Czym jest cukrzyca ciążowa i czy mija po porodzie?

W ciąży łożysko wydziela szereg hormonów, a te osłabiają sygnał, jaki insulina daje komórkom. Ciało odpowiada na to większą produkcją insuliny. Dopóki trzustka udźwignie ten dodatkowy ciężar, cukier we krwi trzyma zwykły przebieg; w punkcie, w którym nie udźwignie, rośnie. W wytycznych obraz ten nosi nazwę cukrzycy ciążowej. Jego źródłem jest insulinooporność, którą wytwarza sama ciąża; jakimi stopniami oporność buduje się w komórce, to temat osobnego tekstu.

Sam objaw nie wskaże drogi. Silne pragnienie, zmęczenie i częste oddawanie moczu widuje się także w samej ciąży, więc nie liczą się jako rozróżniające. Rozpoznanie wychodzi dlatego nie z dolegliwości, ale z testu obciążenia glukozą (OGTT). Porę badania przesiewowego wytyczne stawiają na 24-28. tydzień. Obciążenie robi się w układzie jednostopniowym jednym testem, a w dwustopniowym najpierw przesiewem, potem potwierdzeniem. Badanie przesiewowe zaleca się wszystkim ciężarnym, a te hasła wyraźnie podnoszą prawdopodobieństwo:

• Noszenie nadwagi przed ciążą
• Rytm dnia z małą ilością ruchu
• Cukrzyca w historii rodziny
• Ten sam obraz w poprzedniej ciąży
• Dziecko urodzone wcześniej z dużą masą
• Stany idące z insulinoopornością, jak zespół policystycznych jajników

Nadmiar glukozy we krwi przechodzi przez łożysko i podnosi własną produkcję insuliny u dziecka. Dlatego częściej widuje się duże dziecko przy porodzie. Pierwszym stopniem obserwacji jest porządek żywienia i codzienny ruch. Porcja na talerzu, chleb przy śniadaniu, wieczorny spacer, wszystko mieści się w tym stopniu. Większość kobiet kończy ciążę na tym stopniu, a u części do planu wchodzi też insulina.

Wraz z porodem wychodzi też łożysko, znika wytwarzany przez nie ciężar hormonalny, a zapotrzebowanie na insulinę szybko maleje. Ale nie każdy wysoki cukier zobaczony pierwszy raz w ciąży jest tym samym. Światowa Organizacja Zdrowia dzieli ten obraz na dwa hasła: ten związany z ciążą oraz ten, który istniał już przed ciążą i został zauważony pierwszy raz w tamtym badaniu. W drugim cukier zostaje wysoki także po porodzie, bo jego źródłem nie była ciąża.

W pomiarze po porodzie kolej na test obciążenia. W ciąży przyspiesza wymiana krwinek czerwonych, a do tego dochodzi utrata krwi przy porodzie; razem ciągną wynik HbA1c w dół. Dlatego wytyczne stawiają w pierwszych miesiącach test obciążenia przed HbA1c. U kobiet z cukrzycą ciążową w przeszłości częstość cukrzycy typu 2 w kolejnych latach jest wielokrotnie wyższa niż u kobiet bez tej historii. Te same wytyczne piszą, że w tej grupie zmiana rytmu dnia, a w razie potrzeby wsparcie lekiem, opóźnia przejście do cukrzycy typu 2.