قند که افتاد چه باید کرد؟

آنچه افت را برمی‌گرداند سرعت است. کاربوهیدراتی که به معده می‌رود هرچه زودتر به خون برسد، فاصله‌ای که مغز بی‌سوخت می‌ماند کوتاه‌تر می‌شود. نخستین گزینهٔ راهنماها گلوکوز خالص است، چون همراهی ندارد که جذب را دیر کند. کاربوهیدرات‌های دیگری که گلوکوز با خود دارند هم شکر را بالا می‌برند. مجموعه‌ای یافت که در کسانی که گلوکوز خالص گرفتند نشانه‌ها بیش از کسانی که آب‌میوه یا شیرینی گرفتند از میان رفت.

گزینهٔ کند اینجا کار خود را نمی‌کند. شکلات، ویفر و بستنی شکر فراوان دارند اما چربی خالی شدن معده را دیر می‌کند؛ استانداردهای مراقبت ADA می‌نویسند چربی افزوده پاسخ گلایسمی را هم کند و هم دراز می‌کند. چیزی با پروتئین بالا هم مناسب نمی‌نشیند، چون خودش ترشح انسولین را برمی‌انگیزد. آنچه خواسته می‌شود بالا رفتن کند نیست، بازگشت تند است.

روشی که راهنماها قاعدهٔ ۱۵-۱۵ می‌نامند این کارها را در ترتیبی ثابت می‌گذارد. عددهای درون نام، گرم کاربوهیدرات و مدت انتظار را می‌گویند، نه مقدار قند خون را. ترتیبی که منابع وصف می‌کنند چنین پیش می‌رود:

1. یک کاربوهیدرات که تند جذب می‌شود؛ عدد نخست نام قاعده گرم آن را می‌گوید.
2. سپس انتظاری کوتاه؛ عدد دیگر دقیقهٔ این مدت را می‌دهد.
3. در پایان مدت اندازه‌گیری دوباره: بازگشت واقعاً رخ داده یا نه؟
4. بازگشت که نباشد منابع از تکرار همان گام سخن می‌گویند، و اگر سامان نیامد از کمک پزشکی.

ایستادن نشانه‌ها به‌تنهایی دلیل نیست، چون نشانه و اندازه‌گیری با هم سامان نمی‌گیرند. اینکه افت خود را با کدام نشان‌ها نشان می‌دهد و چرا در برخی این نشان‌ها اصلاً پدید نمی‌آیند را نوشتهٔ «افت قند چگونه فهمیده می‌شود؟» برمی‌دارد. نیمهٔ دوم قاعده هم همین گام را می‌خواهد: مدت انتظار فاصله‌ای می‌دهد که اندازه‌گیری در آن معنادار درآید. اندازه‌گیری به همین دلیل جدا از نشانه، گامی است که بر پای خود می‌ایستد.

خطر دیگری هم هست. انسولین یا دارویی که لوزالمعده را برمی‌انگیزد اگر هنوز در اثر باشد افت می‌تواند تکرار شود. نشان آن بازگشتن همان نشانه‌ها پس از سامان گرفتن است. این افت دوم لازم نیست در چند دقیقه رخ دهد؛ تا اثر دارو ادامه دارد ساعت‌ها بعد هم می‌تواند بیرون بیاید. در کسانی که انسولین با اثر دراز و سولفونیل‌اوره به کار می‌برند فاصله پهن‌تر هم هست. راهنماها به همین دلیل از خوردن چیزی پس از سامان گرفتن سخن می‌گویند.

درست کردن بیش از اندازه بهای خود را دارد. دستپاچگی شتابی می‌سازد که قفسهٔ آشپزخانه را خالی می‌کند. شکر بسیار بالاتر از هدف می‌رود، سپس درست کردن می‌آید، سپس افتی تازه. روز به یک تاب بدل می‌شود. با مقداری اندازه‌گرفته منتظر گذشتن ساعت ماندن، این تاب را کوتاه می‌کند.

مرزی هست: اگر فرد نتواند ببلعد، چیزی که از راه دهان داده شود کار نمی‌کند. نتوانستن بیدار کردن، ندادن پاسخ به پرسش‌ها و نبلعیدن چیزی که در دهان گذاشته می‌شود نشان‌های همین مرزند. پس از آن راهی جداست. آن را خود فرد نه، کسی که کنارش هست پیش می‌برد و نامش گلوکاگون است.

شکلات هنگام افت قند کار می‌کند؟

به سبب چربی‌اش کند می‌ماند، حال آنکه آنچه لازم است تندی است. معده که دیر خالی شود بالا رفتن هم دیر می‌آید و افزون بر آن دراز می‌شود. در لحظه‌ای که بازگشت تند لازم است این ویژگی ناخواسته است.

عددهای قاعدهٔ ۱۵-۱۵ مقدار قند خون‌اند؟

نه. یکی گرم کاربوهیدرات است و دیگری دقیقهٔ انتظار. این قاعده وصف یک مرز نیست، وصف یک ترتیب و یک زمان است.

چرا پس از سامان گرفتن باید دوباره اندازه گرفت؟

چون گذشتن نشانه‌ها دلیل بازگشت در خون شمرده نمی‌شود. افزون بر آن انسولینی که در اثر است می‌تواند افتی تازه بیاورد؛ راهنماها به همین دلیل تکرار اندازه‌گیری و سپس خوردن چیزی را پیشنهاد می‌کنند.