blog
Những câu người ta hay hỏi về tiểu đường
Nếu bạn vừa được chẩn đoán, hãy bắt đầu từ đây. Dưới mỗi bài đều có nguồn đã dùng và ngày cập nhật. Ở đây không ai bảo bạn phải làm gì; ở đây giải thích từng thứ có nghĩa là gì.
Không có gì với từ này. Bạn thử từ khác xem.
Bắt đầu từ đây
Nếu bạn chưa biết gì, hãy đọc lần lượt. Mỗi bài dẫn sang bài kế tiếp.
- Tiểu đường là gì và cơ thể ra sao?Tiểu đường là khi cái guồng đưa glucose từ máu vào tế bào làm nhiên liệu bị hỏng.
- Insulin là gì và có tác dụng gì?Insulin là một nội tiết tố do tuyến tụy làm ra, và nó cho glucose trong máu đi vào tế bào.
- Tuýp 1 và tuýp 2 khác nhau thế nào?Ở tuýp 1, hệ miễn dịch xóa sổ các tế bào làm insulin; ở tuýp 2, insulin vẫn có nhưng không làm nổi việc của nó.
- Xét nghiệm nào chẩn đoán tiểu đường?Chẩn đoán tiểu đường không dựa vào một phép đo, mà dựa vào một trong bốn xét nghiệm đã được định nghĩa trong phòng xét nghiệm.
- Đường huyết đói và no đo điều gì?Đường huyết lúc đói đo cái mức mà cơ thể tự giữ được khi không có bữa ăn nào cả.
- HbA1c là gì và vì sao là ba tháng?HbA1c là tỉ lệ cho thấy bao nhiêu phần hemoglobin trong máu bạn đã bị glucose bám vào.
- Đo đường huyết tại nhà thế nào?Đo tại nhà đi theo thứ tự này: tay rửa xà phòng, chích một lần vào cạnh ngón, giọt máu đầu tiên, rồi que thử.
- Thực phẩm nào làm tăng đường huyết?Chất làm đường huyết lên chủ yếu là carbohydrate, và carbohydrate không chỉ nằm trong đồ ngọt mà nằm trong năm nhóm thực phẩm.
- Ăn gì quan trọng hay ăn bao nhiêu?Hai thứ này không phải đối thủ của nhau: lượng quyết định đợt tăng cao tới đâu, còn loại quyết định nó nhanh tới đâu và kéo dài bao lâu.
- Thuốc tiểu đường chia thành mấy nhóm?Thuốc dùng trong tiểu đường được xếp nhóm không theo tên, mà theo chỗ chúng chạm vào trong cơ thể.
- Làm sao nhận biết hạ đường huyết?Hạ đường huyết tới theo hai đợt sóng: trước là hồi chuông báo động do adrenalin gióng lên, sau là lúc não thiếu nhiên liệu.
- Ghi nhật ký đường huyết có ích gì?Cuốn sổ theo dõi không giữ một phép đo, mà giữ cái hoàn cảnh đã sinh ra phép đo ấy; chính hoàn cảnh mới là thứ có ích.
Tất cả câu hỏi
Toàn bộ tiêu đề của blog trên một trang.
Tiểu đường là gì?
17 bàiTiểu đường là gì →
- Tiểu đường có làm ngắn tuổi thọ?Câu trả lời cho việc tiểu đường làm gì với tuổi thọ vốn không phải là một con số.
- Tiểu đường là gì và cơ thể ra sao?Tiểu đường là khi cái guồng đưa glucose từ máu vào tế bào làm nhiên liệu bị hỏng.
- Insulin là gì và có tác dụng gì?Insulin là một nội tiết tố do tuyến tụy làm ra, và nó cho glucose trong máu đi vào tế bào.
- Tiểu đường có di truyền không?Tiểu đường không phải một đặc điểm truyền thẳng như màu mắt; thứ đi qua di truyền không phải bản thân bệnh, mà là mức dễ mắc nó.
