وبلاگ

واژه‌نامه

واژه‌هایی که در برگهٔ آزمایش و در اتاق پزشک با آن‌ها روبه‌رو می‌شوید.

آ

آزمون تحمل گلوکز خوراکی: آزمونی است که در آن پس از اندازه‌گیری با شکم خالی، مایعی شیرین به اندازهٔ استاندارد نوشانده می‌شود و خون در فاصله‌های معین دوباره اندازه گرفته می‌شود. پاسخی را که بدن به بار ناگهانی شکر می‌دهد گام‌به‌گام نشان می‌دهد. یکی از روش‌هایی است که در ارزیابی پیش‌دیابت و دیابت و بالا رفتن شکر در بارداری به آن رجوع می‌شود.(آزمون تحمل گلوکز خوراکی, آزمون بارگیری شکر, آزمون بارگیری گلوکز)
آزمون مونوفیلامان: معاینه‌ای ساده است که اندازه می‌گیرد آیا حس لامسهٔ نگهدارنده در کف پا سر جای خود مانده یا نه. رشتهٔ نایلونی انعطاف‌پذیر استاندارد ده گرمی بر نقطه‌هایی معین چندان فشرده می‌شود که اندکی خم شود و نگاه می‌شود که تماس حس می‌شود یا نه. حس نشدن به آسیب عصبی‌ای اشاره می‌کند که خطر زخم پا را بالا می‌برد.(آزمون حس پا, آزمون حس نگهدارنده, آزمون مونوفیلامان ده گرمی, آزمون سمس-واینستاین)
آگونیست گیرندهٔ جی‌ال‌پی-۱: گروهی دارویی است که اثر هورمون جی‌ال‌پی-۱ را تقلید می‌کند؛ این هورمون همراه خوراک از روده بیرون می‌آید. ترشح انسولین را وابسته به خوراک بالا می‌برد، گلوکاگون را کم می‌کند، خالی شدن معده را کند می‌کند و حس سیری را نیرومند می‌کند. سماگلوتاید و لیراگلوتاید و دولاگلوتاید از همین گروه‌اند؛ کم شدن اشتها و کاهش وزن پرشمارند.(آنالوگ جی‌ال‌پی-۱, تقلیدکنندهٔ اینکرتین, سماگلوتاید)

ا

از دست رفتن آگاهی از هیپوگلیسمی: حالی است که در آن نشانه‌های هشداری که بدن هنگام افت قند خون در حال عادی می‌دهد، یعنی لرزش و عرق کردن و تپش قلب، حس نمی‌شوند یا بسیار دیر فهمیده می‌شوند. چون افت‌های پرشمار این پاسخ هشدار را کند می‌کنند، افت بیشتر وقت‌ها تنها با اندازه‌گیری فهمیده می‌شود.(هیپوگلیسمی خاموش, افت شکر بی‌نشانه, حس نکردن افت شکر, به هم خوردن آگاهی از هیپوگلیسمی, کند شدن آگاهی, افت بی‌هشدار)افت قند چگونه فهمیده می‌شود؟ →
الکل قندی (پلیول): کربوهیدرات‌هایی مانند سوربیتول و مالتیتول و زایلیتول و اریتریتول‌اند که مزه‌شان به شکر می‌ماند اما در بدن به‌تمامی به انرژی برگردانده نمی‌شوند. از شکر انرژی کمتری می‌دهند و قند خون را کمتر بالا می‌برند. بخشی که به رودهٔ بزرگ می‌رسد، زیاد که گرفته شود می‌تواند به باد و اجابت شل بینجامد.(پلیول, سوربیتول, زایلیتول, اریتریتول, مالتیتول)
انسولین: هورمونی که پانکراس می‌سازد و گرفته شدن گلوکز خون به درون سلول‌ها را فراهم می‌کند. پس از خوردن ترشح آن بالا می‌رود؛ گرفتن گلوکز به درون بافت ماهیچه و چربی و انبار شدن افزونهٔ آن به شکل گلیکوژن در کبد و ماهیچه را فراهم می‌کند. به‌عنوان هورمون اصلی پایین‌آورندهٔ قند خون شناخته می‌شود.(هورمون انسولین)انسولین چیست و چه کاری می‌کند؟ →
انسولین آمیخته: حالی است که در آن انسولینی تنداثر یا کوتاه‌اثر با انسولینی کندتر و درازاثرتر در یک قلم یا ویال به نسبتی از پیش تعیین‌شده به هم پیوسته‌اند. می‌کوشد بالا رفتن پس از وعده و نیاز پایه‌ای پس‌زمینه را با همان یک تزریق برآورد؛ چون نسبت ثابت است دو جزء جدا تنظیم نمی‌شوند.(انسولین آمیختهٔ آماده, انسولین پریمیکس, انسولین میکس)
انسولین بولوس: انسولین تنداثری است که برای رویارویی با اثر کربوهیدرات گرفته‌شده در وعده بر قند خون یا برای بازگرداندن اندازه‌ای که بالا رفته، رو به لحظه‌ای معین به کار می‌رود. اثرش در مدتی کوتاه می‌آغازد و نسبتاً تند به پایان می‌رسد.(انسولین وعده, انسولین تنداثر, انسولین کوتاه‌اثر)
انسولین پایه: گونه‌ای انسولین است که اثرش بر مدتی دراز پخش می‌شود و برای برآوردن انسولین پایه‌ای طراحی شده که بدن جدا از خوراک‌ها پیوسته به آن نیاز دارد. هدفش نگه داشتن تعادل پس‌زمینهٔ قند خون در فاصلهٔ میان وعده‌ها و در سراسر شب است.(انسولین درازاثر, انسولین بنیادی, انسولین شب)

