Wat doe je als de bloedsuiker daalt?

Wat een daling omkeert is snelheid. Hoe sneller het koolhydraat uit de maag het bloed in gaat, hoe korter het venster waarin het brein zonder brandstof zit. De eerste keuze van richtlijnen is zuivere glucose, want die heeft geen begeleider die de opname vertraagt; ook andere koolhydraten die glucose dragen brengen de suiker omhoog. Een overzicht vond dat de klachten bij wie zuivere glucose kreeg vaker overgingen dan bij wie vruchtensap of snoep kreeg.

De trage keuze doet hier haar werk niet. Chocolade, wafels en ijs dragen veel suiker, maar vet vertraagt het legen van de maag; de zorgstandaarden van de ADA schrijven dat toegevoegd vet het glykemische antwoord vertraagt en rekt. Iets met vooral eiwit past ook niet, want dat prikkelt zelf de afgifte van insuline. Wat gezocht wordt is geen trage stijging maar een snelle terugkeer.

De aanpak die richtlijnen de 15-15-regel noemen zet die handelingen in een vaste volgorde. De getallen in de naam gaan over grammen koolhydraat en over wachttijd, niet over een waarde van de bloedsuiker. De volgorde die de bronnen beschrijven loopt zo:

1. Een snel opgenomen koolhydraat; het eerste getal in de naam van de regel gaat over de grammen daarvan.
2. Daarna een korte wachttijd; het andere getal geeft de minuten van die tijd.
3. Aan het eind van die tijd opnieuw meten: is de terugkeer er werkelijk?
4. Blijft de terugkeer uit, dan spreken de bronnen van dezelfde stap herhalen, en komt het herstel niet, van medische hulp.

Dat de klachten wegtrekken is op zichzelf geen bewijs, want klacht en meting herstellen niet tegelijk. Met welke tekenen een daling zich meldt, en waarom die tekenen bij sommigen helemaal niet opkomen, behandelt “Hoe merk je dat je bloedsuiker daalt?”. Ook de tweede helft van de regel vraagt om die stap: de wachttijd geeft het venster waarin de meting betekenis heeft. De meting staat daarom los van de klacht, als een eigen stap.

Er is nog een gevaar: werkt de insuline of het prikkelende medicijn nog door, dan kan de daling terugkomen. Het teken daarvan is dat dezelfde klachten na het herstel weer opkomen; die tweede daling hoeft niet binnen minuten te komen, want zolang het medicijn werkt kan ze uren later opduiken. Bij langwerkende insuline en bij sulfonylureum is dat venster nog ruimer. Richtlijnen spreken daarom van eten na het herstel.

Te veel corrigeren heeft zijn eigen prijs. Onrust leidt tot een haast die de keukenkast leeghaalt; de suiker gaat ver boven de streefwaarde, daarna komt een correctie, daarna een nieuwe daling, en de dag wordt een schommel. Met een afgemeten hoeveelheid de klok laten lopen maakt die schommel korter.

Er is een grens: kan iemand niet slikken, dan werkt niets wat via de mond gaat. Niet wakker te krijgen zijn, geen antwoord geven op vragen en niet kunnen doorslikken wat er in de mond gaat zijn de tekenen van die grens. Wat daarna komt is het onderwerp van een andere weg; die past niet de persoon zelf toe maar iemand ernaast, en heet glucagon.

Helpt chocolade als de suiker daalt?

Door het vet blijft ze traag, terwijl er juist snelheid nodig is. Loopt de maag later leeg, dan komt ook de stijging later, en die rekt bovendien. Op een moment dat er een snelle terugkeer nodig is, is dat geen gewenste eigenschap.

Zijn de getallen in de 15-15-regel waarden van de bloedsuiker?

Nee. Het ene is het aantal gram koolhydraat, het andere het aantal minuten wachten. De regel beschrijft geen drempel maar een volgorde en een tijd.

Waarom moet je na het herstel opnieuw meten?

Omdat het wegtrekken van de tekenen niet geldt als bewijs van de terugkeer in het bloed. Bovendien kan insuline die nog doorwerkt een nieuwe daling brengen; richtlijnen raden daarom aan de meting te herhalen en daarna iets te eten.