- Tiểu đường có hết hay là bệnh lâu dài?Việc các trị số đường trở về khoảng mục tiêu mà không cần thuốc là điều xảy ra ở tuýp 2; các hướng dẫn gọi tình trạng ấy là lui bệnh.
Các tuýp tiểu đường →
- Tuýp 1 và tuýp 2 khác nhau thế nào?Ở tuýp 1, hệ miễn dịch xóa sổ các tế bào làm insulin; ở tuýp 2, insulin vẫn có nhưng không làm nổi việc của nó.
- Tiểu đường tuýp 1 là gì, vì sao có?Tiểu đường tuýp 1 xuất hiện khi hệ miễn dịch nhắm nhầm vào các tế bào làm insulin trong tuyến tụy.
- Tiểu đường tuýp 2 là gì, phát triển sao?Ở tiểu đường tuýp 2, hai chuyện chạy cùng lúc: tế bào không còn đáp lại insulin như trước, và tuyến tụy sau một thời gian cũng không bù nổi chỗ thiếu.
- Tiền tiểu đường và đường tiềm ẩn là gì?Đường tiềm ẩn chính là tên thường ngày của cái mà y học vẫn gọi là tiền tiểu đường.
- Đề kháng insulin có phải là tiểu đường?Đề kháng insulin là tình trạng tín hiệu insulin mở cửa tế bào không còn được đáp lại như trước.
- Tiểu đường thai kỳ có hết sau khi sinh?Tiểu đường thai kỳ nghĩa là đường huyết lần đầu đi lên trong lúc mang thai, và ở phần lớn phụ nữ thì nó lui sau khi sinh.
Dấu hiệu và chẩn đoán →
- Chẩn đoán tiểu đường có đổi không?Cái tên đặt cùng lúc với chẩn đoán tiểu đường thường được tưởng là chắc chắn và lâu bền như chính căn bệnh.
- Không triệu chứng thì phát hiện cách nào?Tiểu đường đi qua một quãng dài không sinh ra lời than phiền nào, và trong quãng ấy thứ duy nhất làm bức tranh hiện ra là một phép đo.
- Xét nghiệm nào chẩn đoán tiểu đường?Chẩn đoán tiểu đường không dựa vào một phép đo, mà dựa vào một trong bốn xét nghiệm đã được định nghĩa trong phòng xét nghiệm.
- Dấu hiệu đầu tiên của tiểu đường là gì?Những dấu hiệu đầu tiên của tiểu đường hiện ra thành cơn buồn tiểu cắt ngang giấc đêm, cơn khát không dứt và nỗi mệt không tìm ra nguyên do.
- Vì sao tiểu đường gây khát và sụt cân?Ở người tiểu đường, một phần đường đọng lại trong máu, đi từ thận ra nước tiểu, và lúc đi thì kéo cả nước theo.
- Nghi tiểu đường thì đi khám ở đâu?Khi nghi tiểu đường, cánh cửa đầu tiên không phải một chuyên khoa sâu mà là bác sĩ tổng quát.
Đo lường và những con số
12 bàiXét nghiệm →
- Đọc tờ kết quả xét nghiệm thế nào?Trên một tờ kết quả, các cột bên cạnh cũng chở thông tin không kém chính con số: đơn vị, khoảng tham chiếu và dấu chỉ ra dòng đã rơi ra ngoài dải.
- Đường huyết đói và no đo điều gì?Đường huyết lúc đói đo cái mức mà cơ thể tự giữ được khi không có bữa ăn nào cả.
- Nghiệm pháp dung nạp glucose (OGTT) là gì?Nghiệm pháp dung nạp glucose đo xem đường trong máu xuống tới đâu sau khi uống một dung dịch đã định lượng.
- Nhịn ăn trước xét nghiệm nghĩa là gì?Trong xét nghiệm, nhịn ăn không có nghĩa là không ăn gì cả, mà là không nạp calo; nước lọc nằm ngoài quy tắc ấy.