ب

بازهٔ مرجع: نواری است که در برگهٔ آزمایش کنار نتیجه چاپ می‌شود؛ با ردیف کردن اندازه‌های گروهی که تندرست شمرده می‌شوند و بریدن دو سر آن به دست می‌آید. نتیجه‌ای که بیرون از نوار بیفتد جا را می‌گوید، نه بیماری را. مرز تصمیم از این جداست: آن را نه اینکه پخش تندرست کجا تمام می‌شود، که پیش‌بینی تصمیم پزشکی‌ای تعیین می‌کند که آن سوترش پیش آورده می‌شود. نوار همراه آزمایشگاه می‌لغزد و مرز تصمیم نمی‌لغزد.(بازهٔ مرجع آزمایشگاه, پخش تندرست)برگهٔ نتیجهٔ آزمایش چگونه خوانده می‌شود؟ →
بازهٔ هدف / مدت گذرانده در بازه: بازهٔ هدف بازه‌ای از اندازه است که با مرز پایین و بالا تعریف می‌شود و خواسته می‌شود قند خون فرد درونش بماند؛ مرزها بر پایهٔ سن، حال بارداری و بیماری‌های همراه ویژهٔ هر فرد تعیین می‌شوند. مدت گذرانده در بازه اما درصد زمانی است که دادهٔ اندازه‌گیری درون این بازه مانده و بیشتر وقت‌ها از دادهٔ حسگر حساب می‌شود.(تی‌آی‌آر, مدت گذرانده در بازه, بازهٔ اندازهٔ هدف)
بالا بودن روپوش سفید: نام تصویری است که در آن فشار خون اندازه‌گرفته‌شده در معاینه بالاست و اندازه‌های خانگی که بر روزها پخش می‌شوند طبیعی پیش می‌روند. وارونه‌اش بالا بودن نقاب‌دار است: تصویری که در معاینه طبیعی به نظر می‌رسد و در خانه بالا خوانده می‌شود. جدا شدن یک اندازهٔ خانگی از اندازهٔ معاینه هیچ‌یک از این دو را برپا نمی‌کند؛ جدایی وقتی بیرون می‌آید که خوانده‌های پخش‌شده بر روزها همان سو را نشان بدهند.(روپوش سفید, بالا بودن روپوش, بالا بودن معاینه)
برچسب ارزش خوراکی: جدولی است بر خوراکی‌های بسته‌بندی‌شده که اندازهٔ انرژی، چربی، کربوهیدرات، بخش شکر کربوهیدرات، فیبر، پروتئین و نمک را نشان می‌دهد. اندازه‌ها بیشتر وقت‌ها برای صد گرم یا صد میلی‌لیتر یا یک سهم داده می‌شوند. آنچه از دید قند خون تعیین‌کننده است نه تنها سطر شکر، که اندازهٔ کربوهیدرات کل است.(برچسب تغذیه, جدول خوراکی, برچسب مواد)

پ

پادتن ضد گاد: پادتنی که دستگاه ایمنی در برابر آنزیم گاد (گلوتامیک اسید دکربوکسیلاز) می‌سازد؛ این آنزیم در سلول‌های انسولین‌ساز هست. یافت شدن آن در خون نشان می‌دهد که ریشهٔ دیابت خودایمنی است؛ در مواردی که در سن بزرگسالی می‌آغازند به‌عنوان پرشمارترین پادتن جزیره‌ای شناخته می‌شود.(پادتن گاد۶۵, ضد گلوتامیک اسید دکربوکسیلاز, پادتن جزیره‌ای)
پانکراس: اندام ترشحی که پشت معده جا دارد و دو کار جدا را با هم پیش می‌برد. از سویی آنزیم‌های گوارش می‌سازد و به روده می‌دهد، و از سوی دیگر در دسته‌های سلولی به نام جزایر لانگرهانس هورمون‌هایی مانند انسولین و گلوکاگون می‌سازد و مستقیم به خون می‌ریزد.(غدهٔ پانکراس, لوزالمعده)انسولین چیست و چه کاری می‌کند؟ →
پای دیابتی: مجموعهٔ مشکل‌های پاست که آسیب عصبی و به‌هم‌خوردگی گردش خون در رگ‌های ساق در دیابت با هم زمینه‌اش را آماده می‌کنند. چون حس کم شده فشار یا سایش یا زخمی کوچک می‌تواند فهمیده نشود؛ چون خون‌رسانی سست شده بهبود کند می‌شود و پینه و ترک یا زخم باز می‌تواند پدید بیاید. به همین دلیل معاینهٔ پا پارهٔ منظم پایش دیابت شمرده می‌شود.(زخم پا, زخم پای دیابتی, زخم قند)
پایش پیوستهٔ گلوکز (سی‌جی‌ام): پایش پیوستهٔ گلوکز روشی است که با حسگری کوچک که زیر پوست جا داده می‌شود گلوکز مایع بافت را در سراسر روز در فاصله‌های منظم اندازه می‌گیرد. برخلاف اندازه‌های تک‌تک، سو و تندی دگرگونی را نشان می‌دهد و داده‌ای پیوسته می‌سازد که شب را هم دربر می‌گیرد. حسگر در پایان مدت به‌کاررفتنی معین با نو عوض می‌شود.(سی‌جی‌ام, پایش پیوستهٔ قند, اندازه‌گیری قند با حسگر, حسگر روی بازو)
پدیدهٔ سپیده‌دم: بالا رفتن قند خون به سوی ساعت‌های بیداری است، با آنکه هیچ چیز خورده نشده؛ سببش این است که هورمون‌هایی مانند هورمون رشد و کورتیزول که نزدیک بامداد بالا می‌روند بیرون دادن شکر از کبد را تند می‌کنند. در کسانی که دیابت ندارند هم نیاز به انسولین در این ساعت‌ها بالا می‌رود، اما چون ترشح با آن می‌خواند بالا رفتن دیده نمی‌شود.(رویداد سپیده‌دم, اثر سپیده‌دم, بالا رفتن بامدادی)
پرادراری: پرادراری یعنی اندازهٔ ادراری که کلیه‌ها می‌سازند آشکارا از تراز معمول بالاتر برود. در دیابت شکر افزونی که در خون انباشته می‌شود به ادرار می‌گذرد و آب را هم با خود می‌کشد؛ برای همین هم حجم ادرار و هم پرشماری رفتن به دستشویی بالا می‌رود. از نخستین نشانه‌هایی است که از بیماری فهمیده می‌شوند.(ادرار پرشمار, ادرار زیاد, رفتن پرشمار به دستشویی)
پرستار آموزش دیابت: پرستار آموزش دیابت پرستاری است که آموزشی افزون دیده تا مدیریت روزانهٔ بیماری را به کسانی که با دیابت می‌زیند بیاموزد. در زمینه‌هایی مانند به کار بردن دستگاه‌های اندازه‌گیری، شیوهٔ تزریق، مراقبت پا و شناختن نشانه‌های افت شکر آموزش کاربردی می‌دهد؛ پایهٔ آموزشی تیم درمان را می‌سازد.(پرستار دیابت, آموزشگر دیابت)
پرنوشی: پرنوشی یعنی میل به نوشیدن آبی بسیار بیشتر از معمول، یعنی تشنگی افراطی. در دیابت چون بدن از راه ادرار آب افزون از دست می‌دهد حس تشنگی نیرومند می‌شود؛ فرد مایع بگیرد هم خشکی دهان و تشنگی اندکی بعد بازمی‌گردند. در میان نشانه‌های زودهنگام جا می‌گیرد.(تشنگی افراطی, تشنگی پیوسته, نوشیدن آب زیاد)
پمپ انسولین: دستگاه کوچک پوشیدنی‌ای است که انسولین را از راه کانولی نازک که زیر پوست جا داده می‌شود پیوسته و به‌گونه‌ای برنامه‌پذیر می‌دهد. کنار اندازهٔ پایه‌ای که در سراسر روز روان است، برای وعده‌ها اندازهٔ افزون هم داده می‌شود؛ برخی مدل‌هایش همراه با حسگرهای اندازه‌گیری شکر کار می‌کنند.(درمان با پمپ, تزریق پیوستهٔ انسولین, سی‌اس‌آی‌آی)
پیش‌دیابت: حالتی میانی که در آن قند خون از بازهٔ طبیعی بالاتر می‌رود اما به آستانهٔ تشخیص دیابت نمی‌رسد. به‌تنهایی نشانه نمی‌سازد و بیشتر وقت‌ها در آزمایش خون دیده می‌شود. در همه به دیابت پیش نمی‌رود؛ در پژوهش‌ها نشان داده شده که نظم زندگی که عوض شود می‌تواند پس بنشیند.(قند پنهان, قند مرزی, اختلال تحمل گلوکز)

