Dlaczego stopy są tak ważne?

Ból wygląda na złego gościa, ale jego właściwa praca jest ochronna. To on cofa stopę postawioną na gorącej powierzchni. Gdy w cukrzycy to czucie się przytępi, cofnięcie też się spóźnia. Ciało bierze uszkodzenie, a wiadomości nie bierze. Wytyczne nazywają ten stan utratą czucia ochronnego i liczą go za główny znak ryzyka rany stopy.

Większa część szkody nie wychodzi z jednego wypadku. Powtarzany nacisk na to samo miejsce pogrubia skórę, powstaje modzel, a modzel sam zachowuje się jak ciało obce. Tkanka pod nim zostaje zgnieciona; najpierw wychodzi ciche krwawienie w środku, potem otwarta rana. Ciasny but buduje ten łańcuch w ciągu tygodni.

• Krawędź ciasnego albo nowego buta: gdy czucie maleje, ucisku buta się nie zauważa.
• Mały kamyk, który wpadł do środka, albo zagięty szew: zostaje tam przez cały dzień.
• Chodzenie boso: wnętrze domu niesie to samo ryzyko co ulica.
• Stopa wchodząca do gorącej wody albo zbliżona do grzejnika: skóra się parzy, a ciepła się nie czuje.
• Sucha i popękana skóra: pęknięcie jest bramą wejściową otwartą pod skórę.

Sama utrata czucia rany nie wytwarza. Badania pokazują, że w większej części ran schodzą się trzy rzeczy: uszkodzenie nerwu, jakaś zmiana w kształcie stopy i mały uraz. Gdy zmienia się kształt stopy, nacisk przesuwa się na punkty, do których podeszwa nie przywykła; stronę nerwową budującą tę zmianę omawia tekst o neuropatii. Stopa nosząca od lat ten sam rozmiar nie jest już tą samą stopą.

W otwartej ranie wchodzą do akcji jeszcze dwa czynniki: zwężenie naczyń nogi i zakażenie. Czemu opóźniają gojenie, bierze na siebie tekst o ranach. Czynnikiem jest też sam ciężar na stopie; masa tułowia schodzi przy każdym kroku w to samo miejsce i stąd bierze się waga, jaką wytyczne dają odciążeniu stopy. W tym obrazie ostrzeżenie też nie przychodzi z bólu; pogorszenie pokazuje skóra wokół rany. Do czego ta zmiana jest podobna i czemu nie czeka na następną wizytę, opowiada ten sam tekst. Obraz, w którym te czynniki nakładają się na tej samej stopie, nazywa się stopą cukrzycową.

Pierwszym ogniwem całego łańcucha jest mała, nieodczuwana zmiana. Jeśli czucie nie daje wiadomości, wiadomość musi dać oko. Stąd bierze się upór wytycznych przy nauce o stopie: oko patrzące na stopę codziennie zajmuje miejsce zamilkłego alarmu. Miejscem do obejrzenia jest nie tylko podeszwa; do obrazu wchodzą też przestrzenie między palcami, pięta i brzegi paznokci. Komuś, kto własnej stopy nie widzi, tę samą pracę wykona lustro albo ktoś obok.

To, co wytyczne nazywają zmianą poprzedzającą ranę, rozpoznaje się okiem: grubiejący modzel, ciemniejąca plama pod modzelem, pęcherz, głębokie pęknięcie. Do tej samej grupy wchodzi zaczerwienienie przy brzegu paznokcia oraz różnica barwy albo obrzęku między dwiema stopami. To jeszcze nie otwarta rana, tylko jej zwiastun. Zmiana widziana przy nienaruszonej skórze nie jest tym samym co zmiana widziana po jej otwarciu.

To jest uzasadnienie tego, że badanie stóp stoi w obserwacji cukrzycy jako stała pozycja. Samo badanie nie jest tematem tego tekstu; krótko mówiąc, patrzy się na skórę, na tętno i na czucie ochronne. Dystans przechodzony na ulicy, godziny spędzane w domu boso i kilka minut po kąpieli: to są miejsca, w których obraz znajduje swój odpowiednik w codziennym życiu.