- Đường trong nước tiểu nghĩa là gì?Thấy đường trong nước tiểu nghĩa là glucose trong máu đã vượt quá sức hút lại của thận.
HbA1c và giá trị trung bình →
- Chuyển đổi đơn vị đường huyết thế nào?Một con số đường huyết không ghi đơn vị là một thông tin còn thiếu, vì khoảng cách giữa hai thang đo lớn tới mức gấp bội.
- HbA1c là gì và vì sao là ba tháng?HbA1c là tỉ lệ cho thấy bao nhiêu phần hemoglobin trong máu bạn đã bị glucose bám vào.
- Vì sao HbA1c đo ba tháng một lần?Khoảng ba tháng của HbA1c không đi ra từ cuốn lịch mà từ sinh học: hồng cầu liên tục được thay mới, và tuổi thọ của chúng dài tới mấy tháng.
Đo tại nhà và thiết bị →
- Đo đường huyết tại nhà thế nào?Đo tại nhà đi theo thứ tự này: tay rửa xà phòng, chích một lần vào cạnh ngón, giọt máu đầu tiên, rồi que thử.
- Vì sao số lần đo mỗi người một khác?Thứ định ra số lần đo không phải cái tên của chẩn đoán, mà là việc cách điều trị làm đường huyết trong ngày xê dịch tới đâu.
- Vì sao cùng ngón tay ra hai kết quả?Hai phép đo làm liền nhau mà ra kết quả khác nhau thì không cho thấy máy hỏng, mà cho thấy bề rộng vốn có của việc đo.
- Đo đường huyết liên tục (CGM) là gì?Đo đường huyết liên tục là một hệ thống cảm biến nhỏ theo dõi glucose trong dịch dưới da.
Ăn uống
18 bàiĐồ ăn và đồ uống →
- Carbohydrate là gì, có mấy loại?Carbohydrate là một trong ba chất dinh dưỡng chính trong thức ăn, và nó chở năng lượng vào cơ thể.
- Chất xơ ảnh hưởng đường huyết thế nào?Chất xơ là loại carbohydrate mà các enzyme tiêu hóa không bẻ được, và nó không đi vào máu dưới dạng glucose.
- Tiểu đường có ăn trái cây được không?Trái cây không phải món bị cấm ở người tiểu đường; đường bên trong nó đi cùng chất xơ, nước và thể tích.
- Chất tạo ngọt có hại không?Không phải mọi chất tạo ngọt đều là một thứ; có hai họ riêng, và dấu vết chúng để lại trong cơ thể cũng khác nhau.
- Rượu ảnh hưởng đường huyết thế nào?Tác động của rượu không đi một chiều: carbohydrate trong đồ uống đẩy lên trước, còn bản thân rượu thì mấy giờ sau kéo xuống.
- Thực phẩm nào làm tăng đường huyết?Chất làm đường huyết lên chủ yếu là carbohydrate, và carbohydrate không chỉ nằm trong đồ ngọt mà nằm trong năm nhóm thực phẩm.
Khẩu phần và nhãn →
- Chỉ số đường huyết là gì, có ích không?Chỉ số đường huyết là thước đo xếp hạng việc một món có carbohydrate tạo ra đợt tăng sau ăn nhanh tới đâu.
- Khẩu phần là gì, đo bằng cách nào?Khẩu phần là lượng mà một người tự đặt lên đĩa của mình, còn cỡ phần ăn là lượng mà bao bì giả định.
- Không chứa đường nghĩa là gì?Dòng chữ “không chứa đường” là một tuyên bố nhãn đã được định nghĩa, cho thấy sản phẩm chở lượng đường dưới một ngưỡng nhất định.
- Đọc nhãn giá trị dinh dưỡng thế nào?Đọc nhãn giá trị dinh dưỡng là một việc có thứ tự, và thứ tự ấy bắt đầu từ trên cùng, tức là từ cỡ phần ăn.