ت

تزریق گلوکاگون: حالی از هورمون گلوکاگون است که از بیرون در افت‌های شکری به کار می‌رود که چنان سنگین پیش می‌روند که گرفتن چیزی از راه دهان نمی‌شود؛ این هورمون ریخته شدن انبار شکر کبد به خون را فراهم می‌کند. شکل‌های سرنگ آماده و قلم دارد؛ شکل پودری هم هست که از راه بینی داده می‌شود.(سوزن گلوکاگون, گلوکاگون اضطراری, سوزن نجات)

د

داروی ضد دیابت خوراکی: نام همگانی داروهایی است که از راه دهان گرفته می‌شوند و به پایین آوردن قند خون یاری می‌کنند و بیشتر وقت‌ها در دیابت نوع دو به کار می‌روند. گروه‌هایشان از راه‌های جدا کار می‌کنند: برخی ترشح انسولین را بالا می‌برند، برخی مقاومت به انسولین را کم می‌کنند، برخی بیرون رفتن شکر با ادرار یا جذب آن از روده را عوض می‌کنند.(داروی خوراکی قند, قرص قند, قرص دیابت, داروی گرفته‌شده از راه دهان)داروهای دیابت به چند گروه بخش می‌شوند؟ →
درماندگی دیابت: حس فرسودگی و دلتنگی و ناامیدی است که در برابر خواست‌های هیچ‌گاه تمام‌نشدنی زیستن با دیابت پدید می‌آید. اینکه نظم اندازه‌گیری و خوراک و دارو پیوستگی می‌خواهد، نگرانی از عوارض یا حس نرسیدن به هدف‌ها این را می‌پرورند. جدا از افسردگی تعریف می‌شود و این دو با هم هم دیده می‌شوند؛ در کسانی که با دیابت می‌زیند گسترده است و می‌تواند دنبال کردن مراقبت از خود را سخت کند.(خستگی دیابت, بار روانی وابسته به دیابت)
دیابت بارداری: حالت بالا بودن قند خون که بیشتر وقت‌ها در نیمهٔ دوم بارداری برای نخستین بار یافت می‌شود و با دیابتی که پیش از بارداری دانسته باشد باز نمی‌شود. به سست شدن اثر انسولین به دست هورمون‌های جفت بسته می‌شود و بیشتر وقت‌ها پس از زایمان پس می‌نشیند. احتمال پدید آمدن دیابت نوع دو در سال‌های پس از آن بالا می‌رود.(دیابت حاملگی, قند بارداری)
دیابت ملیتوس: نام پزشکی گروهی از بیماری‌های سوخت‌وسازی دیرپا که با بالا ماندن پیوستهٔ قند خون تعریف می‌شوند. نکتهٔ مشترک همه این است که انسولین یا به اندازهٔ بس ساخته نمی‌شود یا ساخته می‌شود و در بدن به اندازهٔ بایسته اثر نمی‌گذارد. این نام از واژهٔ یونانی به معنای «گذر کردن» و واژهٔ لاتین به معنای «عسلی» می‌آید و به بودن شکر در ادرار اشاره دارد.(بیماری قند, دیابت)دیابت چیست و در بدن چه می‌گذرد؟ →
دیابت نوع دو: گونه‌ای که با گرد آمدن مقاومت به انسولین و ناتوانی پانکراس در برآوردن خواست فزایندهٔ انسولین پدید می‌آید و رایج‌ترین شکل دیابت را می‌سازد. آرام جا می‌گیرد و می‌تواند مدتی دراز نشانه‌ای ندهد. آمادگی ژنتیکی، وزن، خوراک و بی‌جنبشی همه با هم در این تصویر سهم می‌گذارند.(دیابت بزرگسالان, دیابت ناوابسته به انسولین)
دیابت نوع یک: گونه‌ای از دیابت که در آن بدن پس از ویران شدن سلول‌های انسولین‌ساز پانکراس به دست دستگاه ایمنی دیگر نمی‌تواند انسولین خود را بسازد. بیشتر وقت‌ها در کودکی یا جوانی می‌آغازد، اما در هر سنی می‌تواند بیرون بیاید. تا پایان عمر دادن انسولین از بیرون را می‌خواهد.(دیابت وابسته به انسولین, دیابت نوجوانی, دیابت دوران کودکی)

ر

رتینوپاتی دیابتی: گرفته شدن چشمی است که با ساییده شدن رگ‌های نازک پردهٔ شبکیهٔ پشت چشم به دست قند خونی که مدتی دراز بالا پیش رفته پدید می‌آید. رگ‌ها می‌توانند بتراوند یا بسته شوند یا رگ‌های تازهٔ شکننده ساخته شوند. در مرحلهٔ زودهنگام بیشتر وقت‌ها نشانه‌ای نمی‌دهد، برای همین با غربالگری منظم چشم یافت می‌شود.(رتینوپاتی, آسیب شکر در چشم, گرفته شدن چشم در دیابت, بیماری چشمی دیابتی)

