Şeker düşüren bitkiler gerçekten işe yarar mı?

Kanıt tablosu dağınık. Tarçın için derlemeler birbirini tutmuyor. On kadar çalışmayı toplayan eski bir sistematik derleme şeker ölçütlerinde anlamlı fark bulamadı; daha yeni ve daha çok çalışma toplayan bir derleme küçük bir düzelme bildirdi. Krom için sonuçlar çalışmadan çalışmaya savruldu. Berberin ve çemen otu için etki bildiren derlemeler var, ancak az katılımcıyla ve birkaç haftayla sınırlı. Sorun her seferinde aynı yerde toplanıyor: küçük gruplar, kısa süre, birbirine benzemeyen ürünler.

Bunun bir sebebi de şu: bitki adı bir standart değil. Bir denemede kullanılan özüt belirli bir bitki parçasından belirli bir yöntemle çıkarılır; market rafındaki toz başka bir işlemin ürünüdür. Hasat zamanı, kurutma ve öğütme de içindekini oynatır. Bu yüzden olumlu bir deneme sonucu aynı adı taşıyan başka bir kutuya devredilmez. Ada bakıp aynı sonucu beklemek burada yanıltır.

• Etkileşim: şeker düşürücü bir ilaçla birlikte alınan kimi bitkiler toplam etkiyi büyütür; bu ilişkinin ayrıntısını ilaçların birbirini nasıl etkilediğini anlatan ayrı bir yazı açıyor. Düşme kendini terleme, titreme, çarpıntı, ani açlık ve dikkatin dağılmasıyla belli eder; bu tablo yeni bir ürün eklendikten sonra sıklaştıysa nedeni o ürün olabilir.
• Denetim: takviyeler çoğu yerde ilaç gibi denetlenmez; rafa çıkmadan önce etki ve güvenlik kanıtı istenmez, içerik ile saflık partiden partiye oynar. Şeker düşürücü diye satılan bitkisel ürünleri toplayan bir inceleme, kutuların çoğunda etikette yazmayan ilaç etken maddesi buldu. En sık çıkanı sülfonilüre grubundandı, yanında güvenliği yüzünden piyasadan çekilmiş eski bir şeker ilacı vardı. Bu ürünleri kullananların üçte ikisinde zarar görüldü, en sık biçimi şeker düşmesiydi.
• Erteleme: işe yaradığı düşünülen bir ürün, asıl tedavinin yerine geçebilir. O dönemde hiçbir ölçüm yapılmadığı için yükselen değerler kayda geçmez; durum ancak bir sonraki tahlilde görünür olur.

Eksikliği gösterilmiş bir vitamini ya da minerali yerine koymak bambaşka bir konu. En bilinen örneği metformin: uzun süre kullanıldığında B12 düzeyinin düşmesiyle ilişkilendiriliyor ve kılavuzlar bu grupta düzeyin dönem dönem ölçülmesini gündeme getiriyor. Belirlenmiş bir eksiği kapatmak, şekeri düşürmek umuduyla rafın önünde durup ürün seçmekle aynı iş değil.

Kanıt ile denetim burada aynı yönde eksik. Bir ilaçtan istenen kanıt, aynı iddiayı taşıyan bitkisel bir üründen istenmiyor; kutunun üstündeki cümle bir çalışmadan değil bir pazarlama kararından geliyor. Kutuyu eline alan kişinin gördüğü tek ölçü de o cümle.