آیا از عوارض می‌شود پیشگیری کرد؟

به این پرسش باید پاسخی درست‌کار داد. عارضه سرنوشتی نیست، منحنی‌ای است که شیبش از آغاز معین نیست. اینکه خط چقدر ایستاده درآید به یک چیز بسته نیست؛ اما در صدر چیزهایی که به آن‌ها بسته است سیر گلوکوز خون در گذر سال‌ها می‌آید. شاهدی که این را نشان می‌دهد نه از یک کار، از دو پیگیری دراز مستقل از هم بیرون می‌آید.

کار بزرگی که روی نوع ۱ انجام شد شرکت‌کنندگان را به دو بازو بخش کرد و پیگیری را پس از پایان یافتن سال‌ها ادامه داد. کار که بسته شد میانگین بازوها به هم نزدیک شدند، یعنی فاصلهٔ میانشان روی کاغذ آب شد. آنچه انتظار می‌رفت برابر شدن نتیجه‌ها هم بود. وارونهٔ این رخ داد: فاصلهٔ سمت چشم و کلیه و اعصاب بسته نشد و مدتی دیگر باز شدن را ادامه داد (Lachin و همکاران، ۲۰۲۱).

در نوع ۲ هم چیزی همانند دیده شد. پیگیری فشرده که تمام شد فاصلهٔ گلوکوز میان گروه‌ها همان سال نخست گم شد؛ با این حال برتری سمت رگ کوچک ده سال ادامه یافت. فاصلهٔ سمت سکتهٔ قلبی و مرگ اما هرچه پیگیری درازتر شد آشکارتر شد. در ادبیات به این تصویر اثر میراث می‌گویند.

منحنی ویژگی دیگری هم دارد. در هنگام جمع شدن هیچ چیز حس نمی‌شود: چشم هم، کلیه هم، اعصاب هم در دورهٔ زودهنگام خاموش می‌مانند. این خاموشی نه با روز، با سال اندازه گرفته می‌شود؛ اینکه خط کجا ایستاده را نه درد، بلکه اندازه‌گیری‌ها و معاینه‌های منظم نشان می‌دهند. اینکه کدام معاینه‌ها این دورهٔ خاموش را دیدنی کردند در نوشتهٔ غربالگری ایستاده.

پس بدن این را چگونه به یاد می‌آورد؟ دو توضیح جلو می‌آیند. نخست، بسته شدن ماندگار گلوکوز به پروتئین‌ها در بافت‌هایی با عمر دراز، یعنی در کلاژن دیوارهٔ رگ و در ساختارهای باریک چشم و کلیه؛ این پیوندها سال‌ها سر جای خود می‌مانند. دوم، ساخته شدن نشان‌هایی در شیوهٔ خواندن ژن‌ها از سوی سلول که مدتی دراز پاک نمی‌شوند.

امید اینجا را نباید بزرگ‌تر از آنچه هست دید: خود این اثر همیشه نمی‌ماند، پس از پنجره‌ای نزدیک ده سال خاموش می‌شود و پشت سرش اندوختهٔ جمع‌شده می‌ماند. همان سازوکار در سمت وارونه هم کار می‌کند، یعنی دوره‌ای که بالا گذشته نشان خود را می‌گذارد. آن نشان هم خاموش است؛ درد نمی‌دهد و در ثبتی که بر سال‌ها پخش شده دیده می‌شود. خواندن این به‌عنوان اندازه‌ای که بهای به تعویق انداختن را نشان می‌دهد درست‌تر است تا به‌عنوان سرزنش.

درختی که زود در باغ کاشته شود این تصویر را خوب می‌گوید. سایه‌اش همان روز دیده نمی‌شود و سال‌ها بعد پیدا می‌شود. درختی که بعدها کاشته شود هم سایه می‌دهد؛ تنها تابستان‌های میانی را بازنمی‌گرداند. فاصلهٔ اصلی پیش خانه را نه روز کاشتن، بلکه بی‌وقفه ادامه یافتن نگهداری تعیین می‌کند.

یعنی پرسش با بله یا نه بسته نمی‌شود. همهٔ عوارض در هر حالی جلویشان گرفته نمی‌شود؛ دیر آمدن و سبک ماندنشان اما نتیجه‌ای اندازه‌گرفته است. افزون بر این، سال‌هایی که به دست آمده‌اند بعدها پس گرفته نمی‌شوند.