Co znaczy napis bez cukru?
· 2 min

Napis „nie zawiera cukru” to określone twierdzenie etykietowe: produkt niesie cukier poniżej pewnego progu. Nie znaczy, że nie zawiera węglowodanu. Mąka, skrobia i alkohole cukrowe mogą dalej stać w tej paczce. Właściwa wiedza stoi nie z przodu opakowania, tylko w tabeli z tyłu.
Napisy na etykietach nie są dowolne. Światowe ramy znakowania żywności wiążą z progami to, którego słowa wolno użyć przy którym produkcie. Kryterium dla twierdzenia o braku cukru to ilość cukru nieprzekraczająca pół grama na sto gramów produktu stałego albo na sto mililitrów płynu. Słowo cukry obejmuje tu jednostki cukru pojedyncze i podwójne. Skrobia zostaje poza tą definicją. Nawet ciastko zrobione całkiem z mąki może nosić ten napis.
Napis bez dodatku cukru mówi coś całkiem innego: że w czasie wytwarzania nie dodano cukru z zewnątrz. Własny cukier jedzenia stoi na miejscu. Jogurt owocowy albo płatki śniadaniowe słodzone koncentratem owocowym mogą nieść wyraźną ilość cukru, choć nic nie dodano.
Lekki jest za to słowem porównawczym. Żąda zmniejszenia o co najmniej jedną czwartą wobec produktu odniesienia tego samego rodzaju, a nie mniej. Tym, co zmalało, jest najczęściej tłuszcz, a nie cukier. To, że czegoś jest mało, nie pokazuje też, że jest mało w wartościach bezwzględnych; pokazuje wyłącznie, że jest mniej niż w tamtym.
| Napis na etykiecie | Na czym się opiera | Czego nie mówi |
|---|---|---|
| Nie zawiera cukru | Cukier nieprzekraczający pół grama na sto gramów | Że nie zawiera węglowodanu |
| Bez dodatku cukru | Brak cukru dodanego z zewnątrz przy wytwarzaniu | Że nie ma własnego cukru produktu |
| Lekki | Zmniejszenie o co najmniej jedną czwartą wobec produktu odniesienia | Co zmalało i ile jest w wartościach bezwzględnych |
| Pełne ziarno | Obecność pełnego ziarna w składzie | Jaki udział ma pełne ziarno w całości |
| Słodzone alkoholem cukrowym | Użycie poliolu zamiast cukru | Że wkład energii i węglowodanu jest zerowy |
Napis o pełnym ziarnie też nie mówi, jaka część produktu jest pełnym ziarnem. W badaniu konsumenckim z udziałem ponad tysiąca dorosłych blisko połowa uczestników oceniła udział pełnego ziarna w produktach zrobionych głównie ze zboża oczyszczonego jako wyższy, niż był. Brązowa barwa, słowo wielozbożowy i grafika kłosa na opakowaniu nie niosą wiedzy o udziale. Lista składników układa się według wagi i jest w tej sprawie uczciwsza. Ten napis opiera się nie na udziale, tylko na samej obecności.
Większość cukierków i gum bez cukru niesie alkohole cukrowe; wpisuje się je nie do wiersza cukru na etykiecie, tylko do wiersza węglowodanów ogółem. Jest osobny tekst opowiadający, który wiersz co obejmuje. Tematem tutaj jest przednia strona opakowania. Półka z produktami dla diabetyków też nie daje rękojmi: ciasto stamtąd może nieść zamiast cukru stołowego inny słodzik, a mąka, tłuszcz i porcja stoją na swoim miejscu. Gdy obróci się paczkę w ręku, spojrzenie na tabelę z tyłu zamiast na wielkie litery z przodu mówi o wiele więcej. Słowo z przodu jest zdaniem marketingowym; tabela z tyłu jest wiedzą zmierzoną.
Źródła
- Codex Alimentarius Commission. Guidelines for Use of Nutrition and Health Claims (CAC/GL 23-1997): Table of conditions for nutrient contents. In: Codex Alimentarius, Food Labelling. Rome: FAO/WHO.
- Codex Alimentarius Commission. Guidelines on Nutrition Labelling (CXG 2-1985), adopted 1985, revised 2011, amended through 2013; Annex revised 2015. Rome: FAO/WHO.
- Wilde P, Pomeranz JL, Lizewski LJ, Zhang FF. Consumer confusion about wholegrain content and healthfulness in product labels: a discrete choice experiment and comprehension assessment. Public Health Nutr. 2020;23(18):3324-3331. doi:10.1017/S1368980020001688
- Lenhart A, Chey WD. A systematic review of the effects of polyols on gastrointestinal health and irritable bowel syndrome. Adv Nutr. 2017;8(4):587-596. doi:10.3945/an.117.015560
- World Health Organization. Guideline: Sugars Intake for Adults and Children. Geneva: World Health Organization; 2015. ISBN 978-92-4-154902-8.
- American Diabetes Association Professional Practice Committee. 5. Facilitating Positive Health Behaviors and Well-being to Improve Health Outcomes: Standards of Care in Diabetes-2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S89-S131. doi:10.2337/dc26-S005