Czym jest HbA1c i skąd te trzy miesiące?

Wnętrze każdej krwinki czerwonej we krwi wypełnia hemoglobina. Gdy cukier rośnie, część glukozy przykleja się do tego białka i tam zostaje; komórka nie cofa tego wiązania. Każda krwinka prowadzi więc własny zeszyt; laboratorium czyta nie jedną komórkę, lecz wspólny zeszyt wszystkich komórek krążących w danej chwili.

Każda krwinka zostaje w krążeniu kilka miesięcy, a potem ustępuje miejsca nowej. We krwi masz komórki w każdym wieku: i tę, która wyszła wczoraj ze szpiku, i tę sprzed miesięcy. Dlatego raport Światowej Organizacji Zdrowia opisuje ten test jako średnią glukozę osocza z ośmiu do dwunastu poprzednich tygodni. Stąd bierze się nazwa cukru trzymiesięcznego.

Nie każdy dzień okna waży tyle samo. W pomiarze kinetycznym Tahary i Shimy HbA1c wyszła jako ważona średnia sięgająca sto dni wstecz; bliskie tygodnie ważą więcej niż dalekie. Dalekie tygodnie wciąż jednak stoją w wyniku; okno nie zamyka się, tylko przesuwa.

Nie wszystko, co przesuwa tę liczbę, jest cukrem. Test czyta hemoglobinę i krwinkę czerwoną; do wyniku mieszają się więc także sprawy krwi. Światowa Organizacja Zdrowia wylicza je w osobnym dodatku do raportu:

• Stany skracające życie krwinki (warianty hemoglobiny, powiększona śledziona, część leków) ciągną wynik w dół.
• Niedobór żelaza albo witaminy B12 spowalnia tworzenie krwi i ciągnie wynik w górę.
• Usunięcie śledziony wydłuża czas krążenia komórek; wynik idzie w górę.
• Genetyczne warianty hemoglobiny przesuwają wynik w różne strony, zależnie od metody laboratorium.

Samo życie krwinki też nie u każdego trwa tyle samo. W pomiarze Cohena i wsp. u osób z prawidłową morfologią średni wiek krwinek rozłożył się między trzydziestoma ośmioma a sześćdziesięcioma dniami. Osoby, u których cukier idzie tak samo, dostają różny wynik tylko dlatego, że komórki odnawiają im się w innym tempie; liczbę wyznacza średni wiek tłumu.

Jak czyta się HbA1c i co znaczy ten skrót?

Litery czyta się po kolei: ha-be-a-jeden-ce. Hb to skrót hemoglobiny; A1c to nazwa jednej z podfrakcji hemoglobiny rozdzielanych w laboratorium. Wynik z samym A1c mówi o tym samym teście.

Po jakim czasie HbA1c spada?

Powoli. W pomiarze Tahary i Shimy czas potrzebny na połowę spadku przekroczył miesiąc. Powtarzanie w odstępach tygodniowych pokazuje więc to samo okno jeszcze raz.

Czemu moja średnia z opuszki nie zgadza się z HbA1c?

Bo obie liczą z inną częstością. Średnia z opuszki zbiera tylko te chwile, w których mierzysz; godziny snu i pominięte posiłki zostają poza nią. Zależność średniej glukozy zbudowana przez zespół Nathana stawiała natomiast obok pomiaru ciągłego gęste i regularne pomiary z opuszki. Różnica leży nie w opuszce, tylko w częstości.