نخستین نشانه‌های دیابت کدام‌اند؟

نخستین هشدار نه مانند نشانهٔ بیماری، بلکه مانند دگرگونی یک عادت دیده می‌شود. شمار برخاستن‌های شبانه زیاد می‌شود، لیوان آب کنار تخت می‌آید و صبح دهان خشک بیدار می‌شوید. زیاد شدن ادرار پُرادراری نام دارد و نایستادن تشنگی پُرنوشی، و این دو همیشه با هم راه می‌روند. بدن مایعی را که از دست داده پس می‌خواهد و تشنگی هم به همین دلیل در طول روز نمی‌ایستد. تاری دید به همین صف می‌پیوندد. اینکه تشنگی و کاهش وزن از یک سازوکار چگونه زاده می‌شوند را نوشته‌ای جدا گام‌به‌گام باز می‌کند.

این نشانه‌ها به‌آسانی به سبب‌های دیگر نوشته می‌شوند: به هوای گرم، به دورهٔ پرکار، به سن، به خوابی که به هم خورده. هایپرگلایسمی که آهسته جا بیفتد شکایت ملایم می‌ماند و به چشم نمی‌آید. فرد خود را نه بیمار، کمی خسته می‌شمارد. در سراسر جهان از هر ده بزرگ‌سال مبتلا به دیابت، چهار نفر تشخیص خود را نگرفته‌اند.

در نوع ۱ تصویر بسیار تندتر ساخته می‌شود. در کودک و نوجوان سیر تند است و در بزرگ‌سال آهسته‌تر. حتی اگر اشتها سر جایش یا زیاد شده باشد وزن پایین می‌آید. آبی که نوشیده می‌شود تشنگی را نمی‌بندد. سستی و بی‌نیرویی به همان دوره افزوده می‌شوند و بالا رفتن از پله و برداشتن کیف سخت می‌شود. در برخی کودکان نخستین تصویر مستقیم کتواسیدوز است.

چند نشانه اما سیر آهسته را به هم می‌زنند و تصویر را در چند ساعت عوض می‌کنند:

• تهوع، استفراغ، درد شکم
• نفس کشیدنی که ژرف و تند می‌شود
• بوی استون یا میوه در نفس
• چرت، پریشانی، کند شدن واکنش‌ها

این ترکیب کتواسیدوز را به ذهن می‌آورد و ارزیابی فوری می‌خواهد. کتون سوختی است که وقتی گلوکوز نمی‌تواند به درون سلول‌ها برود از شکستن چربی بیرون می‌آید؛ همان بوی آشنا را به نفس می‌دهد و هرچه جمع شود خون را به سمت اسید می‌کشد.

یک نشانه به‌تنهایی معنای دیابت ندارد. ادرار پرشمار سبب‌های بسیار دیگری دارد و خستگی از آن هم بیشتر. آنچه جدا می‌کند الگوست: بودن چند نشانه با هم، هفته‌ها و بی‌آنکه پس بنشینند. دوره‌ای که بی‌نشانه بگذرد هم خبر دارد. پیش‌دیابت و نوع ۲ زودهنگام بارها هیچ شکایتی نمی‌سازند. اندازه گرفتن گلوکوز خون به همین دلیل پیش از فهرست نشانه‌ها می‌آید.