Wat is HbA1c en waarom heet het driemaandelijks?

Elke rode bloedcel in je bloed zit vol hemoglobine. Stijgt de suiker, dan plakt een deel van de glucose aan dat eiwit en blijft daar; de cel kan die binding niet terugdraaien. Zo houdt elke rode bloedcel haar eigen boekje bij; het laboratorium leest niet één cel maar het gezamenlijke boekje van alle cellen die op dat moment in omloop zijn.

Elke rode bloedcel blijft een paar maanden in omloop en maakt daarna plaats voor een nieuwe. In je bloed zitten cellen van elke leeftijd: de cel die gisteren uit het beenmerg kwam en de cel die van maanden geleden is. Daarom omschrijft het rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie de test als de gemiddelde plasmaglucose van de voorgaande acht tot twaalf weken. Van daar komt de naam suiker van drie maanden.

Niet elke dag van het venster weegt even zwaar. In de kinetische meting van Tahara en Shima kwam de HbA1c naar voren als een gewogen gemiddelde dat honderd dagen terugreikt; de nabije weken wegen zwaarder dan de verre. De verre weken staan toch in de uitslag; het venster sluit niet, het schuift.

Niet alles wat het getal verschuift is suiker. De test leest hemoglobine en de rode bloedcel; ook zaken die het bloed aangaan mengen zich in de uitslag. De Wereldgezondheidsorganisatie zet ze in een aparte bijlage van haar rapport op een rij:

• Toestanden die de levensduur van de rode bloedcel bekorten (varianten van hemoglobine, een vergrote milt, sommige medicijnen) trekken de uitslag omlaag.
• Een tekort aan ijzer of B12 vertraagt de bloedaanmaak en trekt de uitslag omhoog.
• Het verwijderen van de milt rekt de tijd dat cellen in omloop blijven; de uitslag gaat omhoog.
• Genetische varianten van hemoglobine schuiven de uitslag naar een andere kant, afhankelijk van de methode van het laboratorium.

Ook de levensduur zelf is niet bij iedereen gelijk. In de meting van Cohen e.a. lag de gemiddelde leeftijd van de rode bloedcellen bij mensen met een normaal bloedbeeld verspreid tussen achtendertig en zestig dagen. Mensen bij wie de suiker hetzelfde verloopt krijgen een andere uitslag, alleen omdat hun cellen zich in een ander tempo vernieuwen; wat het getal bepaalt is de gemiddelde leeftijd van de menigte.

Hoe lees je HbA1c uit, waar staat de afkorting voor?

De letters worden een voor een gezegd: ha-be-a-een-ce. Hb is de afkorting van hemoglobine; A1c is de naam van een van de onderfracties van hemoglobine die het laboratorium scheidt. Een uitslag waarop alleen A1c staat gaat over dezelfde test.

Hoe lang duurt het voor HbA1c daalt?

Langzaam. In de meting van Tahara en Shima duurde de tijd tot de helft van de daling langer dan een maand. Wekelijks herhalen laat daarom hetzelfde venster nog eens zien.

Waarom valt mijn gemiddelde uit de vingerprik niet samen met de HbA1c?

De twee tellen niet even vaak. Je gemiddelde uit de vingerprik telt alleen de momenten die je gemeten hebt; de uren dat je slaapt en de maaltijden die je oversloeg blijven erbuiten. De relatie voor de gemiddelde glucose die Nathan en zijn team opstelden legde naast de continue meting juist dichte en regelmatige vingerprikken. Het verschil zit niet in de vingerprik maar in de frequentie.