- Đếm carbohydrate là gì?Đếm carbohydrate là kỹ năng ước lượng được trong một bữa có bao nhiêu carbohydrate.
- Ăn gì quan trọng hay ăn bao nhiêu?Hai thứ này không phải đối thủ của nhau: lượng quyết định đợt tăng cao tới đâu, còn loại quyết định nó nhanh tới đâu và kéo dài bao lâu.
Nhịp bữa ăn →
- Ăn ở ngoài thì đổi những gì?Thứ đổi đi khi ăn ở ngoài không phải bản thân món ăn, mà là chỗ hiểu biết về nó ít lại.
- Đồ uống nào làm tăng đường huyết?Những đồ uống chở carbohydrate là nhóm tạo ra đợt tăng nhanh nhất; lý do nằm ở trạng thái của chúng không kém gì ở thành phần.
- Vì sao đường buổi sáng cứng đầu hơn?Người ta đã biết con số buổi sáng đi ra từ thế cân bằng ban đêm giữa gan và insulin nền.
- Thứ tự món ăn có đổi đường huyết?Chuyện chất đạm và chất béo làm chậm dạ dày thì đã biết từ lâu, còn câu hỏi ở đây hẹp hơn thế.
- Bỏ bữa ảnh hưởng đường huyết thế nào?Bỏ một bữa không phải lúc nào cũng kéo đường huyết xuống, vì gan vào cuộc và thả glucose trong kho của nó vào máu.
- Có bắt buộc phải ăn bữa phụ không?Bữa phụ không bắt buộc với mọi người; việc có cần hay không thì cách điều trị đang dùng sẽ định ra.
Thuốc và insulin
15 bàiThuốc làm gì →
- Vì sao điều trị đổi theo thời gian?Năm tháng qua đi thì cùng cách điều trị ấy không còn làm được việc như trước, và một cái tên mới được thêm vào danh sách thuốc.
- Thuốc tiểu đường có tác dụng phụ gì?Tác dụng phụ của thuốc tiểu đường không vừa vào một danh sách chung; mỗi họ thuốc để lại dấu vết riêng của nó.
- Khi thuốc viên không đủ thì sao?Nếu một ngày thuốc viên thôi làm được việc người ta chờ thì điều đó không có nghĩa là ai đó đã sai ở đâu.
- Metformin dùng để làm gì?Metformin là thuốc uống được dùng nhiều nhất ở tiểu đường tuýp 2, và việc chính của nó không phải thúc tuyến tụy.
- Thuốc tiểu đường chia thành mấy nhóm?Thuốc dùng trong tiểu đường được xếp nhóm không theo tên, mà theo chỗ chúng chạm vào trong cơ thể.
Điều trị bằng insulin →
- Bắt đầu insulin có phải thất bại?Lời đề nghị chuyển sang insulin làm dấy lên ở phần lớn người ta một cảm giác thất bại, và cảm giác ấy dời quyết định lại hàng tháng.
- Có những loại insulin nào?Thứ tách các loại insulin ra khỏi nhau là hình dáng của đường cong mà tác dụng vẽ trong cơ thể theo thời gian.
- Vì sao insulin không ở dạng viên?Insulin là một protein, còn hệ tiêu hóa lại là một bộ máy làm việc đúng để phân nhỏ các protein.
- Bảo quản insulin thế nào?Vì insulin là một protein nên điều kiện bảo quản không phải chi tiết, mà chính là hiệu lực của nó.
- Bút tiêm insulin là gì?Bút tiêm là một dụng cụ gộp việc mang insulin và việc đo liều vào cùng một thân; mô tả của nó ngắn tới thế.
Dùng hằng ngày →
- Lỡ giờ uống thuốc thì sao?Một liều bị lỡ không mang cùng một nghĩa ở mọi thuốc, vì tác dụng kéo dài bao lâu thì đổi theo từng thuốc.
