ForMyGluco
Blog← Ana sayfa

Uyku, stres ve ruh hali

Sıcak ve soğuk hava kan şekerini nasıl etkiler?

· 3 dk

Güneşte ısınmış koyu taş bir yüzeyin hemen üstünde titreşen sıcak hava; arkadaki dikey direk çizgileri bu tabakanın içinde dalgalı biçimde bükülüyor.

Bedenin ısıyı düzenleyen düzeneği diyabette daha zayıf çalışır ve zayıflama iki ayrı yanıtta ölçüldü. Ter bezleri ve deri damarları ısıya beklendiği kadar duyarlı yanıt vermez, sıcakta ısı içeride birikir. Kan şekeri tarafındaki iz aylara yayılıyor. Ortalama serin aylarda yukarı, sıcak aylarda aşağı kayıyor.

Isı atmanın iki yolu diyabette de işliyor — deri damarları genişliyor, ter buharlaşıyor. Zayıflayan şey yanıtın büyüklüğü ve iki yol bunu aynı biçimde yaşamıyor. Deri kan akımında yanıtın başladığı eşik de ulaşılabilen en yüksek düzey de karşılaştırma grubundakine benziyor; kayıp bütünüyle duyarlılıkta, yani sıcaklık yükseldikçe yanıt aynı ölçüde büyümüyor. Terlemede duyarlılığın yanına ikinci bir kusur ekleniyor. Başlangıç eşiği yine yerinde, ama ulaşılabilen en yüksek terleme düzeyinin kendisi de daha aşağıda. Zayıflama tip 1 ve tip 2 için ayrı ayrı ölçüldü; ter bezleri tarafındaki bozukluk hem merkezî hem yerel.

Egzersiz sırasında ölçüldüğünde, tip 2 diyabetli katılımcıların bedeninde biriken ısı karşılaştırma grubunun bir buçuk katını aştı. Terlemenin dağılımı da düzgün gitmiyor; gövdenin alt yarısında yanıt geriliyor, üst yarısında yer yer yükseliyor. Sıcak bir günde bu fark, evin çevresinde atılan sıradan bir yürüyüşte üst gövde terlerken bacakların kuru kalması olarak görünüyor. Ayrım hafif yükte belirgin değil; tip 1 diyabette ısı atmadaki aksama belli bir yükün üstünde ortaya çıkıyor ve iç sıcaklık orada daha çok yükseliyor. Bu ölçümlerin yapıldığı kişiler gidişi iyi seyreden ve belgelenmiş bir komplikasyonu bulunmayan kişilerdi.

Sıcak dönemlerin dışarıdan görünen izi de var. On sekiz çalışmayı tarayan bir derlemede, aşırı sıcak günlerle diyabete bağlı hastane ve acil servis başvuruları arasındaki bulgular aynı yönde toplandı; tek tek ilişkilerin ancak yarısı istatistiksel olarak anlamlı çıktı. Bağ, yaşı ilerlemiş kişilerde daha belirgindi.

Isının ilaç tarafındaki işi bundan ayrı yürüyor. Deri altına verilen insülinin emilim hızı ortam sıcaklığıyla değişiyor ve o soru “Yolculukta kan şekeri takibinde ne değişir?” tarafında kurulu. Kabın kendisinin sıcaktan ve donmadan gördüğü zarar ise “İnsülin nasıl saklanır?” başlığının payına düşüyor.

Soğuk tarafı çok daha az ölçülmüş. Serinde beden ısıyı içeride tutmak için deri damarlarını daraltır; tip 1 diyabette soğuk uyaranına verilen daraltma yanıtının zayıfladığı bildiriliyor, tip 2 diyabette de damarların soğuğa yanıtı belirgin biçimde geriliyor. Daralma ve kanın gövdeye doğru yeniden dağıtılması geride kalınca, ısı kaybını sınırlama işi soğukta daha zor yürüyor. Bunun ötesi ölçülmemiş. İlk tipte soğuğa verilen yanıtlar hakkında bilgi eksik; ikincisinde yapılan soğuk çalışmalarının çoğu yaralanma riskini ölçmüyor, bambaşka bir soruya bakıyor.

Aylara yayılan iz başka bir yerden okunuyor. İki yarım küredeki merkezlerden toplanan iki yıllık uzun dönem ortalama ölçümleri karşılaştırıldığında desen ikisinde de aynı biçimde çıktı, serin aylarda değerler yukarıda ve sıcak aylarda aşağıdaydı. Takvim ayları iki yarım kürede birbirinin karşısına düştüğü için bu dalgalanma bir mevsimin adına bağlanamıyor. İklimi yıl boyunca sabite yakın seyreden bir merkezde dalgalanma neredeyse kayboldu. Yıl içindeki farkın sıcaklık farkıyla birlikte yürüdüğü sonucu buradan çıktı.

Kaynaklar

  1. Kenny GP, Sigal RJ, McGinn R. Body temperature regulation in diabetes. Temperature (Austin). 2016;3(1):119-145. doi:10.1080/23328940.2015.1131506
  2. Higgins T, Saw S, Sikaris K, Wiley CL, Cembrowski GC, Lyon AW, Khajuria A, Tran D. Seasonal variation in hemoglobin A1c: is it the same in both hemispheres? Journal of Diabetes Science and Technology. 2009;3(4):668-671. doi:10.1177/193229680900300408
  3. Gao D, Friedman S, Hosler A, Sheridan S, Zhang W, Lin S. Association between extreme ambient heat exposure and diabetes-related hospital admissions and emergency department visits: a systematic review. Hygiene and Environmental Health Advances. 2022;4:100031. doi:10.1016/j.heha.2022.100031

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; teşhis, tedavi ya da doz önerisi değildir. Tedavinizle ilgili kararları her zaman doktorunuzla birlikte alın.

Kendi kaydınızı tutmaya başlayın

ForMyGluco ölçümlerinizi, ilaçlarınızı ve randevularınızı tek yerde tutar; doktorunuza götürebileceğiniz PDF raporu tek dokunuşla hazırlar.

App Store'da görüntüle →

Blogun tamamı