Yakınların desteği neden bazen ters teper?

Tanıdık bir sahnede biri tabaktaki tatlıya bakar, biri ölçümü sordu mu diye yoklar, biri kutudaki hapları sayar. Niyet iyi, karşı tarafta uyanan duygu bambaşka. Tip 2 diyabetle yaşayan erişkinlerde aile davranışları tek bir zaman noktasında iki ayrı başlık altında ölçüldü. Destekleyici davranışların sık bildirildiği evlerde öz bakım daha iyi, engelleyici davranışların sık bildirildiği evlerde hem öz bakım hem uzun dönemli şeker ölçümü daha kötü çıktı.

Destekleyen ile engelleyen genellikle aynı kişi olduğu için iki davranış ailelerde yan yana duruyor ve birbiriyle güçlü biçimde ilişkili çıkıyor. Destekleyici davranışların yüksek bildirildiği evlerde, engelleyici davranışların uzun dönemli şeker ölçümüne yansıyan zararı görülmedi. Destek tarafı elle tutulur şeylerden oluşur: sofrada aynı yemeği paylaşmak, yürüyüşe birlikte çıkmak, iyi giden bir haftayı fark edip söylemek, kötü giden bir günü sorguya çevirmeden geçirmek. Engelleyici uçta bu yakınlık sınamaya dönüşür.

Öbür uçta tümüyle geri çekilme duruyor ve kimse konuyu açmaz, sofra sessizleşir, hastalık kişinin özel işi olur. Destekleyici davranışın az bildirildiği evlerde öz bakım da daha düşük çıkıyor. Uzun dönemli şeker ölçümüyle böyle bir bağ kurulmadı, yani geri çekilmenin bilinen karşılığı şimdilik öz bakımla sınırlı.

Hatırlatmak neden rahatsız ediyor?

Hatırlatma, karşıdaki kişinin bunu kendi başına yürütemeyeceği imâsını da taşır. Çiftler için uyarlanan bir ölçekte yardımın yanlış gitmesi, çatışmayı sertleştiren çözüm biçimleriyle, diyabet distresiyle ve çökkünlük belirtileriyle birlikte yükseldi. Beden ölçüleriyle ve uzun dönemli şeker ölçümüyle bağ göstermedi. İlk hasar ilişkide görünüyor.

Aradaki farkı ne belirliyor?

Davranışın türü ölçümlerde ayrışıyor ve destekleyici ile engelleyici davranışların öz bakımla ilişkisi ters işaretli çıkıyor. Bunun üstüne ikinci bir katman biniyor: bir hareketin karşı tarafta destek olarak mı baskı olarak mı duyulduğu ayrıca ölçülebiliyor. Bu algı, çiftin anlaşmazlıkları yürütme biçimiyle birlikte hareket ediyor; iyi niyetin tek başına yetmediği yer burası.

Yakının kendi kaygısı nereye gidiyor?

Bir yere gitmiyor, evde kalıyor. Ağır bir şeker düşmesi yaşamış kişilerin eşlerinde hipoglisemi korkusu, uykunun bölünmesi ve diyabet yönetimi üzerine tartışma belirgin biçimde artıyor. Buna karşılık genel çökkünlük ve kaygı ölçümleri yükselmiyor, yani etki diyabete değen alanlarda kalıyor. Yakının kendi korkusu da araştırma konusu; çift ve aile odaklı programlar, aile üyelerine somut destek planı kurmayı ve diyabeti konuşma biçimini öğretmeyi hedefliyor. Eşin korkusu, çoğu kez diyabetle yaşayan kişinin kendi korkusundan yüksek çıkıyor.