Verandert de eetvolgorde de bloedsuiker?

Je kunt de inhoud van een maaltijd vasthouden en alleen de volgorde van eten veranderen. Onderzoekers deden precies dat. Hetzelfde bord, dezelfde hoeveelheid, twee volgordes. De ene keer ging het koolhydraat eerst. De andere keer kwamen groente en eiwit vooraan. In die tweede ordening zakte de top van de curve. De stijging spreidde zich over meer tijd. Het verschil kwam niet uit de hoeveelheid maar uit de volgorde.

De reden is geen toverkunst maar wat de volgorde met de uitgang van de maag doet. Gaan vezelrijke groente en eiwit als eerste de maag in, dan bereikt het koolhydraat de dunne darm gespreider. Over dat vertragende effect van vezel bestaat een apart artikel. Wat aan de volgorde zelf hoort zit aan de kant van de hormonen. Hormonen die de darm bij een maaltijd afgeeft geven vorm aan het antwoord van insuline. Dat antwoord verandert met de volgorde. De insuline na dezelfde maaltijd bleef lager als het koolhydraat als laatste kwam.

Die waarneming komt niet uit één onderzoek. Proeven met een gekruiste opzet bij volwassenen met type 2 diabetes wezen dezelfde kant op. Bij een gekruiste opzet maakt dezelfde persoon beide ordeningen mee, dus blijft de vergelijking binnen zichzelf. In een onderzoek met continue glucosemeting werd de tijd in het streefbereik langer en bewoog de schommeling binnen de dag in een smallere band. In een pilotproef met deelnemers met prediabetes nam het gewicht af. De kleine verandering in de HbA1c kwam niet sterk genoeg uit om als zeker te tellen.

Het beeld heeft ook grenzen. De proeven liepen met kleine groepen van enkele tientallen mensen, en de meeste in een gecontroleerde keuken. Of dezelfde uitkomst opgaat bij wie maaltijdinsuline gebruikt is nog niet duidelijk.

De volgorde, de grootte van de portie en het soort koolhydraat staan in hetzelfde beeld naast elkaar. In de praktijk gaat het om waar de eerste vork naartoe gaat. Komt er een salade, een kom groentesoep of iets met eiwit zoals een ei vooraan op tafel, dan ontstaat de volgorde vanzelf. Bij het klaarmaken van een bord thuis vraagt dat meestal geen aparte moeite. Aan een tafel die in het weekend uitloopt wordt de ordening vanzelf zichtbaar. In een snelle middagpauze op het werk komt ze soms helemaal niet tot stand. Dezelfde maaltijd in een andere volgorde opeten haalt er niets van af.