Diyabet neden çok susatır ve zayıflatır?

Böbrek kandan geçen şekeri geri emer ve kana iade eder; ama bu emme kapasitesi sınırsız değildir. Hiperglisemi o sınırın üstünde sürdüğünde nefrondaki glukoz taşıyıcıları doyar ve artan şeker idrara sızar. Şeker giderken suyu da yanında çeker; adı ozmotik diürez. Poliüri işte bu sürüklenmeden doğar: idrar hem sıklaşır hem miktarı büyür.

Kaybedilen sıvı kanı yoğunlaştırır; hipotalamustaki ozmoreseptörler bu yoğunluğu okur ve susama alarmını açar. Ağız kurur, dil damağa yapışır. Gece uyku su ile tuvalet arasında bölünür. İçilen su idrarla çıkmaya devam ettiği için polidipsi kapanmaz. Bardak boşalır, susama yerinde durur. Giden yalnız su da değildir; sodyum ile potasyum aynı akıntıya karışır ve kas gücü bu kayıptan payını alır.

Zayıflamanın iki kanalı var ve ilki idrardır. Yenen ekmeğin, sütün, meyvenin karbonhidratı kana glukoz olarak girer; bu glukozun bir bölümü kullanılmadan idrara karışır. Sofradan doyarak kalkan kişi bile enerjinin payını tuvalette bırakır.

İkinci kanal insülin tarafındadır. İnsülin eksikse ya da insülin direnci sinyali zayıflatıyorsa hücre kapıda bekleyen glukozu içine alamaz. Vücut o sırada açlıktaymış gibi davranır: yağ dokusunu çözer, karaciğer yeni yakıt üretir. İnsülin eksikliğinde glukagon karşısız kalır; kastan çözülen amino asitler karaciğere gider ve orada yeni glukoza dönüşür. Kas protein dengesi böylece kayba döner, yeni protein yapımı geriler. Kilo tabaktan değil depodan iner.

Sürekli açlık da aynı tablonun parçasıdır. Kan şekeri yüksek olsa bile hücrenin içi yakıtsız kalır ve beyin bu boşluğu açlık olarak okur. Kahvaltıdan sonra bile atıştırma isteği geri gelir. Yorgunluk aynı köke bağlanır: azalan sıvı, erimiş kas dokusu ve içeri giremeyen enerji. İş gününün ortasında halsizlik bu yüzden ağır basar.

Aynı mekanizma her diyabette aynı hızla göze batmaz. İşaretlerin hangi sırayla belirdiğini ve hangi birleşimin aynı gün değerlendirme istediğini diyabetin ilk belirtilerini anlatan ayrı bir yazı tek tek sıralıyor.

Tedavi başladıktan sonra glukoz hedef aralığa yaklaşırsa böbrek şekeri idrara vermeyi bırakır. Ozmotik diürez durur, sıvı dengesi oturur, gece kalkmalar seyrelir. Susama ile zayıflamanın birlikte yürümesi, ikisini de aynı mekanizmanın üretmesinden ileri gelir.