Waarom wordt bij diabetes ook naar de lever gekeken?

De lever draagt in dit beeld twee rollen tegelijk, en die rollen raken makkelijk door elkaar. In de eerste rol is de lever een bron. De afgifte die het getal van de ochtend omhoog duwt komt daarvandaan. In de tweede rol is hij doelwit. Tussen zijn eigen cellen loopt vet. Het weefsel verhardt met de tijd. Het orgaan gaat van de kant van de oorzaak naar die van het gevolg. Het artikel “Wat is het verband tussen gewicht en diabetes?” ziet datzelfde orgaan van de kant van de oorzaak.

Het vet dat zich ophoopt blijft bij de meeste mensen waar het is. De naslagtekst over leverziekten noemt eenvoudige vervetting een beeld dat kan terugkeren. Het schrijdt niet voort. Het voortschrijden zit in het deel waar ontsteking erbij komt. Daar verhardt het weefsel, en het beeld aan het verre eind van die verharding heet cirrose. Het beeld heeft ook geen manier om zich te melden: de meeste patiënten voelen niets. De naam op papier is onlangs veranderd. Vroeger heette het leververvetting. Vandaag draagt het een naam die de metabole oorsprong vooropstelt.

Het cijfer over hoe vaak het voorkomt wordt op die ondergrond gelezen. Het consensusrapport van de American Diabetes Association schrijft dat bij ongeveer twee van elke drie mensen met type 2 diabetes leververvetting bestaat. Datzelfde rapport benoemt ook een tekort. De gezondheid van de lever kwam nooit in de voorste rij van de gevolgde complicaties, naast oog, nier en zenuw. Ook aan de kant van de medicijnen draagt de lever een eigen regel: het artikel “In hoeveel groepen vallen diabetesmedicijnen?” scheidt de groepen naar het orgaan dat ze raken.

Elk van de vier maten zwijgt op een eigen plek. De regel met de enzymen volstaat op zichzelf niet. Diezelfde naslagtekst noemt licht verhoogde enzymen de vaakst gevonden bevinding. Toch verlopen de enzymen bij de meeste patiënten normaal. Een normale regel spreekt het orgaan niet vrij. De indexen uit het bloed zijn voor dat gat ontwikkeld. De best bereikbare heet FIB-4. Die vraagt geen nieuw onderzoek, want hij rekent met getallen die al op papier staan. Zijn kracht zit aan de uiteinden. Aan de onder- en bovenkant wordt de richting duidelijk. In de band ertussen neemt de juistheid af, en dat is op hogere leeftijd en bij type 2 diabetes nog duidelijker. Bij de methode die de stijfheid van buitenaf meet verliest de aflezing haar betrouwbaarheid naarmate de lichaamsmaten groter worden. Het weefselmonster maakt de diagnose zeker. Dat blijft bewaard voor de gevallen waarin de uitkomst onduidelijk blijft.

Wat overblijft is dit: twee maten beantwoorden dezelfde vraag niet vanaf dezelfde plek. De regel met de enzymen meldt de staat van de cel op die dag. De index leest die regel niet op zichzelf. Hij rekent er de leeftijd en nog een getal uit het bloedbeeld bij. Daarom kan de index omhooggaan terwijl de regel met de enzymen gewoon staat. Aan de kant van de lever worden die twee regels apart gelezen.