س

سرعت صاف کردن کلیه (ای‌جی‌اف‌آر): برآورد کردن سرعت صاف کردن خون به دست کلیه‌هاست که از روی تراز کراتینین خون و خبرهایی مانند سن و جنس حساب می‌شود. چون مستقیم اندازه گرفته نمی‌شود، حرف نخست نامش معنای برآوردی می‌دهد. یکی از اندازه‌های پایه‌ای است که در پایش سیر کار کلیه در گذر زمان به کار می‌رود.(سرعت صاف‌سازی گلومرولی برآوردی, سرعت صاف کردن کلیه, جی‌اف‌آر)
سلول بتا: گونه‌ای سلول در جزایر لانگرهانس پانکراس که انسولین می‌سازد و قند خون که بالا برود آن را به خون می‌ریزد. در دیابت نوع یک این سلول‌ها به دست دستگاه ایمنی ویران می‌شوند؛ در نوع دو کارکرد و شمارشان در گذر سال‌ها رفته‌رفته کم می‌شود.(سلول‌های بتا, سلول بتای پانکراس, سلول جزیره‌ای)
سولفونیل‌اوره: گروهی دارویی است که سلول‌های بتای پانکراس را به بیرون دادن انسولین بیشتر برمی‌انگیزد؛ گلی‌مپیرید و گلی‌کلازید و گلی‌بنکلامید از همین گروه‌اند. چون اثرش جدا از تراز قند خون همان لحظه است، پایین رفتن قند خون زیر بازهٔ هدف و بالا رفتن وزن در این گروه در برابر گروه‌های دیگر پرشمارتر دیده می‌شوند.(سولفونیل‌اوره‌ها, گلی‌مپیرید, گلی‌کلازید)
سهم: اندازهٔ خوراکی یا نوشیدنی‌ای است که در یک بار خورده می‌شود. اندازهٔ سروی که بر بسته‌بندی نوشته شده اندازه‌ای مرجع است که سازنده تعیین کرده و ناگزیر نیست با اندازه‌ای که فرد در بشقاب خود می‌گذارد یکی باشد؛ این جدایی یکی از پرشمارترین سبب‌های نادرست خوانده شدن خبر کربوهیدرات برچسب است.(اندازهٔ سرو, بزرگی سهم, اندازهٔ بشقاب)
سی-پپتید: انسولین در پانکراس با بریده شدن از مولکولی پیشرو به نام پروانسولین ساخته می‌شود؛ به تکهٔ پیونددهنده‌ای که هنگام بریدن بر جا می‌ماند سی-پپتید می‌گویند. چون به اندازهٔ برابر با انسولین به خون ریخته می‌شود، تراز آن در خون بازتاب می‌دهد که بدن انسولین خود را تا چه اندازه می‌سازد. انسولینی که از بیرون داده می‌شود این اندازه را بالا نمی‌برد.(پپتید پیونددهنده, آزمون سی-پپتید)

ش

شاخص گلیسمی: پیمانه‌ای است که بالا رفتنی را که خوراکی‌های با کربوهیدرات برابر در قند خون می‌سازند با گرفتن خوراک مرجع برابر صد می‌سنجد؛ اندازه‌گیری بر پاسخ دو ساعت پس از خوردن تکیه دارد. خوراکی‌های با اندازهٔ پایین به بالا رفتنی کوچک‌تر می‌انجامند. مدت پختن، رسیدگی و چربی و فیبر درون وعده می‌توانند این اندازه را عوض کنند.(جی‌آی, اندیس گلیسمی)
شکر در ادرار (گلوکزوری): گذشتن شکر خون به ادرار پس از گذر آن از توان بازجذب کلیه‌هاست. کلیه‌ها در حال عادی شکر را کمابیش یکسره به خون بازمی‌گیرند؛ دیده شدن آن در ادرار بیشتر وقت‌ها به ذهن می‌آورد که قند خون بالا پیش می‌رود. به‌تنهایی تشخیص نمی‌گذارد؛ چون برخی گروه‌های دارویی مانند مهارکننده‌های اس‌جی‌ال‌تی-۲ هم شکر را با ادرار بیرون می‌ریزند، همراه با اندازه‌های خون ارزیابی می‌شود.(گلوکزوری, گلوکز در ادرار, بیرون رفتن شکر با ادرار)
شکر ساده: کربوهیدرات‌هایی‌اند که از یک یا دو یکای شکر ساخته شده‌اند؛ گلوکز، فروکتوز، شکر سفره (ساکارز) و شکر شیر (لاکتوز) در همین گروه‌اند. چون ساختارشان کوتاه است گوارششان تند تمام می‌شود و بیشتر وقت‌ها در برابر کربوهیدرات‌های زنجیربلندی مانند نشاسته زودتر جذب می‌شوند.(شکر, شکر تند, مونوساکارید, دی‌ساکارید, ساکارز)
شمارش کربوهیدرات: روشی است برای گمانه زدن اندازهٔ کربوهیدراتی که در یک وعده خورده می‌شود، بر پایهٔ گرم؛ خبر برچسب، ظرف‌های پیمانه و جدول‌های خوراکی در آن به کار می‌روند. در کسانی که انسولین به کار می‌برند جفت کردن دوز وعده با کربوهیدرات همان وعده را فراهم می‌کند و در کسانی که انسولین به کار نمی‌برند پی گرفتن سهم را آسان می‌کند.(حساب کربوهیدرات, شمارش کربو)چه می‌خورم مهم است یا چقدر می‌خورم؟ →
شیرین‌کننده: مادّه‌هایی‌اند که به خوراکی‌ها و نوشیدنی‌ها بی‌به‌کار بردن شکر شیرینی می‌دهند. شیرین‌کننده‌های پرزور چون در اندازه‌های بسیار کوچک به کار می‌روند بیشتر وقت‌ها انرژی نمی‌دهند و قند خون را مانند شکر بالا نمی‌برند. آسپارتام، سوکرالوز، آسه‌سولفام کا و گلیکوزیدهای استویول که از گیاه استویا گرفته می‌شوند در همین گروه‌اند.(شیرین‌کنندهٔ مصنوعی, جایگزین شکر, شیرین‌کنندهٔ بی‌کالری, استویا)

ط

طرح پایه-بولوس: نظم درمانی‌ای است که در آن نیاز پایه‌ای انسولین در سراسر روز با انسولینی درازاثر و بالا رفتنی که وعده‌ها می‌سازند با انسولین تنداثری که در هر وعده جدا داده می‌شود برآورده می‌شوند. می‌کوشد آهنگ ترشح پانکراسی تندرست را تقلید کند.(درمان انسولین فشرده, انسولین چنددوز, درمان پایه بولوس)

