Vận động ảnh hưởng đường huyết thế nào?

Muốn glucose vào được tế bào cơ thì cần một protein vận chuyển. Tên của nó là GLUT4, và lúc nghỉ thì nó chờ bên trong tế bào, trong vách của những túi nhỏ. Khi insulin tới, các túi ấy đi về phía màng tế bào, chất vận chuyển đậu lên bề mặt, và một cánh cửa mở ra cho glucose. Còn khi cơ co thì chính sự vận chuyển ấy bắt đầu mà không cần tín hiệu insulin. Người ta gọi đó là sự chuyển vị của GLUT4, nghĩa là chất vận chuyển đi từ kho bên trong ra màng tế bào. Bản thân sự co dựng một chuỗi tín hiệu riêng, qua đợt sóng canxi bên trong tế bào và qua các cảm biến năng lượng. Cánh cửa tới được thì như nhau. Con đường thì khác.

Lằn ranh này không phải một chi tiết nằm lại trên giấy. Ngay cả khi con đường insulin đã cùn vì đề kháng insulin thì con đường co cơ vẫn tiếp tục chạy, vì hai cái mở bằng hai cái nút khác nhau. Cơ đùi của một người đang đi lên dốc tự nó mở toang cánh cửa mà insulin phải vất vả mới hé được. Vì vậy giữa buổi vận động aerobic, giá trị bắt đầu đi xuống mà không ai đụng tới liều thuốc.

Còn tác dụng dài thật sự thì bắt đầu sau khi buổi tập kết thúc. Hơi thở đều lại, mồ hôi khô đi; còn cơ thì lúc ấy bắt tay vào việc lấp lại cái kho glycogen mà nó đã dốc cạn. Việc lấp kho mất nhiều giờ, và suốt quãng ấy cơ kéo glucose từ máu về hăng hơn thường lệ. Sự nhạy insulin tăng lên sau một buổi đi bộ duy nhất trải ra trên phần lớn một ngày. Dấu của buổi vận động ban sáng vẫn còn ở đó trong bữa tối. Cửa sổ ấy cũng có mặt kia của nó. Ở người dùng insulin hay thuốc gây tiết insulin, giá trị có thể tụt xuống dưới ngưỡng, vài giờ sau buổi tập, phần nhiều là vào ban đêm. Cú tụt tới muộn không phải một sự kiện riêng. Nó là khuôn mặt lúc khuya của chính việc lấp kho ấy.

Loại vận động lại đổi bức tranh thêm một lần nữa. Tập aerobic và tập kháng lực cư xử khác nhau, cả trong buổi tập lẫn trong những giờ sau đó.

Dòng nói về việc tăng trông có vẻ trái với trực giác, nhưng cơ chế của nó là điều đã biết. Các nội tiết tố đối kháng tiết ra khi gắng sức mạnh sẽ kích thích gan, và glucose ra máu; lượng ra có thể một lúc nhiều hơn lượng cơ kéo vào. Điều đó không có nghĩa là cơ không nhận glucose. Đợt ra ấy chỉ là tạm thời. Còn mức tăng độ nhạy sau buổi tập thì vẫn được dựng lên như thường.

Các buổi tập lặp lại đặt thêm một lớp nữa lên trên những điều đó. Cơ làm việc đều đặn sẽ sản xuất nhiều chất vận chuyển GLUT4 hơn; kho trong tay tế bào lớn lên, và mỗi tín hiệu insulin hay tín hiệu co đều gửi được nhiều chất vận chuyển ra bề mặt hơn. Các cánh cửa không đứng mở mãi. Ở một cơ đang nghỉ thì chất vận chuyển lại chờ trong túi. Cái được này còn đứng chừng nào việc tập còn tiếp; khi vận động đứt thì kho tụt về mức cũ trong vài ngày.

Năng lực nhận glucose của cơ không cư xử như một số dư dồn lại trong tài khoản. Cả ba tác dụng đều buộc vào sự lặp lại. Lối vào trong lúc co, độ nhạy trong những giờ sau, và cái kho chất vận chuyển lớn lên qua vài tuần. Khi nghỉ một quãng thì thứ lui đầu tiên là cái kho, và số cửa mà cùng lượng insulin ấy mở được cũng ít đi.