Wat is insuline en wat doet het?

Insuline is een hormoon. Dat wil zeggen: een bericht dat het bloed vervoert, en de alvleesklier maakt het. In de alvleesklier liggen eilandjes, en de bètacellen van die eilandjes maken insuline en vullen er blaasjes mee. Als de bloedglucose stijgt, meet de bètacel dat en leegt de blaasjes. Het bericht is kort: er komt brandstof aan.

Het hormoon vervoert de glucose niet zelf; het gaat op een ontvanger aan de celwand zitten en draait binnenin een reeks sleutels om. In spier- en vetcellen komen de glucosetransporteurs naar het celmembraan. Door die deuren stroomt glucose naar binnen. In de lever gebeuren twee dingen tegelijk: de opslag gaat open, de aanmaak van nieuwe glucose stopt. Daarom daalt het getal in het bloed: glucose verdwijnt niet, het verhuist.

Insuline komt niet alleen na het eten vrij; de bètacellen geven de hele dag een kleine hoeveelheid af en dat gaat ’s nachts door. Daartegenover staat glucagon, het hormoon van de alfacellen: dat laat de lever de opslag openen, insuline sluit die weer. De twee hormonen houden elkaar in evenwicht; die wederzijdse druk houdt de bloedglucose ook in je slaap stabiel. Tussen het avondeten en het ontbijt komt er niets in je mond, en je slaapt bovendien; toch vraagt het brein om brandstof. In dat gat lekt de lever uit de opslag, en insuline bewaakt de maat.

Diabetes is het wegvallen van dit bericht, meestal op twee manieren. Bij type 1 vernietigt het afweersysteem de bètacellen en blijft er geen cel over die het bericht schrijft. Bij type 2 wordt het bericht wel geschreven maar horen de cellen het slecht; de alvleesklier geeft extra af om het tekort te dekken, en houdt het daarna niet bij. De definitie van de Wereldgezondheidsorganisatie legt dat onderscheid zo neer: of de alvleesklier maakt niet genoeg insuline, of het lichaam kan niet doeltreffend gebruiken wat het maakt.

Uit welk orgaan komt insuline?

Uit de alvleesklier; het precieze adres zijn de bètacellen in de eilandjes die door de alvleesklier heen verspreid liggen.

Wat gebeurt er als er te weinig insuline vrijkomt?

Glucose blijft in het bloed en de cellen blijven honger houden; dorst, vaak plassen en vermoeidheid zijn de bekende tekenen van dit beeld.

Gaat insuline alleen over bloedsuiker?

Nee. Het mengt zich ook in het evenwicht van vet en eiwit: in de spiercel ondersteunt het de opbouw van eiwit, in het vetweefsel vertraagt het de afbraak.

Wat betekent insuline?

De herkomst van het woord is het Latijnse insula, dat eiland betekent; de cellen die het hormoon maken liggen in de alvleesklier werkelijk als eilandjes bijeen.