Wat is zwangerschapsdiabetes en gaat die over?

In de zwangerschap geeft de placenta een reeks hormonen af, en die hormonen verzwakken het signaal dat insuline aan de cellen geeft. Het lichaam antwoordt daarop door meer insuline te maken. Zolang de alvleesklier die extra last aankan houdt de bloedsuiker haar gewone beloop. Kan ze dat niet, dan stijgt de suiker. In richtlijnen heet dit beeld zwangerschapsdiabetes. De bron is de insulineresistentie die de zwangerschap zelf voortbrengt; met welke treden die resistentie in de cel tot stand komt is het onderwerp van een apart artikel.

Een klacht wijst op zichzelf de weg niet. Veel dorst, vermoeidheid en vaak plassen komen ook bij de zwangerschap zelf voor en gelden daarom niet als onderscheidend. De diagnose komt daarom niet uit een klacht maar uit de suikerbelastingstest. Het moment van screenen ligt in richtlijnen tussen week 24 en 28. In de opzet met één stap gebeurt de belasting met één test. In die met twee stappen komt eerst de screening en daarna de bevestiging. Screening wordt aan alle zwangeren geadviseerd; deze kopjes verhogen de kans duidelijk:

• Voor de zwangerschap overgewicht dragen
• Een dagindeling waarin weinig beweging zit
• Diabetes in de familie
• Hetzelfde beeld in een eerdere zwangerschap
• Eerder een kind dat groot geboren werd
• Toestanden die met insulineresistentie gaan, zoals het polycysteus-ovariumsyndroom

De overmaat glucose gaat door de placenta. Ze verhoogt de eigen insulineaanmaak van de baby. Daarom wordt de baby vaker groot geboren. De eerste trede van de opvolging is de voeding en de dagelijkse beweging. De portie op het bord, het brood bij het ontbijt en de avondwandeling horen bij die trede. De meeste vrouwen maken de zwangerschap met die trede af. Bij een deel komt er ook insuline in het plan.

Met de bevalling gaat ook de placenta weg. De last van haar hormonen valt weg en de behoefte aan insuline zakt snel. Maar niet elke suikerstijging die voor het eerst in de zwangerschap gezien wordt is hetzelfde. De Wereldgezondheidsorganisatie splitst dit beeld in twee kopjes: het beeld dat aan de zwangerschap hangt, en het beeld dat er voor de zwangerschap ook al was en pas bij die test wordt opgemerkt. Bij het tweede blijft de suiker ook na de bevalling hoog, want de bron was de zwangerschap niet.

Bij de meting na de bevalling is de belastingstest aan de beurt. In de zwangerschap versnelt de omloop van de rode bloedcellen. Het bloedverlies bij de bevalling komt daarbij. Samen trekken die twee de HbA1c omlaag. Richtlijnen zetten in de eerste maanden daarom de belastingstest voor de HbA1c. Type 2 diabetes komt in de jaren daarna vele malen vaker voor bij vrouwen met deze voorgeschiedenis. Dezelfde richtlijnen schrijven dat verandering van de dagindeling en waar nodig steun van medicijnen de overgang naar type 2 diabetes in deze groep uitstelt.