ف

فرسودگی دیابت: تصویری است که در برابر خواست‌های تمام‌نشدنی مراقبت دیابت در سه بعد وصف می‌شود: فرسودگی، یعنی نماندن انرژی‌ای که مراقبت را دنبال کند؛ گسستن، یعنی دور شدن از مراقبت و از هویت بیماری؛ و از دست رفتن مهار. پیوندش با درماندگی نیرومند است و بعدی که جدایی را می‌برد گسستن است. درماندگی می‌پرسد بار از کجا می‌آید و فرسودگی می‌پرسد بار با فرد چه می‌کند.(فرسودگی, دور شدن از مراقبت, بی‌اعتنایی به مراقبت, از دست رفتن مهار)
فروکتوز: شکر ساده‌ای است که در میوه و عسل و برخی شربت‌های ذرت هست؛ نیمی از شکر سفره هم فروکتوز است. چون پس از گذشتن به خون بخش بزرگش در کبد کار می‌شود قند خون را به تندی گلوکز بالا نمی‌برد، با این همه به‌عنوان انرژی و کربوهیدرات به حساب آورده می‌شود.(شکر میوه)
فیبر: گونه‌ای کربوهیدرات است که در خوراکی‌های گیاهی هست و آنزیم‌های گوارش انسان نمی‌توانند بشکنندش. فیبر حل‌شونده با غلیظ کردن درون‌مایهٔ روده خالی شدن معده و جذب شکرها را کند می‌کند؛ فیبر حل‌نشونده اما حجم مدفوع را بالا می‌برد و نظم روده را پشتیبانی می‌کند. سبزی و میوه و حبوبات و غله‌های کامل سرچشمه‌های پرباری‌اند.(پوسه, فیبر خوراکی, فیبر حل‌شونده, فیبر حل‌نشونده)

ق

قاعدهٔ ۱۵-۱۵: نام رویکردی ساده است که در درست کردن افت شکر گسترده آموزش داده می‌شود: نزدیک پانزده گرم کربوهیدراتی که تند جذب می‌شود، و پس از آن پانزده دقیقه انتظار و اندازه‌گیری دوباره. عددهای درون نامش گرم کربوهیدرات و مدت انتظار را می‌گویند، نه اندازهٔ قند خون را.(قاعدهٔ ۱۵, قاعدهٔ پانزده پانزده)
قاعده‌های روز بیماری: برنامه‌ای آماده است که می‌گوید در دوره‌های بیماری‌ای که میان می‌آیند، مانند عفونت و تب و استفراغ، پایش دیابت چگونه عوض می‌شود. بیشتر وقت‌ها عنوان‌هایی مانند اندازه‌گیری پرشمارتر، وارسی کتون، گرفتن مایع، بریده نشدن انسولین و ایستاندن گذرای برخی داروها را دربر می‌گیرد.(برنامهٔ روز بیماری, دیابت در روزهای بیماری)
قلم انسولین: ابزاری است که انسولین را در تنه‌ای به شکل قلم می‌برد و با سوزن نازکی که به نوکش نصب می‌شود به کار بردن آن زیر پوست را فراهم می‌کند. دکمهٔ تنظیم روی آن در پیمانهٔ واحد پیش می‌رود؛ گونه‌های پر و آمادهٔ کاربرد و گونه‌هایی که کارتریجشان عوض می‌شود هر دو هستند.(قلم تزریق, پن انسولین)
قند خون پس از خوراک: اندازهٔ قند خونی است که مدتی معین پس از آغاز خوردن اندازه گرفته می‌شود. نشان می‌دهد کربوهیدرات خورده‌شده چه اندازه تند به خون می‌گذرد و بدن این بار را تا چه اندازه می‌تواند برآورد. حال‌هایی که در آن‌ها اندازهٔ ناشتا طبیعی به نظر می‌رسد و اندازهٔ پس از خوراک بالا می‌رود با همین اندازه‌گیری فهمیده می‌شوند.(قند خون پس‌غذایی, شکر پس از خوراک, پی‌پی‌جی)

ک

کتواسیدوز دیابتی: تصویری اضطراری است که در آن انسولین به‌گونه‌ای جدی نابسنده می‌ماند، سلول‌ها به جای شکر چربی می‌سوزانند و کتون‌ها انباشته می‌شوند و خون را اسیدی می‌کنند. قند خون بالا رفته، تهوع، استفراغ، درد شکم، نفس کشیدن ژرف و تند و بوی میوه‌ای نفس یافته‌های نمونهٔ آن‌اند.(دی‌کی‌ای, کتواسیدوز, اسیدوز کتونی)
کتون: ترکیب‌هایی‌اند که کبد با شکستن چربی‌ها می‌سازد و می‌توانند سوخت پشتیبان باشند؛ بدن که نتواند شکر را برای انرژی به اندازهٔ بس به کار برد ساخته می‌شوند. در گرسنگی دراز ساخته شدنشان به اندازهٔ کم عادی است؛ در کمبود انسولین که انباشته و بالا شوند تعادل اسیدی خون را به هم می‌زنند. هم در خون و هم در ادرار اندازه گرفته می‌شوند.(اجسام کتونی, کتونوری, استون در ادرار)
کتون در ادرار: یافت شدن مادّه‌هایی به نام کتون در ادرار است که بدن به سوی سوزاندن چربی به جای شکر که برود ساخته می‌شوند. در گرسنگی دراز هم دیده می‌شود؛ چون در کمبود انسولین انباشته شدن کتون‌ها می‌تواند به اسیدی شدن خون بینجامد یافته‌ای است که پایش می‌شود. نوار ادرار نه همهٔ گونه‌های کتون، که بخشی از آن‌ها را می‌گیرد و برای همین همان خبری را که اندازهٔ گرفته‌شده از خون می‌دهد نمی‌دهد.(کتونوری, کتون ادرار, میلهٔ کتون, نوار کتون)
کد واسنجی / کد دستگاه: کد واسنجی عدد یا تراشه یا نواری است که در برخی گلوکومترها تنظیم اندازه‌گیری ویژهٔ بهر ساخت جعبهٔ نوار را به دستگاه می‌شناساند. دستگاه با این خبر حساسیت نوار را به حساب می‌آورد. کد با جعبه که نخواند نتیجه می‌تواند از اندازهٔ راستین بلغزد؛ بخشی از دستگاه‌های نسل تازه چنان ساخته می‌شوند که کد نخواهند.(کد دستگاه, کد نوار, تراشهٔ کد, دستگاه بی‌کد)
کربوهیدرات: نام مشترک شکر و نشاسته و فیبر درون خوراکی‌هاست. کربوهیدرات‌های بیرون از فیبر هنگام گوارش تا اندازهٔ زیادی به گلوکز شکسته می‌شوند و به خون می‌گذرند؛ برای همین کربوهیدرات مادّهٔ مغذی‌ای است که قند خون را آشکارتر از چربی و پروتئین اثر می‌دهد. نان و برنج و میوه و شیر و شیرینی‌ها سرچشمه‌های اصلی آن‌اند.(کربوهیدرات‌ها, کربو, نشاسته و شکرها)کدام خوراکی‌ها قند خون را بالا می‌برند؟ →

