Waarom wordt HbA1c om de drie maanden bepaald?

De HbA1c-bepaling peilt niet één cel. Ze peilt alle rode bloedcellen die op dat moment in omloop zijn. De samenstelling van die menigte verandert elke dag een beetje. De oudste trekken zich terug, er komen nieuwe voor in de plaats. Daar zit de reden voor het interval van drie maanden: in de snelheid van die wisseling.

Hoe snel die vernieuwing gaat bepaalt hoever het verslag terugreikt. Ruwweg de helft van de gemeten waarde is het spoor van de laatste weken (Tahara en Shima, 1995). De rest ligt verspreid over oudere weken en vervaagt naar de rand van het venster.

Dat heeft in het dagelijks leven twee tegenhangers. De eerste gaat over te vroeg meten. Een HbA1c vlak na een nieuwe ordening draagt nog het verslag van de oude maanden. Verandert het papier niet, dan volgt daaruit niet dat de ordening niet werkt; het papier is alleen nog niet ververst. Een uitslag die te vroeg bepaald wordt toont een mengsel van de oude en de nieuwe periode. De tweede gaat over de frequentie. Heel vaak achter elkaar bepalen brengt niets nieuws, want de vensters schuiven over elkaar heen.

Drie maanden is lang genoeg om de bevolking van de rode bloedcellen behoorlijk te verversen. Het is ook kort genoeg om het beloop niet uit het oog te verliezen. De keuze van het interval ligt precies tussen die twee drukken in. Een ruimer interval meldt zowel verbetering als verslechtering laat.

Dat het interval niet voor iedereen even lang is volgt uit diezelfde logica. Wat de frequentie bepaalt is niet de kalender maar hoe beweeglijk het beeld is.

• Is de behandeling net veranderd, dan sluit het venster eerder
• Staat het beeld al maanden op dezelfde plek, dan wordt het interval ruimer
• In de zwangerschap valt de meetordening helemaal apart; richtlijnen voor de zwangerschap bepalen zowel de frequentie als welke test voorgaat
• Is er iets wat de levensduur van de rode bloedcel raakt, dan gaat de beurt naar andere maten

De tijd ertussen is niet leeg. Een meting in de ochtend, een andere in de avond, de continue opvolging. Die vullen de drie maanden tussen twee uitslagen. De HbA1c is een samenvatting die terugkijkt; de maat die laat zien wat er binnen de dag gebeurt is iets heel anders. Daarom sluit het dagboek het gat tussen de papieren.