Hoe werkt een maaltijd overslaan op de bloedsuiker?

Het lichaam vult het gat tussen twee maaltijden met zijn eigen bronnen. Begint de bloedsuiker te zakken, dan geeft de alvleesklier glucagon af. Dat hormoon brengt het bericht naar de lever. De lever breekt het glycogeen in haar voorraad af. De glucose die vrijkomt gaat naar het bloed. Rekt het vasten, dan komt er een tweede weg bij. De lever maakt dan uit andere grondstoffen nieuwe glucose. Het orgaan dat de bloedsuiker de eerste dag overeind houdt is de lever.

Daarom ziet iemand die een maaltijd overslaat op het scherm van de meting niet het beeld dat hij verwacht. De waarde blijft soms staan en schuift soms omhoog. Is er te weinig insuline om de afgifte van de lever te dekken, dan wordt het verschil groter. Bij type 2 diabetes is dat evenwicht toch al zwak.

Er zijn onderzoeken die laten zien dat het effect naar de volgende maaltijden overgaat. In een kleine proef bij volwassenen met type 2 diabetes maakten dezelfde mensen twee dagen mee. Op de ene was er een ochtendmaaltijd, op de andere niet. Op de dag dat die maaltijd wegviel viel de stijging na de middag hoger uit. Die na de avond ook. Het antwoord van insuline kwam later. Er kwam ook minder van het darmhormoon GLP-1 vrij. In de proef liep het spoor van dat gat door tot aan de avondtafel.

Het gat verandert niet alleen de hormonen maar ook het gedrag. Na een lang vasten gaat er meer op het bord. Het eten is ook sneller op. Waarom een bord dat snel leeg is de curve steiler maakt behandelt een apart artikel. Het verschil hier is dat hetzelfde effect op één dag op twee maaltijden tegelijk drukt.

Wat het beeld eigenlijk bepaalt is de behandeling van iemand. Voor wie maaltijdinsuline gebruikt hangen de maaltijd en de dosis aan elkaar. De insuline is er wel, het koolhydraat niet. Op zo’n dag wordt de kans groter dat de waarde omlaag schuift. Iets vergelijkbaars komt op bij sommige groepen tabletten die de alvleesklier prikkelen. Wordt iemand alleen met voeding gevolgd, dan verloopt het veel rustiger. Dat geldt ook voor medicijnen die dat effect niet dragen.

Een maaltijd overslaan is meestal geen gepland besluit. Een bus die te laat komt, een vergadering die uitloopt, een middagpauze die aan het bureau eindigt; de dag gaat zonder maaltijd door. Iets kleins dat klaar in de koelkast staat is één beeld. Een maag die tot de middag leeg blijft is een heel ander. Bij wie het bord voor iemand anders klaarmaakt begint de onzekerheid eerder: als het bord neergezet wordt is niet bekend hoeveel ervan opgaat. Denk je aan een verandering in de ordening van je maaltijden, vraag het je arts.