گ

گلوکاگون: هورمونی که از سلول‌های آلفای پانکراس بیرون می‌آید و اثرش وارونهٔ انسولین است. قند خون که پایین آمدن آغاز کند، برگرداندن انبار گلیکوژن کبد به گلوکز را برمی‌انگیزد و بدین‌سان داده شدن شکر به خون را فراهم می‌کند. شکل‌هایی از آن که به‌عنوان دارو آماده شده‌اند هم هستند.(هورمون گلوکاگون)
گلوکز: شکری ساده که در خون می‌گردد و سوخت اصلی سلول‌ها شمرده می‌شود. با گوارش کربوهیدرات خوراکی‌ها آزاد می‌شود و به خون می‌گذرد؛ گرفته شدن آن به درون سلول در بافت‌های پرشماری مانند ماهیچه و چربی به انسولین بسته است. هنگام سخن گفتن از اندازهٔ آن در خون، در زبان روزانه قند خون گفته می‌شود.(قند خون, شکر انگور, دکستروز)دیابت چیست و در بدن چه می‌گذرد؟ →
گلوکز پلاسمای ناشتا: تراز شکری است که پس از ناشتا ماندن در سراسر شب در خونی که از رگ بازو گرفته می‌شود و پلاسمایش جدا می‌شود اندازه گرفته می‌شود. تعادل پایهٔ شکر را در حالی بازتاب می‌دهد که بدن زیر بار خوراک نیست. یکی از پرشمارترین اندازه‌های آزمایشگاهی در غربالگری دیابت و پیش‌دیابت است؛ نتیجه برخلاف اندازه‌های تک‌تک خانگی در شرایط استاندارد آزمایشگاه به دست می‌آید.(قند ناشتا, قند خون ناشتا, اف‌پی‌جی)قند ناشتا و پس از غذا چه را می‌سنجند؟ →
گلوکز میانگین برآوردی: برابر برآوردی نتیجهٔ هموگلوبین آ-یک-سی است که به یکای به‌کاررفته در اندازه‌گیری‌های روزانهٔ قند خون برگردانده شده. به جای عددی انتزاعی مانند درصد یا میلی‌مول بر مول، اندازه‌ای میانگین از همان گونه‌ای می‌دهد که فرد بر دستگاه خود می‌بیند. گرفتن خون تازه نمی‌خواهد؛ با رابطه‌ای که از پژوهش‌ها به دست آمده از نتیجهٔ هموگلوبین آ-یک-سی حساب می‌شود.(گلوکز میانگین برآوردی, گلوکز میانگین, ای‌ای‌جی)HbA1c چیست و چرا سه‌ماهه می‌گویند؟ →
گلوکومتر: گلوکومتر دستگاه کوچک و بردنی‌ای است که از یک قطره خون تراز شکر همان لحظه را اندازه می‌گیرد. نمونهٔ خونی را که بر نواری یک‌بارمصرف چکانده می‌شود می‌سنجد؛ بیشتر دستگاه‌های امروزی این کار را با روش الکتروشیمیایی می‌کنند و نتیجه را در چند ثانیه بر صفحه نشان می‌دهند. رایج‌ترین ابزار پایش شکر در خانه است و اندازه‌ای لحظه‌ای می‌دهد.(دستگاه اندازه‌گیری قند, قندسنج خون, دستگاه قند, دستگاه اندازه‌گیری گلوکز, دستگاه اندازه‌گیری)قند خون در خانه چگونه اندازه گرفته می‌شود؟ →

ل

لادا (دیابت خودایمنی نهفتهٔ بزرگسالان): شکلی از دیابت که در سن بزرگسالی می‌آغازد و با آنکه ریشه‌اش خودایمنی است، چون نمای نخستش به نوع دو می‌ماند پرشمار با آن درهم می‌شود. ساخت انسولین در گذر ماه‌ها یا سال‌ها آهسته کم می‌شود؛ ویژگی جداکنندهٔ آن بودن پادتن‌های جزیره‌ای در خون است.(دیابت خودایمنی نهفته, دیابت نوع یک با سیر کند, دیابت نوع یک و نیم, دیابت خودایمنی بزرگسالان)
لانست: لانست سوزنی است یک‌بارمصرف و سترون با نوکی نازک که گرفتن اندازهٔ بسیار کمی خون از سر انگشت را فراهم می‌کند. بیشتر وقت‌ها در سازوکاری فنری مانند قلم جا داده می‌شود؛ این سازوکار نوک را در ژرفایی معین فرو می‌برد و قطره را می‌سازد. برای یک بار به کار رفتن ساخته شده است: دوباره که به کار رود نوک کند می‌شود و خطر آلودگی می‌زاید.(سوزن انگشت, سوزن خون‌گیری, سوزن لانست)قند خون در خانه چگونه اندازه گرفته می‌شود؟ →
لیپوهایپرتروفی: برآمدگی‌ای است که با دست حس می‌شود و از کلفت و سفت شدن بافت چربی زیر پوست پس از تزریق دوباره و دوباره انسولین به همان ناحیه ساخته می‌شود. چون جذب انسولین از این ناحیه می‌تواند پیش‌بینی‌ناپذیر شود، سیر قند خون می‌تواند جدا از آنچه چشم می‌رفت دربیاید.(سفتی جای سوزن, کلفت شدن بافت چربی)

