Wat is de suikerbelastingstest (OGTT)?

De test begint met het drinken van een zoete oplossing die elke keer op dezelfde maat is klaargemaakt. Eerst wordt er een bloedmonster genomen, daarna wordt na een vastgestelde wachttijd hetzelfde herhaald. De vraag is er één: daalt de waarde na de last weer, en hoe lang duurt die daling? Is het antwoord krachtig, dan stijgt de waarde, maakt een top en zakt vlot. Is het antwoord zwak, dan rekt de daling. Wat de test afleest is het punt waar het wachten op uitkomt.

Eén bloedmonster is een foto. De belastingstest voegt een tweede beeld toe; leg twee beelden naast elkaar en de beweging wordt zichtbaar. Dat de stoel in de wachtruimte niet verlaten wordt heeft met die opzet te maken. Werkende spieren trekken de glucose uit het bloed naar zich toe. Traplopen of een rondje door de gang buigt de curve lager dan ze is. Roken verschuift het beeld op dezelfde manier. Ook het tussendoortje in de tas blijft dicht, zodat iedereen onder dezelfde omstandigheden gemeten wordt.

De vorm van de curve wordt door twee losse krachten bepaald. De eerste is de snelheid waarmee de gedronken suiker vanuit de darm het bloed in gaat. De tweede is het vermogen van de alvleesklier om in te grijpen en het teveel naar de cellen te sturen. Halen die twee krachten elkaar bij, dan blijft de top laag. De daling is dan snel voorbij. Halen ze het niet, dan komt de top laat en rekt de daling. De test scheidt die twee niet; ze vat hun gezamenlijke uitkomst in één meting samen.

Niet alleen de staat van de alvleesklier bepaalt de vorm van de curve; er komen nog een paar factoren tussen.

• De voeding van de dagen ervoor: een paar dagen zonder koolhydraten verlaagt tijdelijk het vermogen van het lichaam om de last te dekken.
• Beweging tijdens de test: zelfs een korte wandeling buigt de curve doordat de spieren de glucose wegtrekken.
• Een infectie, koorts, letsel of zware stress die ertussen komt.
• Afgeleiden van cortison en medicijnen die het plassen bevorderen.
• Lang in bed liggen; te weinig beweging verzwakt de kracht om de glucose te dekken.

In de zwangerschap heeft de belastingstest een eigen plek. Eén uitslag die op de nuchtere maag bepaald wordt verraadt de moeite die later opkomt meestal niet. Die moeite komt pas aan het licht als er een last gegeven wordt. Het moment van deze test in de zwangerschap, de stappen ervan en de aparte criteria staan in een apart artikel over zwangerschapsdiabetes.

De test heeft ook een bekende zwakke kant. Wordt hij met dagen ertussen herhaald, dan valt de uitslag niet precies gelijk uit. De herhaalbaarheid van de waarde na de belasting is laag. De uitslag wordt daarom niet op zichzelf gelezen maar samen met het hele beeld van de persoon. Toch is de opbrengst van deze moeite duidelijk, met een vroege ochtend, een lege maag en een lang wachten: ze maakt de vertraging zichtbaar die één getal verbergt.