Waar wordt naast de suiker nog op gelet?

De suiker speelt in dit beeld niet alleen. Er staan twee lasten naast, en alle drie komen ze uiteindelijk op dezelfde plek uit: de wand van het vat. De bloeddruk duwt van binnenuit tegen het vat. De vetten in het bloed nestelen zich in de wand zelf. Diabetes maakt het werk van allebei makkelijker.

Het helpt om de druk als een fietsband te zien. Gaat de band met hoge druk de weg op, dan slijt hij op zijn dunste plek. In het lichaam zijn dat de filtereenheden van de nier en het haarvatennet achter in het oog. Zakt de druk, dan neemt de slijtage aan die twee kanten af. Dat is gemeten in een breed overzicht dat veertig onderzoeken samenbracht.

De bloedvetten doen hun werk langs een andere weg. Deeltjes die onder de binnenbekleding van het vat komen hopen zich daar op. Ze bouwen de plaque. Dat proces zelf is het onderwerp van het artikel over het hart. Deze kant gaat over het hart, de hersenen en de doorbloeding van de benen. Behandelingen die het cholesterol verlagen brengen de gebeurtenissen aan de vaten terug. Die winst bleek bij mensen met diabetes even groot als bij mensen zonder.

De drie hebben nog iets gemeen: geen ervan laat zich voelen. Een hoge druk en hoge bloedvetten geven geen dagelijkse klacht; beide worden zichtbaar bij de meting aan de arm en in de bloedtest. Het bekendste teken van vernauwde vaten zit in de benen: dat de kuit vastloopt op de weg terug van de winkel en weer losser wordt zodra je stilstaat.

De drie apart aanpakken is één ding, ze samen aanpakken iets anders. Een onderzoek in een groep met albumine in de urine toetste precies dat. Glucose, druk en bloedvetten werden tegelijk als doel genomen. De gebeurtenissen aan de vaten en de sterfte bleven duidelijk lager dan bij zorg die zich op één last richtte. In de lange jaren daarna sloot dat verschil zich niet.

Getallen noemen heeft geen zin, want streefwaarden worden per persoon opgebouwd. Wat wel betekenis heeft is dit: de regels op de laboratoriumuitslag staan niet los van elkaar. Verbetert de regel voor de suiker terwijl bloeddruk en bloedvetten blijven staan, dan staat tweederde van de last aan de kant van de vaten nog waar hij stond.

De lijst houdt hier niet op: roken en de werking van de nier horen er ook bij. De nier is niet alleen een doelorgaan maar ook een maat. Gaat het filteren trager, dan blijven veel medicijnen langer in het lichaam. Het regelen van de bloeddruk wordt lastiger. De keuze van de behandeling verandert daarmee. Daarom staat de filtersnelheid naast de regel voor de bloeddruk.

Voor de lezer komt dat op iets eenvoudigs neer. Hier ligt het antwoord op de vraag waarom de opvolging van diabetes niet alleen uit suiker meten bestaat; de bloeddrukmeter en de regel met de bloedvetten staan niet voor de sier op de lijst. Maar de hoofdlasten zijn deze drie.