سیگار در دیابت چه را عوض میکند؟
· 2 دقیقه
سیگار دیوارهٔ رگ را مستقیم زخم میکند و راههایی را که دیابت از پیش تنگ کرده یک لایه تنگتر میکند. روشنترین باری که اندازه گرفته شده سمت قلب و مغز است؛ گردش کلیه و پا هم سهم خود را میگیرند. افزون بر این مقاومت به انسولین بالا میرود. بدل ترک کردن در یک شب نه، در گذر سالها جمع میشود.
دود سیگار که به خون برود نخستین سطحی که با آن روبهرو میشود آستر درونی رگهاست. دود کار این آستر را خراب میکند، گرایش به لخته شدن را بالا میبرد و گنجایش خون در بردن اکسیژن را پایین میآورد. دیابت از پیش همان آستر را میساید؛ دو اثر روی هم مینشینند. ساختار این آستر و شیوهٔ ساییده شدنش را نوشتهٔ قلب وصف میکند.
نکتهٔ دوم کمتر به میان میآید. مقاومت به انسولین در سیگاریها نسبت به کسانی که نمیکشند آشکارتر اندازه گرفته میشود؛ گرایش چربی به جمع شدن در میانهٔ تنه هم به همان سو کار میکند. یعنی دود تنها در سمت رگ نمیایستد، برپا شدن تعادل شکر را هم سخت میکند.
| جایی که به آن دست میزند | شاهد چه میگوید |
|---|---|
| قلب و مغز | خطر مرگ و رویداد رگی آشکارا بالا میرود؛ پایدارترین یافته همینجاست |
| کلیه | تراوش آلبومین به ادرار و از دست رفتن کار تندتر پیش میرود |
| اعصاب | گرفته شدن سنگینتر پیش میرود؛ پایدارترین داده در نوع ۱ است |
| چشم | یافتهها یکسویه نیستند، پیوند به روشنی دیگران درنمیآید |
| پا | گردش ساق تنگ میشود، بهبود زخم دیر میکند |
عددی که سمت را نشان میدهد از مجموعهای بزرگ میآید. هشتاد و نه کار پیگیری که در یک جا آورده شدند، دیده شد سیگار در کسی که دیابت دارد خطر مرگ و رویداد رگی را نزدیک نیمی بالا میبرد. تصویر سمت رگ کوچک اما اینقدر یکدست نیست؛ پایدارترین یافتهها در گرفته شدن کلیه و اعصاب جمع میشوند و بهویژه در نوع ۱.
بدل ترک کردن را باید همانطور که هست گفت. زیاد شدن وزن در سال نخست معمول است. تکان خوردن تعادل شکر میتواند چند سال بکشد. این تکان خوردن حس نمیشود؛ آنچه آن را دیدنی میکند اندازهگیریهایی است که در دورهٔ ترک نگه داشته میشوند. با این حال در همان مجموعه خطر مرگ کسانی که ترک کرده بودند آشکارا زیر کسانی درآمد که ادامه میدادند. به درجهٔ کسانی که هرگز نکشیدهاند کامل نمیرسد؛ بخش بزرگ راه با این حال بسته میشود.
خلاصهای که سازمان جهانی بهداشت با همکاری فدراسیون بینالمللی دیابت آماده کرده هم به همان سو نگاه میکند. با وجود زیاد شدن وزن در مدت کوتاه، ترک کردن در درازمدت خطر نوع ۲ را پایین میکشد و اندوخته هرچه مدت ترک درازتر شود بزرگتر میشود.
در زندگی روزمره فاصله نخست در چیزهای کوچک پیدا میشود. چیزهای بزرگ بعدتر میآیند. مدت جمع شدن نفس هنگام بالا رفتن از پله، گرم شدن پاها در پیادهروی شب، رنگ سر انگشتان در هوای سرد. ترک کوچکی روی پا که در بسته شدن دیر میکند هم نشان همان گردش است. اینها اندازهگیری نیستند، اما نشانهایی هستند که در زندگی روزمره خوانده میشوند.
سرزنش اینجا کاری ندارد. وابستگی به نیکوتین موضوع اراده نیست، موضوع حلقههای پاداش مغز است؛ ترک کردن بر چند کوشش پخش میشود و دوباره کوشیدن بخش معمول همین روند است. آنچه باید فهمیده شود ساده است: بهای سیگار در دیابت تنها در ریه نه، در تمام شبکهٔ رگ پرداخته میشود.
منابع
- Pan A, Wang Y, Talaei M, Hu FB. Relation of Smoking With Total Mortality and Cardiovascular Events Among Patients With Diabetes Mellitus: A Meta-Analysis and Systematic Review. Circulation. 2015;132(19):1795–1804. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.115.017926
- Zhu P, Pan XF, Sheng L, Chen H, Pan A. Cigarette Smoking, Diabetes, and Diabetes Complications: Call for Urgent Action. Curr Diab Rep. 2017;17(9):78. doi:10.1007/s11892-017-0903-2
- Walicka M, Russo C, Baxter M, John I, Caci G, Polosa R. Impact of stopping smoking on metabolic parameters in diabetes mellitus: A scoping review. World J Diabetes. 2022;13(6):422–433. doi:10.4239/wjd.v13.i6.422
- World Health Organization. Tobacco and diabetes. WHO tobacco knowledge summary. Geneva: World Health Organization; 2023. ISBN 978-92-4-008417-9.