Czemu rany goją się późno?

Gdy skóra się zamyka, pracują po kolei cztery ekipy. Najpierw staje krwawienie. Skrzep pokrywa powierzchnię. Potem przychodzi ekipa sprzątająca: komórki obrony zbierają martwą tkankę i drobnoustroje. Następnie ekipa budowlana plecie nowe naczynia włosowate i wypełnia pustkę świeżą tkanką. Na samym końcu kolagen układa się od nowa, a miejsce rany przez tygodnie twardnieje i nabiera siły.

Pierwsze zacięcie widać na stopniu sprzątania: wysoka glukoza osłabia zdolność komórek obrony do dojścia na miejsce rany i do połykania drobnoustrojów. Zarazem ten etap nie chce się skończyć; komórki zapalne zostają na miejscu i nie robią miejsca następnej ekipie. Rana nie idzie naprzód. Zacina się na pierwszym stopniu.

Drugie zacięcie jest na stopniu plecenia naczyń: nowa tkanka odżywia się tylko wtedy, gdy w pobliżu jest naczynie włosowate, bo tlen niesie się na bardzo krótki dystans. W cukrzycy wewnętrzna strona naczynia jest zużyta, a sygnały wołające nowe naczynie wychodzą słabe. Jeśli naczynia nogi też są zwężone, krwi docierającej w to miejsce jest i tak mało. Dwa braki nakładają się na siebie. Tkanka zostaje bez tlenu.

Trzecie zacięcie jest w materiale budowlanym; komórki wytwarzające kolagen pracują wolno, a wychodząca tkanka jest i skąpa, i nieuporządkowana. W tym samym czasie enzymy rozbierające tkankę robią nadgodziny, a równowaga między budową a rozbiórką przechyla się na stronę rozbiórki. Zamknięta powierzchnia nie jest też tak mocna jak dawniej; dlatego ponowne otwarcie się tego samego miejsca widuje się często.

Suma tych zacięć jest stratą czasu. Czas działa na korzyść drobnoustrojów. Każdy dzień pozostawania rany otwartej jest dodatkową okazją do zasiedlenia; zbierająca się warstwa utrudnia też lekowi dojście do tkanki. Skaleczenie zrobione w kuchni albo cierń wbity w ogrodzie jest na zdrowej skórze pracą na tydzień. W cukrzycy zostaje otwarta tygodniami.

Rana tracąca kierunek ma własne znaki: zaczerwienienie rozchodzące się poza brzeg, obrzęk, ciepło rosnące przy dotknięciu, wyciek i zapach. Mówią one nie o tym, że gojenie stanęło, tylko że odwróciło się w drugą stronę. Częścią tego obrazu jest też skala czasu. Jeśli granica zaczerwienienia rozszerza się w ciągu godzin, rana przestaje być tematem następnej wizyty; tekst o pilności liczy to między znaki oceniane tego samego dnia. Na stopie z uszkodzeniem nerwu temu obrazowi może nie towarzyszyć ból; brak bólu obrazu nie osłabia. Czemu stopa jako całość wychodzi na czoło, nie jest tematem tej strony. Odpowiedź na to pytanie stoi pod tytułem „Dlaczego stopy są tak ważne?”.

W każdym ogniwie łańcucha stoi ten sam grunt: długo utrzymujący się wysoki cukier. Kolagen twardnieje, wewnętrzna strona naczynia się zużywa, komórki obrony zwalniają. Palenie i słabe krążenie popychają tak samo. Dlatego przebiegu rany nie odczytuje się, patrząc na samą ranę; nawet otwarcie małe jak przecięcie kartką stoi na tym gruncie.