Czemu poranny cukier jest bardziej uparty?

Przez noc ciało nie stoi bezczynnie. Pracuje dalej. Nad ranem rośnie wydzielanie hormonu wzrostu, kortyzolu oraz hormonów podobnych do adrenaliny; wszystkie niosą do wątroby tę samą wiadomość i ciągną nocne wydawanie glukozy w górę. U kogoś bez cukrzycy to wyjście nie zostaje bez przeciwwagi i równowaga się nie psuje. W cukrzycy przeciwwaga albo się spóźnia, albo nie wystarcza. Jest osobny tekst opowiadający szczegółowo o tej magazynowej pracy wątroby; tematem tutaj jest sama godzina.

Skutkiem jest ta uparta wysokość widziana po przebudzeniu; w piśmiennictwie chodzi pod nazwą zjawiska brzasku. Ponad trzydzieści lat badań pokazało ten obraz i w cukrzycy typu 1, i w typie 2. Pomiar wspina się nie w środku nocy, tylko w godzinach tuż przed przebudzeniem. Dzieje się to we śnie. Bez jedzenia. W badaniu obserwującym ponad dwieście osób obraz wyszedł podobnie, niezależnie od używanej grupy leków.

Drugą sprawą jest pora dnia. Poranny posiłek wsiada na krzywą już się wspinającą; punkt wyjścia jest inny niż wieczorem. Te hormony ostrugują też działanie insuliny, więc ta sama ilość hormonu robi mniej pracy. Dlatego węglowodan z porannego talerza nie powtarza wieczornej krzywej co do joty. Różnica jest u części osób wyraźna, a u części niemal żadna. W latach dojrzewania hormonu wzrostu wydziela się obficiej i ten sam obraz robi się wyraźniejszy; tam skalą jest nie noc, tylko rok.

Wchodzi tu dawny spór. Według poglądu zwanego efektem Somogyi niska wartość w nocy kończy się nad ranem wzrostem odruchowym. Późniejsze badania w większości tego łańcucha nie potwierdziły; zjawisko brzasku wychodzi za to także bez nocnego spadku. Ciągła obserwacja glukozy rozdziela te dwa, bo pokazuje całą krzywą przez noc.

Choć widok przy przebudzeniu jest ten sam, stojąca za nim historia może przyjść trzema osobnymi drogami. Rozdziela nie jedna liczba z chwili przebudzenia, tylko cała noc. Dlatego jeden pomiar wzięty zaraz po wstaniu z łóżka najczęściej zostaje niepełny. U tej samej osoby nawet ta sama godzina potrafi zachować się z dnia na dzień inaczej. Do obrazu mieszają się też porządek snu, wieczorny spacer i czas działania leku. Jeśli wartości idą uparcie przez wiele dni, porozmawiaj z lekarzem.