Uykusuzluk kan şekerini yükseltir mi?

Uykusu bir hafta boyunca beş saate indirilen sağlıklı gönüllülerde insülin duyarlılığı geriledi, üstelik beslenmeleri hiç değişmemişti. Değişen tek şey uykuydu. Katılımcıların hiçbirinde diyabet yoktu; yani gerileme, bozulmuş bir metabolizmanın işi değildi. Yeterince uyumayan herhangi bir beden birkaç gün içinde insüline daha zayıf yanıt vermeye başlıyor.

Kısa uyku, iştahı yöneten iki hormonu iki gece içinde ters yöne iter: tokluk sinyali taşıyan leptin düşer, açlık sinyali taşıyan ghrelin yükselir. Ertesi gün iştahın yöneldiği yer de rastgele olmuyor; şeker ve nişasta ağırlıklı, yoğun kalorili yiyecekler öne çıkıyor. Yorgun bir günde iki öğün arasının kendiliğinden atıştırmayla dolması bu kaymanın en görünür izi.

Uzun dönem veriler aynı yöne bakıyor. Yüz binden fazla kişiyi izleyen çalışmaların derlemesi, kısa uyuyanlarda tip 2 diyabet görülme sıklığını daha yüksek buldu; çok uzun uyuyanlarda da sıklık yükseliyordu. Uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte zorlananlarda tablo benzerdi. Süre kadar uykunun bütünlüğü de tartıya giriyor.

Diyabeti olan bir kişide bu etki günlük ölçüme de yansıyor. Ama okun yönü tek değil. Bölük pörçük geçen bir gecenin kendisi, o gece yaşanan bir şeker düşüşünün izi olabilir. Terli uyanmak, kâbus, sabaha yorgun çıkmak — insülin ya da salgıyı artıran hap kullanan biri için bu ihtimal sıradan. Ayırt edici işaretleri gece şeker düşmesini anlatan yazı topluyor. Sabahın erken saatlerinde hormonların şekeri yukarı ittiği ayrı bir olgu daha var; sabah şekerinin inatçılığını anlatan yazı onu ele alıyor.

Uyku sağlığı artık diyabet bakımının temel başlıklarından biri sayılıyor; uyku düzeni ve uyku bozuklukları da gözden geçirilenler arasına girdi. Bunların en sık rastlananı, uykuda solunumun bölünmesi. Tanınır yüzü belli: gürültülü horlama, yanındakinin fark ettiği soluk duraklamaları, yatakta yeterince saat geçmesine rağmen gün boyu süren uyku hâli. Bu üç işaret bir aradayken yatakta geçen saatleri saymanın karşılığı azalıyor, çünkü uyku o saatlerin içinde tekrar tekrar bölünüyor.