- Các thuốc có ảnh hưởng lẫn nhau không?Việc của một thuốc không chạy độc lập với những thuốc và thực phẩm bổ sung khác dùng trong cùng những ngày ấy.
- Vì sao phải đổi chỗ tiêm?Việc tiêm vào cùng một vùng suốt nhiều năm sẽ lặng lẽ đổi tốc độ mà insulin đi từ đó vào máu.
- Những ngày ốm thì thuốc ra sao?Một ngày trôi qua với sốt, nôn hay tiêu chảy sẽ kéo đường huyết về hai hướng cùng lúc.
- Thuốc tiểu đường có làm tăng cân?Các thuốc hạ đường huyết không để lại cùng một dấu trên cân; có thuốc chẳng làm cân nhúc nhích, có thuốc lật ngược cả chiều.
Triệu chứng và tình huống cấp
9 bàiHạ đường huyết →
- Tụt đường huyết khi lái xe thì sao?Việc ngồi sau vô lăng bắt não chạy những phần tốn kém nhất của nó cùng lúc và không nghỉ.
- Làm sao biết đường tụt trong đêm?Cú tụt đường huyết trong lúc ngủ thường trôi qua mà không ai hay, vì những dấu hiệu lẽ ra đánh thức người ta thì ban đêm lại yếu đi.
- Vì sao đường huyết tụt xuống?Đường huyết không tự nó tụt; mỗi cú tụt đi ra từ một sự lệch pha giữa lượng glucose tới và cái tác dụng chở nó vào tế bào.
- Khi đường tụt thì làm gì?Khi đường tụt thì có hai việc chạy theo thứ tự: đưa cú tụt quay lại thật nhanh, rồi bằng phép đo mà thấy nó đã quay lại thật.
- Glucagon là gì, khi nào cần?Glucagon là hormone do tuyến tụy tiết ra và làm điều ngược với insulin: nó thúc cái kho trong gan, rồi kho ấy trả glucose vào máu.
- Làm sao nhận biết hạ đường huyết?Hạ đường huyết tới theo hai đợt sóng: trước là hồi chuông báo động do adrenalin gióng lên, sau là lúc não thiếu nhiên liệu.
Tăng đường huyết và tình huống cấp →
- Nhiễm toan ceton do tiểu đường là gì?Nhiễm toan ceton do tiểu đường là cảnh mà ceton tích lại và làm máu chua đi, khi tác dụng của insulin đã yếu tới mức không hãm nổi việc phân giải mỡ.
- Tình huống nào không chờ được?Phần lớn câu hỏi gặp phải trong bệnh tiểu đường đều để tới lần hẹn sau, nhưng vài tình huống thì đòi ngay chính hôm ấy.
- Ceton là gì, khi nào cần đo?Ceton là nhiên liệu dự phòng mà gan tạo ra từ mỡ khi các tế bào không dùng được glucose cho đủ.
Về lâu dài sẽ ra sao
10 bàiĐường huyết chạm tới cơ quan nào →
- Tiểu đường làm gì với thận?Thận là một hệ thống gồm hơn một triệu bộ lọc tí hon, ngày đêm vẫn lọc máu không nghỉ.
- Vì sao tiểu đường ảnh hưởng tới tim?Nói tới tiểu đường thì người ta nghĩ trước tới các mạch nhỏ; nhưng sự đổi thay ở những mạch lớn nuôi tim lại đi lặng suốt nhiều năm.
- Đường chạm tới những cơ quan nào?Glucose cao không chạm thẳng vào các cơ quan; trước hết nó bào mòn mặt trong của những mạch máu nuôi chúng.
- Tiểu đường làm gì với mắt?Tiểu đường chạm tới mắt qua võng mạc: các mao mạch nuôi lớp lưới ấy trước hết rỉ, rồi bít lại.