م

متخصص غدد درون‌ریز: متخصص غدد درون‌ریز پزشکی است که به بیماری‌های اندام‌های هورمون‌ساز می‌پردازد و پس از آموزش بیماری‌های داخلی تخصصی افزون گرفته است. دیابت، بیماری‌های تیروئید و دیگر به‌هم‌خوردگی‌های هورمونی در دامنهٔ این رشته‌اند؛ در مراقبت دیابت تنظیم برنامهٔ درمان و ارزیابی حال‌های پیچیده بیشتر وقت‌ها با همین تخصص پیش می‌رود.(اندوکرینولوژیست, متخصص هورمون, پزشک قند)
متفورمین: مادّهٔ کارسازی از گروه بی‌گوانید است. اندازهٔ گلوکزی را که کبد به خون می‌دهد کم می‌کند و حساسیت ماهیچه‌ها به انسولین را بالا می‌برد. در دیابت نوع دو گسترده در پلهٔ نخست به کار می‌رود؛ چون ترشح انسولین را برنمی‌انگیزد، به‌تنهایی که به کار رود گرایشش به پایین بردن قند خون زیر هدف کم است و به بالا رفتن وزن نمی‌انجامد.(بی‌گوانید)
معاینهٔ ته چشم: بررسی بخش پشتی چشم است، یعنی پردهٔ شبکیه و رگ‌ها و سر عصب بینایی، با روشنایی‌ای ویژه یا با دوربین شبکیه؛ مردمک بیشتر وقت‌ها نخست با قطره بزرگ می‌شود. در دیابت روش غربالگری اصلی است که به کار دیدن دگرگونی‌های رگ می‌آید در حالی که بینایی هنوز اثر نگرفته.(معاینهٔ ته چشم, معاینهٔ شبکیه, فوندوسکوپی, افتالموسکوپی)
مقاومت به انسولین: پاسخ ندادن سلول‌های ماهیچه و چربی و کبد به پیام انسولین مانند پیش. پانکراس برای انجام دادن همان کار انسولین بیشتری بیرون می‌دهد؛ تا وقتی این جبران بس باشد قند خون می‌تواند طبیعی به نظر برسد. یکی از سازوکارهای بنیادین زیر دیابت نوع دو است.(ناحساسی به انسولین, کم شدن حساسیت به انسولین)
مهارکنندهٔ اس‌جی‌ال‌تی-۲: گروهی دارویی است که پروتئین برنده‌ای را که گلوکز را در لوله‌های کلیه بازمی‌گیرد بازمی‌دارد؛ گلوکزی که بازگرفته نمی‌شود با ادرار بیرون می‌رود. کنار قند خون، افتی اندک در وزن و فشار خون هم دیده می‌شود. اثرهای نگهدارندهٔ آن در نارسایی قلب و بیماری کلیه نشان داده شده؛ داپاگلیفلوزین و امپاگلیفلوزین از همین گروه‌اند.(گلیفلوزین, گلیفلوزین‌ها, داپاگلیفلوزین, امپاگلیفلوزین)داروهای دیابت به چند گروه بخش می‌شوند؟ →
مهارکنندهٔ دی‌پی‌پی-۴: گروهی دارویی است که آنزیم دی‌پی‌پی-۴ را که هورمون‌های اینکرتین را می‌شکند کند می‌کند. بدین‌سان جی‌ال‌پی-۱ که پس از خوردن بیرون می‌آید مدتی درازتر کارساز می‌ماند؛ ترشح انسولین وابسته به خوراک بالا می‌رود و ترشح گلوکاگون کم می‌شود. سیتاگلیپتین و ویلداگلیپتین و لیناگلیپتین از همین گروه‌اند؛ بر وزن بیشتر وقت‌ها بی‌اثر است.(گلیپتین, گلیپتین‌ها, سیتاگلیپتین)داروهای دیابت به چند گروه بخش می‌شوند؟ →
میکروآلبومینوری: بودن پروتئین آلبومین در ادرار به اندازه‌ای بیش از حال عادی، اما چنان کم که آزمایش معمولی ادرار نمی‌تواند بگیردش. یکی از نشانه‌های آسیب زودهنگام در واحدهای صاف‌کنندهٔ کلیه شمرده می‌شود و چون پیش از بیرون آمدن شکایت یافت می‌شود در پایش دیابت منظم به آن نگاه می‌شود. راهنماهای امروزی کلیه برای این تصویر نام «آلبومینوری با افزایش متوسط» را برمی‌گزینند.(آلبومین در ادرار, آلبومینوری, میکروآلبومین, آلبومینوری با افزایش متوسط)
میلی‌گرم بر دسی‌لیتر: میلی‌گرم بر دسی‌لیتر یکایی اندازه‌گیری است که در نتیجه‌های قند خون به کار می‌رود و می‌گوید در یک دسی‌لیتر خون چند میلی‌گرم گلوکز هست. در بخشی از جهان گزارش‌ها با همین یکا داده می‌شوند. برابر همان نتیجه در میلی‌مول بر لیتر نزدیک هجده برابر کوچک‌تر است؛ برای همین عددهای دو یکا به هم نمی‌مانند.(میلی‌گرم دسی‌لیتر, mg/dL)
میلی‌مول بر لیتر: میلی‌مول بر لیتر یکایی اندازه‌گیری است که در نتیجه‌های قند خون به کار می‌رود و می‌گوید در یک لیتر خون چند میلی‌مول گلوکز هست، یعنی اندازهٔ مادّه را می‌گوید. در کشورهای پرشماری استاندارد گزارش‌دهی همین است. برابر همان نتیجه در میلی‌گرم بر دسی‌لیتر نزدیک هجده برابر بزرگ‌تر است؛ عددی که بی‌گفتن یکا داده شود می‌تواند نادرست خوانده شود.(میلی‌مول لیتر, mmol/L)

