Verhoogt slaaptekort de bloedsuiker?

Bij gezonde vrijwilligers van wie de slaap een week lang op vijf uur werd gezet liep de gevoeligheid voor insuline terug. Hun voeding was daarbij niet veranderd. Het enige wat veranderde was de slaap. Geen van de deelnemers had diabetes. Die terugloop was dus niet het werk van een verstoorde stofwisseling. Elk lichaam dat te weinig slaapt antwoordt binnen een paar dagen zwakker op insuline.

Korte slaap duwt twee hormonen van de eetlust binnen twee nachten de verkeerde kant op. Leptine, dat het signaal van verzadiging draagt, daalt. Ghreline, dat het signaal van honger draagt, stijgt. Waar de eetlust de volgende dag naartoe gaat is ook niet willekeurig; eten met veel suiker en zetmeel en veel calorieën komt voorop. Dat het gat tussen twee maaltijden zich op een vermoeide dag vanzelf met snacks vult is het zichtbaarste spoor van die verschuiving.

De gegevens over de lange termijn wijzen dezelfde kant op. Een overzicht van onderzoeken waarin meer dan honderdduizend mensen gevolgd werden vond type 2 diabetes vaker bij korte slapers. Ook bij wie heel lang sliep lag de frequentie hoger. Bij wie moeite had met inslapen of doorslapen was het beeld vergelijkbaar. Niet alleen de duur maar ook de heelheid van de slaap gaat mee de weegschaal op.

Bij iemand met diabetes komt dat effect ook in de dagelijkse meting terug. Maar de pijl wijst niet één kant op. Een nacht die in stukken verloopt kan zelf het spoor zijn van een daling in diezelfde nacht. Bezweet wakker worden, een nachtmerrie, moe de ochtend in gaan: voor wie insuline of een prikkelende tablet gebruikt is die mogelijkheid gewoon. De tekenen die het onderscheiden verzamelt het artikel over een lage bloedsuiker in de nacht. Er is nog een apart verschijnsel waarbij hormonen in de vroege ochtend de suiker omhoog duwen; het artikel over de hardnekkige ochtendsuiker behandelt dat.

Slaapgezondheid geldt inmiddels als een van de basisonderwerpen van de diabeteszorg. Ook de ordening van de slaap en slaapstoornissen kwamen bij wat doorgenomen wordt. De vaakst voorkomende daarvan is de ademhaling die in de slaap onderbroken raakt. Het gezicht daarvan is bekend. Luid snurken. Pauzes in de adem die de ander opmerkt. Slaperigheid de hele dag door, ook al zijn er genoeg uren in bed doorgebracht. Staan die drie tekenen samen, dan zegt het tellen van de uren in bed minder, want de slaap wordt binnen die uren telkens opnieuw gebroken.