آیا تحرک سبب افت قند میشود؟
· 2 دقیقه

برای اینکه تحرک قند را پایین بیاورد باید در میان انسولینی باشد، یا دارویی که لوزالمعده را به بیرون دادن انسولین وامیدارد. در کسی که چنین دارویی به کار میبرد افت در دو پنجرهٔ جدا رخ میدهد: هنگامی که جلسه پیش میرود و پس از پایان یافتن آن. پنجرهٔ دوم تا خواب میرسد و فهمیدنش از همه سختتر است.
ماهیچه هنگام کار گلوکوز را از خون میکشد. در تنظیمی درست، بیرون دادن انسولین در همان هنگام پس مینشیند و کبد کمبود را میبندد. انسولینی که از بیرون داده شده این گام پس نشستن را برنمیدارد و قرصی که لوزالمعده را وامیدارد هم برنمیدارد. اثری که در خون ایستاده، ماهیچه هرچه بکشد، سر جای خود میماند. اینکه قند چرا میافتد را نوشتهای جدا از آغاز میگوید. پرسش اینجا تنگتر است: تحرک از سهم خود چه به این تصویر میافزاید؟
یکی از چیزهایی که میافزاید زمان است. افت هنگام پیش رفتن جلسه هم میآید و نخستین دقیقههای تمرین درون آناند. پنجرهٔ دوم پس از پایان جلسه باز میشود و بسیار درازتر است؛ تا وقتی ماهیچه پر کردن ذخیرهٔ خالیشده را ادامه دهد اثر بر نیم روز پخش میشود. این دم خود را با گرسنگیای بیجا که ساعتها پس از جلسه میآید، یا با پاهایی که روی پله نامنتظر سنگین میشوند نشان میدهد.
شدت این دو پنجره را از میان نمیبرد، تنها ترتیبشان را در هم میکند. در تلاشی کوتاه و سخت عدد همان هنگام بالا میرود، چون هورمونهای فشار بیرون دادن کبد را از مصرف ماهیچه جلو میاندازند. بالا رفتن موقت است. درجهٔ هورمون که پایین بیاید کار پر کردن ذخیره باز به حساب همان جلسه نوشته میشود، یعنی تمرینی که با بالا رفتن تمام میشود هم پشت سر خود دمی دراز میگذارد. برای کسی که جلسه را ندیده، هم مدت و هم شدت بیشتر وقتها به چند کلمهای فرو میآید که بعد گفته میشود. آنچه بیرون آن چند کلمه میماند را دمی که ساعتها بعد میآید نشان میدهد.
تحرک پردهای هم میکشد. عرق، دلی که تند میزند و پایی که میلرزد در میان هشدارهای زودهنگام افتاند، اما در بدنی که میدود هر سه از پیش هستند. عرقی که پشت را خیس میکند از عرقی که افت میآورد جدا نمیشود. آنچه پشت پرده نمیماند از بیسوخت ماندن مغز میآید: چرخیدن واژه در دهان، گم شدن در مسیری آشنا، نخواندن پا با دست. اینها را دویدن نمیسازد.
ساعت تعیین میکند دم به کجا میافتد. دم تمرینی که پیش از غروب انجام شده بر خواب میافتد، یعنی بر برشی از روز که هیچکس در آن نگاه نمیکند. بیشتر افتهایی که در خواب میگذرند حتی بیدار هم نمیکنند. سردردی که به صبح میرسد یا بیداریای بیآسایش میتواند تنها ثبت آن شب باشد. تمام نشانها را نوشتهای که افت شبانه را میگوید گرد میآورد. حساب تحرک نه در جلسه، در ساعتهای پس از آن بسته میشود.
منابع
- Younk LM, Mikeladze M, Tate D, Davis SN. Exercise-related hypoglycemia in diabetes mellitus. Expert Review of Endocrinology & Metabolism. 2011;6(1):93-108.
- Basu R, Johnson ML, Kudva YC, Basu A. Exercise, Hypoglycemia, and Type 1 Diabetes. Diabetes Technology & Therapeutics. 2014;16(6):331-337.
- Davis HA, Spanakis EK, Cryer PE, Siamashvili M, Davis SN. Hypoglycemia During Therapy of Diabetes. Endotext. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; updated 2024.
- Kulzer B, Freckmann G, Ziegler R, Schnell O, Glatzer T, Heinemann L. Nocturnal Hypoglycemia in the Era of Continuous Glucose Monitoring. Journal of Diabetes Science and Technology. 2024;18(5):1052-1060.