Uyku apnesi diyabette neden bu kadar sık?

Obstrüktif uyku apnesi, uykuda üst solunum yolunun tekrar tekrar kapanmasıdır. Hava akımı kesilir, kandaki oksijen düşer, beyin kişiyi kısa bir uyanıklığa çeker ve solunum yeniden başlar. Döngü tek bir gecede yüzlerce kez yinelenir, ama uyanışlar öyle kısadır ki kişi hiçbirini hatırlamaz. Sabah yorgun kalkan kişi nedenini uykuya değil, yoğun geçen güne bağlar.

İlişki iki yönlü işliyor, ama iki yön eşit ağırlıkta değil. Ayrım, beden ölçüleri hesaba katıldığında ortaya çıkıyor. Uyku apnesi olanlarda diyabet gelişme riski ölçülerden sonra da yüksek kaldı. Ters yönde fark, ölçülerle birlikte büyük ölçüde eridi. Ölçülerden bağımsız yükseklik yalnızca insülin kullananlarda sürdü.

Geceye özgü tetikleyici, oksijenin tekrar tekrar düşmesi ve uykunun aynı sıklıkta bölünmesi. Her düşüşten sonra oksijen geri gelir, ama gecenin toplam yükü birikir. Bedeni alarma geçiren hormon zincirini stres yazısı ayrıca anlatıyor; uyku tarafında kalan pay, derin evrelerin kısalması. Gecenin onarım işi yarım kalır ve insülinin kas dokusundaki görevi zorlaşır. Gündüz hiçbir şey değişmemişken ölçümlerin yukarı kayması burada anlam kazanır.

İşaretlerin hiçbiri tek başına apneye işaret etmiyor, birlikte göründüklerinde tablo değişir:

• Aralarında sessizlik boşlukları olan, yüksek sesli ve düzensiz horlama
• Uykuda nefesin durduğunu aynı odada uyuyan birinin fark etmesi
• Baş ağrısıyla uyanma
• Gün ilerledikçe geçmeyen, oturunca bastıran uyku hali
• Yeterince uzun uyunduğu halde hiç dinlendirmeyen bir uyku
• Gece defalarca idrara kalkma

Tanı belirtiye bakarak konmaz, uyku çalışması gerekir. Gece boyunca solunum, kandaki oksijen düzeyi ve uyku evreleri birlikte kayda geçer. Kayıt uyku laboratuvarında ya da evde çıkarılır. Apnenin ağırlığını saat başına düşen olay sayısı belirler. Sayıma iki tür bölüm girer: solunumun tamamen durduğu anlar ve hava akımının belirgin biçimde azaldığı anlar. Tedavi seçimi de bu dereceye bakar.

Tedavi seçenekleri var: hava yolunu gece boyunca açık tutan cihazlar, ağız içi aparatlar, kimi kişilerde cerrahi. Bunların en tutarlı kazancı, gecenin bölünmemesi ve gündüz uykululuğunun geçmesi. Şeker göstergesi tarafında randomize çalışmalar ölçülebilir bir fark bulamadı; apnenin tedavisi diyabetin tedavisinin yerine geçmiyor. Uyku sorgusu, kişi uykudan hiç şikâyet etmemiş olsa bile diyabet takibinin başlıklarından biri. Apne yıllarca sessizce sürer ve adı konmadığı sürece bu seçeneklerin hiçbiri masaya gelmez.