Remisyon, hastalığın sessizleştiği bir dönemin adı.