Thần kinh, vết thương và bàn chân →
- Bệnh thần kinh do tiểu đường là gì?Bệnh thần kinh do tiểu đường là sự bào mòn các dây thần kinh và sự hỏng dẫn truyền, do đường huyết ở mức cao kéo dài.
- Vì sao bàn chân quan trọng tới vậy?Lý do bàn chân được xem là một mục riêng ở người tiểu đường không phải khoảng cách, mà là việc chuông báo đau đã im.
- Vì sao vết thương lâu lành?Việc lành không phải một sự kiện đơn lẻ, mà là một chuỗi chạy theo thứ tự, và glucose cao làm chậm từng mắt xích của chuỗi ấy.
Kiểm soát và phòng ngừa →
- Có thể phòng ngừa biến chứng không?Không có con đường nào đưa toàn bộ biến chứng về không; nhưng thế cân bằng dựng lên ở giai đoạn sớm vẫn giữ tác dụng cả sau nhiều năm.
- Vì sao tầm soát đi trước dấu hiệu?Tổn thương ở các mạch nhỏ bắt đầu rất lặng; nó đi tới mà thị lực chưa hỏng, than phiền chưa có, cảm giác chưa giảm.
- Thuốc lá đổi gì ở người tiểu đường?Thuốc lá làm tổn thương thành mạch một cách trực tiếp, và làm hẹp thêm một tầng nữa những con đường mà tiểu đường vốn đã làm căng.
Đời sống hằng ngày
9 bàiVận động →
- Vận động ảnh hưởng đường huyết thế nào?Cơ đang co kéo đường huyết xuống bằng một con đường độc lập với insulin; ngay lúc co bắt đầu thì glucose đã đi vào tế bào.
- Vận động có gây hạ đường huyết không?Muốn vận động làm hạ đường thì phải có insulin, hoặc một thuốc ép tuyến tụy tiết insulin.
- Vận động trong ngày nghĩa là gì?Vận động trong ngày là tổng của mọi thứ không được tính là thể thao: đứng, việc nhà, cầu thang, đi tới đi lui trong lúc nói chuyện.
Cân nặng và thói quen →
- Giữa cân nặng và tiểu đường có gì?Thứ định đoạt không phải con số trên cân, mà là chỗ mỡ dồn lại trong cơ thể; ở tiểu đường tuýp 2, mỡ ngấm vào gan và tụy làm hỏng việc của insulin.
- Vì sao giảm cân khó đến vậy?Phần lớn cái khó thì nằm ngoài ý chí: cơ thể chống lại việc giảm cân từ hai phía.
- Thảo dược hạ đường có thật sự hiệu quả?Với những cây được nói là hạ đường thì ta không có một câu trả lời rõ, vì các nghiên cứu không ăn khớp nhau.
- Nhịn đói lâu ở người tiểu đường thì sao?Nhịn đói lâu chuyển cơ thể sang nhiên liệu dự phòng, và ở người tiểu đường thì bước chuyển ấy đi tới đâu do cách điều trị của người ấy định ra.
Theo dõi và kiểm soát
4 bàiNgoài đường huyết còn theo dõi gì →
- Vì sao tiểu đường còn xem cả gan?Trong các bài về tiểu đường thì gan hay đứng ở phía thủ phạm: cơ quan nhả đường vào máu ban đêm, cơ quan không nghe tiếng insulin.
- Ngoài đường thì còn nhìn vào gì?Tổn thương mạch máu có ba gánh nặng, mà đường huyết chỉ là một trong số đó; vì thế huyết áp và mỡ máu cũng được xem tới.
Bài này chỉ mang tính thông tin; nó không phải chẩn đoán, không phải chỉ định điều trị hay liều dùng. Quyết định về việc điều trị của bạn luôn là việc bàn cùng bác sĩ.
Bắt đầu cuốn sổ của riêng bạn
ForMyGluco giữ các số đo, thuốc và lịch khám của bạn ở cùng một nơi, rồi chỉ với một chạm là có báo cáo PDF để bạn mang đi khám.