Wat heb je aan een bloedsuikerdagboek?

Het geheugen bewaart geen getallen maar gevoelens. Een ochtend die slecht verliep herinner je weken. Vijftien rustige ochtenden laten geen enkel spoor na. Het eerste werk van het dagboek is die scheefheid rechtzetten; het schrijft de goede dag en de slechte dag op dezelfde regelbreedte. Het tweede werk is context dragen: een getal zonder tijd erbij verliest bij welke vraag het hoorde.

Wat het dagboek leesbaar maakt zijn de kolommen.

Het onderzoek dat als STeP bekendstaat mat precies dit bij mensen met type 2 diabetes die geen insuline gebruiken. Een deel van de deelnemers schreef de drie dagen voor de afspraak alle metingen op één vel papier. Het andere deel mat zoals altijd. In de groep die het papier op tafel legde veranderden artsen de behandeling vaker. Aan het eind van een jaar was de daling van de HbA1c in die groep ook groter. Het papier was geen behandeling. Het maakte de weg vrij voor een besluit.

Er is ook een bevinding uit de andere richting. Een overzicht van Cochrane vond het effect van thuis meten op de HbA1c bij dezelfde groep na zes maanden klein, en na een jaar niet zinvol. Die twee spreken elkaar niet tegen. Meten op zichzelf verandert niets; een meting die gelezen wordt en tot een besluit leidt verandert wel. Het dagboek is de plek waar die omzetting gebeurt.

Deze gewoonten maken hetzelfde dagboek onleesbaar.

• Alleen de hoge getallen opschrijven: het dagboek maakt zichzelf tot een klachtenlijst.
• De tijd overslaan: in dezelfde kolom lopen ochtend en namiddag door elkaar.
• Het meetuur elke dag verschuiven: de regels worden onvergelijkbaar.
• De bijzondere dag niet markeren: de week waarin je griep had staat er als een blijvende trend.

Een afspraak duurt kort en het geheugen is juist daar op zijn zwakst. Het laatste werk van het dagboek is het gesprek uit een samenvatting halen en er een concrete tekst voor op tafel leggen.

Een papieren dagboek of een app?

Ze doen allebei hetzelfde werk: de regels naast elkaar zetten. Papier vraagt geen installatie; een app lijnt de kolommen vanzelf uit. Begin met wat je in handen hebt; het slechtste dagboek is het dagboek dat nooit begint.

Moet je elke dag meten?

Een profiel dat zelden maar volledig is zegt meer dan elke dag een enkele losse meting. Het papier in het STeP-onderzoek was op een kort venster voor de afspraak gericht. Verstrooid meten legt ruis vast.

Moet ik ook opschrijven wat ik eet?

Schrijf niet de naam van het gerecht op maar het uur en de grootte. Een naam draagt op zichzelf geen informatie; het uur en de hoeveelheid wel. Hoe langer de regel wordt, hoe sneller het dagboek in de la verdwijnt.

Wat heb je aan oude dagboeken die zich opstapelen?

Vergelijken kan alleen met het oude; gooi de bladzijden daarom niet weg. Naar dezelfde week van een seizoen eerder kijken zegt meer dan één dag lezen.