Wat betekent suiker in de urine?

De nier filtert elke dag een aanzienlijke hoeveelheid glucose uit het bloed. Bijna alles wat gefilterd wordt gaat er meteen weer in. Dat terugnemen doen transporteiwitten in de wand van de nierbuisjes. Het aantal transporteurs is begrensd. Zijn ze allemaal bezet, dan wacht de glucose die in de rij komt niet maar stroomt regelrecht door. Suiker in de urine meldt precies dat dit punt van verzadiging gepasseerd is.

Dat punt van verzadiging heet de drempel, en die ligt niet bij iedereen op dezelfde plek. In de zwangerschap en bij een ziekte met koorts zakt de drempel. Met de leeftijd en bij een beeld dat al jaren hoog verloopt schuift de drempel juist omhoog. De uitkomst is deze: hetzelfde beeld in het bloed loopt bij de een de urine in en is bij de ander helemaal niet te zien. Een heldere uitslag in het potje is daarom niet altijd goed nieuws.

Het tweede probleem is de tijd. De urine die zich in de blaas verzamelt draagt het gemiddelde van de uren sinds de laatste keer legen. Een monster dat in de ochtend wordt afgegeven vertelt dus niet de toestand van dat moment maar de som van de nacht. Er is ook een probleem aan de onderkant: alles wat onder de drempel blijft is in de urine niet te zien. Een dag die laag verloopt en een gewone dag komen op papier hetzelfde uit.

Een hoog beloop in het bloed is ook niet de enige oorzaak van suiker in de urine.

De laatste regel is bijzonder belangrijk. Medicijnen uit de SGLT2-groep trekken de drempel met opzet omlaag; het doel is de overmaat suiker met de urine naar buiten te brengen. Vindt iemand die deze medicijnen gebruikt suiker in de urine, dan is dat geen teken van verslechtering maar dat het medicijn werkt. De teststrook heeft ook haar eigen valkuilen: vitamine C in ruime hoeveelheid kan de uitslag ten onrechte schoon laten lijken.

Dat alles maakt de urinetest niet nutteloos. De eenvoudige strook op de plank van de apotheek geeft een goedkoop en gemakkelijk teken of het beeld in het bloed de drempel gepasseerd is. Maar in de dagelijkse opvolging neemt hij de plaats van de bloedmeting niet in, want hij komt te laat en meldt alleen vanaf de bovenkant. Aan een schaduw is de vorm van het voorwerp te zien, de maat ervan niet.