چرا شکر بامداد لجوج‌تر است؟

بدن در سراسر شب بیکار نمی‌ایستد. نزدیک بامداد بیرون آمدن هورمون رشد و کورتیزول و هورمون‌های آدرنالین‌مانند بالا می‌رود؛ همه پیام یکسانی را به کبد می‌برند و بیرون دادن گلوکز شبانه را بالا می‌کشند. در کسی که دیابت ندارد این برآمدن بی‌پاسخ نمی‌ماند و تعادل به هم نمی‌خورد. در دیابت اما پاسخ یا دیر می‌رسد یا بس نیست. نوشته‌ای جدا هست که این کار انبار کبد را با ریزه‌کاری باز می‌کند؛ موضوع اینجا خود ساعت است.

نتیجه همان بلندی لجوجی است که در بیداری دیده می‌شود؛ در نوشتارهای پژوهشی با نام رویداد سپیده‌دم می‌آید. پژوهش بیش از سی سال این تصویر را هم در دیابت نوع یک و هم در نوع دو نشان داد. اندازه نه در میانهٔ شب، که در ساعت‌های درست پیش از بیدار شدن بالا می‌رود. این چیزی است که هنگام خواب فرد و در حالی که هیچ نمی‌خورد رخ می‌دهد. در پژوهشی که بیش از دویست تن را دنبال کرد این تصویر جدا از گروه دارویی به‌کاررفته همانند درآمد.

مسئلهٔ دوم زمان‌بندی است. وعدهٔ بامداد بر منحنی‌ای می‌نشیند که از پیش در حال بالا رفتن است؛ نقطهٔ آغازش با نقطهٔ آغاز شامگاه جداست. این هورمون‌ها افزون بر این اثر انسولین را می‌سایند و همان اندازه هورمون کار کمتری می‌کند. کربوهیدرات درون بشقاب بامداد برای همین منحنی شامگاه را مو به مو تکرار نمی‌کند. تفاوت در برخی افراد آشکار است و در برخی کمابیش نیست. در سال‌های نوجوانی هورمون رشد فراوان‌تر بیرون می‌آید و همان تصویر آشکارتر می‌شود؛ آنجا پیمانه نه شب، که سال است.

کشاکشی کهنه هم اینجا به میان می‌آید. بر پایهٔ دیدگاهی که به آن اثر سوموجی می‌گویند، اندازهٔ پایینی در شب به بالا رفتنی واکنشی نزدیک بامداد می‌انجامد. پژوهش‌های پس از آن این زنجیر را بیشتر وقت‌ها تأیید نکردند؛ رویداد سپیده‌دم اما بی‌آنکه افت شبانه‌ای باشد هم بیرون می‌آید. پایش پیوستهٔ گلوکز این دو را از هم جدا می‌کند، زیرا همهٔ منحنی را در سراسر شب نشان می‌دهد.

منظرهٔ بیداری یکی باشد هم داستان پشت آن می‌تواند از سه راه جدا بیاید. آنچه جدایی را می‌سازد یک عدد تنها در لحظهٔ بیداری نیست، همهٔ شب است. برای همین اندازه‌ای که به‌تنهایی و درست پس از برخاستن از بستر گرفته می‌شود بیشتر وقت‌ها ناقص می‌ماند. در همان فرد همان ساعت هم می‌تواند روز به روز جدا رفتار کند. نظم خواب، پیاده‌روی ساعت‌های شامگاه و مدت اثر دارو هم در تصویر درهم می‌شوند. اندازه‌ها که روزها لجوج پیش بروند از پزشکتان بپرسید.