ن

نفروپاتی دیابتی: بیماری کلیهٔ وابسته به دیابت است: بالا ماندن دراز قند خون و فشار خون واحدهای ریزبینی صاف‌کنندهٔ کلیه، یعنی گلومرول‌ها، را می‌ساید. نشانهٔ زودهنگام پرشمار، نشت آلبومینی بیش از حال عادی به ادرار است؛ در برخی افراد هم بی‌آنکه آلبومین بالا برود توان صاف کردن کم می‌شود. چون می‌تواند خاموش پیش برود با آزمون ادرار و خون پایش می‌شود.(نفروپاتی, بیماری کلیهٔ دیابتی, آسیب شکر در کلیه, گرفته شدن کلیه در دیابت)
نمای چربی خون: آزمون خونی است که چربی‌های خون در آن یک‌جا اندازه گرفته می‌شوند؛ عنوان‌هایی مانند کلسترول کل و ال‌دی‌ال و اچ‌دی‌ال و تری‌گلیسرید را دربر می‌گیرد. چون تعادل شکر که به هم بخورد چربی‌های خون هم پرشمار اثر می‌گیرند، در پایش دیابت در فاصله‌های منظم خواسته می‌شود و پاره‌ای از ارزیابی سلامت رگ شمرده می‌شود.(چربی‌های خون, آزمون کلسترول, پنل لیپید)
نوار آزمون: نوار آزمون نوار اندازه‌گیری یک‌بارمصرفی است که به گلوکومتر نصب می‌شود و قطرهٔ خون را می‌مکد. لایهٔ آنزیمی روی آن با گلوکز خون واکنش می‌دهد و پیام الکتریکی کوچکی که ساخته می‌شود به دست دستگاه به یک اندازه بدل می‌شود. به رطوبت و دما و تاریخ پایان مصرف حساس است؛ هر دستگاه تنها با نوار سازگار خودش کار می‌کند.(نوار تست, نوار قند, میلهٔ اندازه‌گیری, نوار, نوار گلوکز)قند خون در خانه چگونه اندازه گرفته می‌شود؟ →
نوروپاتی دیابتی: آسیب عصبی‌ای است که با ساییده شدن اعصاب به دست قند خونی که در دیابت مدتی دراز بالا پیش رفته پدید می‌آید. پرشمارترین شکلش از دست رفتن حس است که از پاها می‌آغازد و رو به بالا پیش می‌رود و دو سو را با هم می‌گیرد؛ می‌تواند به شکل کرختی، مورمور، سوزش یا درد حس شود. چون کم شدن حس به فهمیده نشدن زخم‌ها می‌انجامد از دید سلامت پا هم اهمیت دارد.(آسیب عصب, گرفته شدن عصب در دیابت, نوروپاتی محیطی, پلی‌نوروپاتی)
نوسان گلیسمی: نوسان گلیسمی مفهومی است که می‌گوید قند خون در درون روز و میان روزها تا چه اندازه بالا و پایین می‌رود. دو پایش که میانگینشان یکی است می‌توانند بالا و پایین‌هایی بسیار جدا نشان دهند؛ به همین دلیل کنار میانگین پهنای نوسان هم ارزیابی می‌شود. با آماری مانند انحراف معیار و ضریب تغییرات به عدد بدل می‌شود.(نوسان قند, ناپایداری قند خون, تغییرپذیری گلیسمی)

و

واحد (آی‌یو): یکای اندازه‌گیری اندازهٔ انسولین است؛ پیمانه‌ای بین‌المللی که نه بر پایهٔ حجم، که بر پایهٔ زور اثر تعریف می‌شود. پیمانه‌های قلم‌های انسولین و سرنگ‌ها بر پایهٔ همین یکا نشانه‌گذاری می‌شوند و بدین‌سان اندازه در فرآورده‌های جدا با یک زبان بیان می‌شود.(آی‌یو, واحد بین‌المللی, واحد انسولین)
واکنش خودایمنی: یعنی دستگاه ایمنی به جای تهدیدی که از بیرون می‌آید بافت خود بدن را هدف بگیرد. در دیابت نوع یک هدف، سلول‌های انسولین‌ساز پانکراس‌اند. این روند بیشتر وقت‌ها خاموش پیش می‌رود؛ می‌تواند سال‌ها پیش از بیرون آمدن نشانه‌ها آغاز شده باشد.(خودایمنی, روند خودایمنی, تاختن ایمنی به خود بدن)

ه

هایپرگلیسمی: حالی است که در آن قند خون از بازهٔ هدف بالاتر می‌رود. نشانه‌هایی مانند نوشیدن آب زیاد، رفتن پرشمار به دستشویی، خشکی دهان، خستگی و تاری دید می‌توانند همراهش بیایند. انسولین نابسنده، بی‌جنبشی، عفونت، تنش و کربوهیدرات بیش از آنچه چشم می‌رفت سبب‌های پرشمار آن‌اند.(بالا بودن قند خون, بالا رفتن شکر, شکر بالا)
هموگلوبین آ-یک-سی: آزمون آزمایشگاهی‌ای است که نسبت چسبیده بودن شکر به پروتئین هموگلوبین خون را نشان می‌دهد. این رد که در سراسر عمر گلبول‌های سرخ انباشته می‌شود، خبری دربارهٔ تراز میانگین قند خون دو تا سه ماه گذشته می‌دهد. چون نه به یک لحظه، که به دوره‌ای دراز نگاه می‌کند هم در تشخیص و هم در پایش به کار می‌رود.(آ-یک-سی, هموگلوبین گلیکه, هموگلوبین گلیکوزیله, قند سه‌ماهه)HbA1c چیست و چرا سه‌ماهه می‌گویند؟ →
هیپوگلیسمی: حالی است که در آن قند خون زیر بازهٔ هدف فرد می‌رود. می‌تواند با نشانه‌هایی مانند لرزش، عرق کردن، تپش قلب، گرسنگی ناگهانی، رنگ‌پریدگی و نتوانستن گرد آوردن توجه بیرون بیاید؛ در افت‌های ژرف‌تر کدر شدن هوشیاری دیده می‌شود. افت‌های سبک بیشتر وقت‌ها با کربوهیدراتی که تند جذب می‌شود بازگردانده می‌شوند.(افت شکر, پایین بودن قند خون, هیپو)افت قند چگونه فهمیده می‌شود؟ →

ی

یکای آی‌اف‌سی‌سی (میلی‌مول بر مول): یکای بین‌المللی‌ای است که نتیجهٔ هموگلوبین آ-یک-سی در آن به میلی‌مول بر مول داده می‌شود. چون مقیاس عددی جدایی از نمایش درصدی به کار می‌برد، همان نتیجه در این یکا به شکل عددی بسیار بزرگ‌تر دیده می‌شود. میان دو یکا رابطهٔ تبدیل ثابتی هست؛ عددها جدا باشند هم آنچه اندازه گرفته می‌شود یکی است.(میلی‌مول بر مول, آی‌اف‌سی‌سی, یکای اس‌آی)
یکای ان‌جی‌اس‌پی / دی‌سی‌سی‌تی (درصد): یکایی است که نتیجهٔ هموگلوبین آ-یک-سی در آن به درصد بیان می‌شود. نامش را از برنامهٔ ان‌جی‌اس‌پی که اندازه‌گیری را استاندارد کرد و از پژوهش دی‌سی‌سی‌تی که نتیجه‌ها بر آن تکیه دارند می‌گیرد. نمایش درصدی گسترده به کار می‌رود؛ همان نتیجه در یکای میلی‌مول بر مول هم نوشته می‌شود، برخی آزمایشگاه‌ها هر دو یکا را با هم گزارش می‌کنند و آنچه اندازه گرفته می‌شود در هر دو یکی است.(یکای درصد, یکای دی‌سی‌سی‌تی, ان‌جی‌اس‌پی)

منابع

این نوشته فقط برای اطلاع است؛ نه تشخیص بیماری است، نه دستور درمان یا مقدار. تصمیم درمان شما همیشه همان است که همراه با پزشکتان می‌گیرید.

تمام وبلاگ